panacea.pl

:: Galen
Panacea Nr 3 (4), lipiec 2003, strona: 23


Galen POCZET WIELKICH
FITOTERAPEUTÓW (4)

W Claudius Galen (Galenus) żył w latach 129-199 w Rzymie. Pochodził z Grecji. Był lekarzem w służbie cesarzy. Wybitny przyrodnik i medyk, następca Hipokratesa. Dokonał przełomu w medycynie, dając początek nowej dyscyplinie, farmacji stosowanej (galenowej). Dużą wagę przykładał do postaci (formy) leku, od której w dużej mierze zależy jego działanie. Zalecał mieszanie różnych leków dla wzmocnienia efektu, rozpuszczanie a nawet poprawianie smaku. Zawdzięczamy mu nowe postacie leków, nazywane do dziś preparatami galenowymi: proszki, wyciągi, nalewki, mazidło. Zioła uważał za środki lecznicze, różnicując je ze względu na ich prymarne cechy: ciepło, zimno, wilgoć, suchość. Usystematyzował przepisy sporządzania leków, na których opierała się terapia aż do czasów nowożytnych.
Według Galenowej teorii o jakości ziół, czterem podstawowym cieczom organizmu ludzkiego (krew, śluzówka, żółć, czarna żółć) odpowiadają cztery żywioły: ogień, woda, powietrze, ziemia. Jedne i drugie mają cechy ciepła, zimna, wilgoci i suchości. Ciecze organizmu powstają z żywiołów i ich jakości, np. we krwi przeważa gorąco, w śluzie woda i zimno. Choroby powstają z powodu zaburzenia składu cieczy, trzeba je leczyć na zasadzie contraria contraris (przeciwne przeciwnym). Według Galena cztery elementarne cechy występują także w działaniu leków roślinnych, np. gorącość pieprzu, chłód mięty.
Przykładem oddziaływania Galena jest fragment z poradnika Stefana Falimirza (XVI w.) "O ziołach i mocy ich":
Wszelka rzecz ze czterech żywiołów stworzona jest [...]. Powietrze gorące i mokre, ogień gorący i suchy, woda mokra i zimna, ziemia sucha i zimna. Wiek człowieczy czworak jest. Pierwszy dzieciństwo - krewnego i powietrznego przyrodzenia. Drugi młodość - gorącego i suchego przyrodzenia. Trzeci męstwo - zimnego i wilgotnego przyrodzenia. Czwarty starość i siwizna - zimny i suchy, w nim się mnoży melancholija.

 

Stanisław Dłużewski




adres tego artykułu: https://panacea.pl/articles.php?id=91