Thymus vulgaris L. i Thymus zygis L., herba
1. Nazwa rośliny
Tymianek
2. Występowanie
Roślina występująca w obszarach Morza Śródziemnomorskiego oraz w Ameryce Południowej. Uprawiana jest w wielu krajach Ameryki oraz Europy, również w Polsce.
3. Pokrój rośliny
Łodyga o wysokości 40 cm, rozgałęziona, u dołu zdrewniała. Liście krótkoogonkowe lub siedzące, drobne, wyrastające parami nakrzyżlegle, równowąskolancetowate, na górze zielone, od spodu szarozielone, kutnerowato owłosione. Kwiaty drobne, barwy różowofioletowej zebrane w pozorne okółki tworzące kwiatostan groniasty. Roślina kwitnie w miesiącach czerwiec – sierpień. Owoc stanowi orzeszek. Cała roślina ma intensywny, tymolowy zapach.
4. Część rośliny
Ziele
5. Zbiór
Ziele tymianku należy zbierać w okresie kwitnienia i suszyć w cieniu, w przewiewie, lub w suszarniach, w temperaturze nie wyższej niż 35°C.
6. Skład fitochemiczny
Surowiec zawiera do 2,5% olejku eterycznego, którego głównymi składnikami są tymol, i karwkrol, zawiera też monoterpeny: beta-pinen, limonen, p-cymen oraz alkohole terpenowe: linalol, borneol. Ziele zawiera również flawonoidy (w tym pochodne apigeniny, luteoliny, kemferolu), ok. 3% garbników, fenolokwasy (kwas rozmarynowy, kawowy, kumarowy).
7. Jakość
Jakość ziela tymianku powinna odpowiadać aktualnym wymaganiom Farmakopei Europejskiej dla tej substancji roślinnej. W celu prawidłowej identyfikacji substancji roślinnej wykonuje się badania makroskopowe i mikroskopowe. Przeprowadza się badanie identyfikujące niektóre składniki rośliny z zastosowaniem cienkowarstwowej chromatografii cieczowej (m. in. kwas rozmarynowy). Bada się również obecność zanieczyszczeń, zafałszowań T. scerpyllum L., zawartość wody oraz popiół całkowity i nierozpuszczalny w kwasie solnym. O właściwej jakości ziela tymianku świadczy również zawartość olejku eterycznego, na poziomie nie mniej niż 1,2% w odniesieniu do bezwodnej substancji roślinnej oraz suma zawartości tymolu i karwakrolu na poziomie nie mniejszym niż 40% w olejku eterycznym.
O właściwej jakości substancji roślinnej świadczy również zawartość allicyny, na poziomie nie mniej niż 0,45% w odniesieniu do bezwodnej substancji roślinnej.
8. Skład jakościowy i ilościowy
Substancja roślinna
Nie ma zastosowania
Przetwory roślinne
a) Wyciąg płynny (DER 1:1), rozpuszczalnik ekstrakcyjny: etanol 24% V/V
b) Wyciąg płynny (DER 1:1,16), rozpuszczalnik ekstrakcyjny: glicerol 85% m/m : etanol 25% m/m (0,1:2)
c) Wyciąg płynny (DER 1:2-2,5), rozpuszczalnik ekstrakcyjny: roztwór amoniaku 10% m/m : glicerol 85% m/m : etanol 90% V/V : woda (1:20:70:109)
d) Nalewka (1:10), rozpuszczalnik ekstrakcyjny: etanol 70% V/V
e) Nalewka (1:5), rozpuszczalnik ekstrakcyjny: etanol 70% V/V
f) Wyciąg gęsty (DER 5-8:1), rozpuszczalnik ekstrakcyjny: etanol 25% – 35% V/V
g) Wyciąg płynny ze świeżego ziela (DER 1:1.5-2.4), rozpuszczalnik ekstrakcyjny: woda (często określany jako „wyciśnięty sok”)
h) Wyciąg suchy (DER 6-10:1), rozpuszczalnik ekstrakcyjny: etanol 70% V/V
i) Wyciąg suchy (DER 1,6–2,4:1), rozpuszczalnik ekstrakcyjny: etanol 96% V/V
j) Wyciąg płynny (DER 1:4,5), rozpuszczalnik ekstrakcyjny: roztwór amoniaku 10% m/m : glicerol 85% m/m : etanol 96% V/V : woda (1,2:25:112:113)
k) Wyciąg suchy (DER 7-13:1), rozpuszczalnik ekstrakcyjny: woda
l) Rozdrobniona substancja roślinna
9. Postać farmaceutyczna
Rozdrobniona substancja roślinna w postaci naparu do stosowania doustnego.
Przetwory roślinne w postaci płynnej lub stałej do stosowania doustnego.
Postać farmaceutyczna powinna być opisana pełnym standardowym terminem Farmakopei Europejskiej.
10. Wskazania
Tradycyjny roślinny produkt leczniczy stosowany w kaszlu produktywnym (z odksztuszaniem wydzieliny) związanym z przeziębieniem.
Produkt jest tradycyjnym produktem leczniczym roślinnym stosowanym w określonych wskazaniach opartych wyłącznie na podstawie długotrwałego zastosowania.
11. Dawkowanie i droga podania
Dorośli i osoby w wieku podeszłym
a) Wyciąg płynny (DER 1:1)
dawka pojedyncza: 1-2 ml, 3-4 razy dziennie.
b) Wyciąg płynny (DER 1:1,16)
c) Wyciąg płynny (DER 1:2-2,5)
dawka pojedyncza: 1-4 g, 1-7 razy dziennie,
maksymalna dawka dobowa 14g.
d) Nalewka (1:10)
dawka pojedyncza 40 kropli, 3 razy dziennie
e) Nalewka (1:5)
dawka pojedyncza 2-6 ml, 3 razy dziennie
f) Wyciąg gęsty (DER 5-8:1)
dawka pojedyncza 50 mg, 6 razy dziennie
g) Wyciąg płynny (DER 1:1,5-2,4),
dawka pojedyncza 10 ml, 3-4 razy dziennie
h) Wyciąg suchy (DER 6-10:1)
dawka pojedyncza 75-200 mg, 3 razy dziennie
i) Wyciąg suchy (DER 1,6–2,4:1)
dawka pojedyncza 135 mg, 1-3 razy dziennie
j) Wyciąg płynny (DER 1:4,5)
dawka pojedyncza 480-960 mg, 3-4 razy dziennie
k) Wyciąg suchy (DER 7-13:1)
dawka pojedyncza 100-200 mg, 3-4 razy dziennie
j) Rozdrobniona substancja roślinna
Herbata ziołowa: 3-4 razy dziennie napar ziołowy przygotowany z 1-2 g rozdrobnionej substancji roślinnej zalanej 150 ml wrzącej wody
Dzieci w wieku 4-12 lat:
c) Wyciąg płynny (DER 1:2-2,5)
dawka pojedyncza: 0,5-0,9 ml, 3-5 razy dziennie.
g) Wyciąg płynny (DER 1:1,5-2,4),
dawka pojedyncza 7-10 ml, 2-3 razy dziennie
Przetwory ziołowe a, b, d, e, f, h, i, j, k, l:
Stosowanie u dzieci poniżej 12 roku życia nie jest zalecane (patrz punkt Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania).
Przetwory ziołowe c, g:
Stosowanie u dzieci poniżej 4 roku życia nie jest zalecane (patrz punkt Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania).
Czas stosowania:
Jeżeli objawy utrzymują się dłużej niż tydzień podczas stosowania produktu leczniczego, należy skonsultować się z lekarzem lub wykwalifiko-wanym pracownikiem służby zdrowia.
Droga podania:
Podanie doustne
12. Przeciwwskazania
Nadwrażliwość na substancje aktywną lub inne rośliny z rodziny Lamiaceae (Labiatae).
13. Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania
W przypadku wystąpienia duszności, gorączki lub ropnej plwociny należy skonsultować się z lekarzem lub wykwalifikowanym pracownikiem służby zdrowia.
Jeżeli objawy się nasilą w trakcie stosowanie produktu leczniczego, należy skonsultować się z lekarzem lub wykwalifikowanym pracownikiem służby zdrowia.
W przypadku nalewek i wyciągów zawierających etanol należy uwzględnić odpowiednie oznakowanie, zaczerpnięte z „Wytycznych dotyczących substancji pomocniczych na etykiecie i ulotce dołączanej do opakowania produktów leczniczych stosowanych u ludzi”.
Przetwory ziołowe a, b, d, e, f, h, i, j, k, l:
Stosowanie u dzieci poniżej 12 roku życia nie zostało ustalone z powodu braku odpowiednich danych.
Preparaty ziołowe c, g:
Stosowanie u dzieci poniżej 4 roku życia nie zostało ustalone, dlatego należy zasięgnąć porady lekarza.
14. Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Brak doniesień.
15. Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Bezpieczeństwo stosowania w okresie ciąży i laktacji nie zostało ustalone.
Ze względu na brak wystarczających danych, nie zaleca się stosowania w okresie ciąży i laktacji.
Brak danych dotyczacych wpływu na płodność.
16. Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Nie przeprowadzono badań dotyczących wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.żądane
17. Działania niepożądane
Mogą pojawić się zaburzenia żołądkowe. Częstotliwość nie jest znana
Jeśli pojawią się inne działania niepożądane, niewymienione powyżej, należy skonsultować się z lekarzem lub wykwalifikowanym pracownikiem służby zdrowia.
18. Przedawkowanie
Nie jest wymagane określenie właściwości farmakokinetycznych
19. Właściwości farmakodynamiczne
Nie jest wymagane określenie właściwości farmakodynamicznych.
20. Właściwości farmakokinetyczne
Nie jest wymagane określenie właściwości farmakokinetycznych.
21. Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Nie jest wymagane, chyba że jest to konieczne do bezpiecznego stosowania produktu.
Nie przeprowadzono odpowiednich badań dotyczących toksyczności reprodukcyjnej, genotoksyczności i rakotwórczości.
22. Dane farmaceutyczne
Nie dotyczy.
Piśmiennictwo:
1. European Union herbal monograph on Community herbal monograph on Thymus vulgaris L. and Thymus zygis L., herba EMA/HMPC/342332/2013, Committee on Herbal Medicinal Products (HMPC).
2. Strzelecka H., Kowalski J., Encyklopedia zielarstwa i ziołolecznictwa, Wydawnictwo naukowe PWN, Warszawa 2000, str. 577-578.
