panacea.pl

:: Kosmetyki z sadu
Panacea Nr 4 (29), październik - grudzień 2009, strony: 13-15


Kosmetyki z sadu

Jabłka
Mają właściwości ogólnie wzmacniające, poprawiające odporność i odtruwające. Jedzenie jabłek zaleca się zwłaszcza w okresie ciąży i w rekonwalescencji. W skórce jabłek jest kilkakrotnie więcej cennych dla organizmu substancji niż w miąższu, dlatego należy jeść jabłka ze skórką i najlepiej na surowo. Mętne soki jabłkowe są o wiele zdrowsze niż klarowane, gdyż zachowują dużo więcej cennych substancji bioaktywnych, głównie flawonoidów, znanych jako silne przeciwutleniacze. Stwierdzono, że po wypiciu 700 ml mętnego soku jabłkowego potencjał antyoksydacyjny organizmu wzrasta aż o 52%! W pielęgnacji urody duże znaczenie mają też występujące w jabłkach kwasy owocowe (alfahydroksykwasy, AHA), które działają keratolitycznie na skórę, delikatnie złuszczają martwe komórki naskórka i przyspieszają jego odnowę. Dlatego wyciągi z jabłek wykorzystywane są w peelingach oraz w kremach do twarzy i ciała. Znajdują się również w kremach pod oczy, gdyż zawarta w nich tanina pomaga likwidować cienie pod oczami. Ekstrakty z jabłek mogą pomóc skórze tłustej z trądzikiem, ponieważ zamykają pory skóry i normalizują wydzielanie sebum. W medycynie chińskiej zaleca się przykładanie plasterków jabłka na swędzącą, podrażnioną skórę. Zastosowanie kosmetyczne znajdują również liście jabłoni i pestki owoców. W liściach występuje rutyna, natomiast pestki są źródłem fitohormonów. Rutyna jest flawonoidem i jak większość składników z tej grupy, odznacza się silnym działaniem przeciwwysiękowym, uszczelniającym naczynia włosowate oraz aktywnością antyoksydacyjną. Fitohormony opóźniają hormonalne starzenie się skóry. Piękny i świeży zapach jabłek (zielone jabłuszko) zyskał uznanie w przemyśle perfumeryjnym. Pachną nim dezodoranty, mydła, żele do kąpieli, szampony.

Maseczka odświeżająca i poprawiająca koloryt cery: 5 łyżek utartego jabłka zagęścić mąką ziemniaczaną, nałożyć na twarz. Zamiast mąki można dodać jogurt lub miód. Zmyć po 30’ wodą mineralną niegazowaną i wklepać krem nawilżający.
Ekspresowa maseczka
tuszująca zmarszczki: miazgę z jabłek wymieszać ze świeżym białkiem kurzego jaja, zagęścić mąką ziemniaczaną i nałożyć na skórę godzinę przed wyjściem.
Maseczka z soku jabłkowego: 4 łyżeczki soku, 2 łyżki jogurtu, 5 dag drożdży. Wymieszać, nałożyć na skórę, po 20’ zmyć wodą.

Gruszki
Tradycyjna medycyna chińska zaleca gruszkowy wyciąg jako składnik preparatów odżywczych, przeznaczonych dla ludzi w podeszłym wieku, by złagodzić objawy chorób i wzmocnić odporność. Wyciągi z gruszek upiększają, wygładzają, koją i nawilżają skórę. Są bogate w cukry proste: glukozę i fruktozę, także minerały i sorbitol (składnik nawilżający). Spośród minerałów, gruszka ma najwięcej potasu, zawiera też jod wpływający na pracę tarczycy. Ekstrakty gruszkowe łagodzą zmiany bakteryjne na skórze, pomagają w problemach trądzikowych. Dla skóry istotne są też gruszkowe polifenole o działaniu antyrodnikowym oraz kwasy organiczne (jabłkowy i cytrynowy). Liście gruszy, zwłaszcza odmiany dziko rosnącej, zawierają arbutynę (beta-glukozyd hydrochinonu) o działaniu rozjaśniającym skórę i włosy przez hamowanie biosyntezy melaniny. Garbniki katechinowe działają ściągająco i bakteriostatycznie. Odwar z liści pomaga przy wypadaniu włosów.

Maseczka do cery normalnej: 2 łyżki drobno utartego miąższu zmieszać z łyżką pełnotłustego mleka i łyżeczką miodu, nanieść na twarz i dekolt, po 20’ zmyć letnią wodą.

Śliwki
W świeżych i suszonych znajdujemy dużą ilość błonnika. Napar z owoców suszonych reguluje pracę przewodu pokarmowego i oczyszcza organizm ze szkodliwych substancji. Obecne w miąższu pektyny obniżają poziom „złego” cholesterolu LDL, sole mineralne, głównie sole potasu, chronią przed chorobą niedokrwienną i zawałem serca. Duża zawartość żelaza pomaga anemikom, witaminy B1 i PP wspomagają pracę mózgu podczas wysiłku umysłowego. Łagodzą też napięcia emocjonalne. Obecność boru pomaga kobietom podczas menopauzy lepiej przyswajać wapń, co oddala groźbę osteoporozy. Miąższ śliwek zawiera dużo sacharozy, dlatego powinny ich unikać osoby chore na cukrzycę i odchudzające się. Odmładzające właściwości śliwek zawdzięczamy wielkiej obfitości antyoksydantów oczyszczających skórę i ciało z wolnych rodników. Jedzmy więc śliwki. Latem i jesienią świeże, zimą suszone. Nasza cera będzie promienna i bez zmarszczek. Śliwkowa kuracja sprzyja powstawaniu nowych komórek, więc dobrze zregeneruje skórę. Szybko zauważymy również poprawę stanu włosów. Śliwki mają działanie wybielające. W laboratoriach japońskich opracowano Clairju, nowy surowiec kosmetyczny, ekstrakt ze śliwy domowej, który zmniejsza transfer melaniny z melanocytów (gdzie powstaje) do keratynocytów naskórka. Produkt dopuszczony w Japonii do stosowania w preparatach wybielających. Znaczenie kosmetyczne i lecznicze mają też liście śliwy. Wywar z nich łagodzi podrażnienia skóry i leczy wypryski. Może służyć jako płukanka do jamy ustnej w celach higienicznych oraz przy bólach gardła czy problemach z dziąsłami.

Maseczka przeciwzmarszczkowa: 5-6 dojrzałych i obranych ze skórki śliwek zmiksować, zmieszać z białkiem ubitym na sztywną pianę, nałożyć na twarz, szyję i dekolt. Po 20’ zmyć ciepłą wodą.
Wywar
z liści: łyżkę rozdrobnionych świeżych liści lub łyżeczkę suszonych zalać szklanką wrzątku, zagotować i trzymać na małym ogniu przez 5’. Po odcedzeniu przemywać skórę i płukać jamę ustną.

Wiśnie
Owoce wiśni to źródło witamin A i C, zaliczanych do „witamin młodości”. Obecne w miąższu flawonoidy działają antyrodnikowo, a sole mineralne, pektyny, kwasy organiczne wzmacniają, odżywiają skórę i poprawiają jej koloryt, rutyna zapobiega tworzeniu się tzw. pajączków. Znaczenie kosmetyczne mają też inne części rośliny. Napary i odwary z suszonych kwiatów oraz szypułek owoców oczyszczają organizm z toksyn, pobudzają przemianę materii, wspomagając kuracje odchudzające. Liście dają ukojenie zmęczonym oczom i opuchniętym powiekom, a żywica z wiśniowego drzewa działa odkażająco, zmiękczająco i wybielająco. Stosowana wewnętrznie, poprawia ogólne samopoczucie. Z nasion wiśni otrzymuje się olej kosmetyczny, który rozjaśnia przebarwienia skóry oraz usuwa kurzajki. Nowym surowcem na rynku kosmetycznym jest puder ze zmielonych pestek wiśni, uzyskiwany drogą innowacyjnej i ekologicznej technologii. Produkt ten może być stosowany do każdego rodzaju skóry, usuwa zanieczyszczenia, przywraca skórze zdrowy wygląd. Jest dodawany do różnych kosmetyków pielęgnujących twarz i ciało.

Maseczka do cery z rozszerzonymi porami: 100 g wydrylowanych wiśni rozetrzeć i wymieszać z łyżką mąki ziemniaczanej lub białej glinki. Gdy zaschnie, skropić wodą mineralną i zmyć.
Herbatka z szypułek i kwiatów: wymieszać po 1 łyżeczki wysuszonych, sproszkowanych kwiatów i szypułek owoców, zalać szklanką wrzątku, odstawić na 15’ pod przykryciem. Odcedzić, pić 3 razy dziennie.
Kompres
z liści na zmęczone oczy: garść liści opłukać i z mokrych zrobić okład, najlepiej na całą noc. Przemyć oczy chłodną wodą. Powtarzać co kilka dni.
Mikstura z żywicy: łyżeczkę świeżej żywicy z gałęzi lub pnia zalać litrem półwytrawnego wina gronowego, zamknąć i odstawić w ciepłe miejsce na 2 tygodnie. Dla poprawy cery i samopoczucia, pić na czczo po 1 łyżeczce. Można smarować miejsca objęte trądzikiem, także piegi i plamy pigmentowe.

Brzoskwinie i morele
Surowcem leczniczym i kosmetycznym jest owoc, którego miąższ obfituje w liczne substancje odżywcze. Określenie brzoskwiniowa cera jest wielkim komplementem, gdyż oznacza gładką, jędrną, zdrową skórę. Znaczenie kosmetyczne mają obecne w miąższu kwasy AHA oraz odmładzające witaminy C i E. Ekstrakty z brzoskwini, wprowadzone do kosmetyków, działają na skórę nawilżająco, odświeżająco, regenerująco i w efekcie odmładzająco. Z nasion wytłacza się na zimno olej, którego zalety i skład chemiczny zbliżone są do oleju migdałowego. Olej brzoskwiniowy ma zapach migdałów, zawiera ponad 64% kwasu olejowego, 26% kwasu linolowego, 5,5% kwasu palmitynowego, 2,9% kwasu stearynowego. Stosowany jest jako baza do masażu oraz jako surowiec do produkcji kremów odmładzających, płynów do kąpieli, szamponów i odżywek poprawiających kondycję włosów, także delikatnych mydeł. Łagodzi oparzenia. Z pestek, po bardzo dokładnym ich sproszkowaniu, otrzymuje się peelingi złuszczające naskórek i oczyszczające skórę. Wywar z liści lub kwiatów brzoskwini, stosowany zewnętrznie, leczy wysypki i egzemy. Morela jest jednym z najbardziej popularnych i charakterystycznych surowców kosmetycznych w krajach śródziemnomorskich. Owoce mają skład zbliżony do brzoskwiń. Przewyższają je pod względem zawartości witaminy A. Z nasion wytłaczany jest olej, stosowany w przemyśle kosmetycznym, farmaceutycznym i perfumeryjnym. Olej morelowy zawiera 35-55% tłuszczów (kwas oleinowy i linolowy), witaminę B15, węglowodany, białka i sole mineralne oraz glukozyd amigdalinę (8%) nadający mu smak i zapach. Amigdalina (witamina B17, letril) została po raz pierwszy wyizolowana z jąder pestek moreli. Potem stwierdzono, że występuje także w pestkach brzoskwini, śliwki, jabłka, gruszki, wiśni, czereśni i wielu innych roślin. Ostatnio mówi się, że jest skutecznym lekiem na raka. Jej odkrywcą i propagatorem był znany biochemik Ernest Krebs. Już egipskie papirusy i chińskie zapiski sprzed ponad 4 tysięcy lat mówią o stosowaniu wody migdałowej do leczenia raka skóry i innych nowotworów. W opinii wielu współczesnych uczonych, skuteczność lecznicza amigdaliny jest bardzo wysoka, a obecność w niej trującego kwasu pruskiego nie jest przeszkodą, gdyż uwalnia się on tylko w określonym kontekście biochemicznym, który w zdrowych komórkach nie występuje. Chodzi o enzym beta-glukozydazę, który w ciele ludzkim występuje w śladowych ilościach, natomiast 100-krotnie wzrasta jego aktywność w siedlisku złośliwych narośli. Dzięki temu cząsteczka amigdaliny „otwiera się” i uwalnia składniki, niszcząc komórki rakowe. Czy słusznie postępujemy, drylując owoce przed włożeniem do słoika?

Maseczka do cery zniszczonej: 2 dojrzałe brzoskwinie obrać ze skórki, pokroić w plasterki, nałożyć na twarz i dekolt. Po 25’ spłukać letnią, przegotowaną wodą. Szczególnie zalecane po nadmiernym opalaniu.
Maseczka
na brzoskwiniową cerę: do rozgniecionej dojrzałej brzoskwini dodać łyżeczkę słodkiej śmietanki. Zmyć po 20’.
Maseczka
do cery zwiotczałej i starzejącej się: brzoskwinię obraną ze skórki przetrzeć przez sitko, dodać żółtko, łyżkę mąki ziemniaczanej i łyżeczkę oliwy. Nałożyć na twarz i dekolt. Zmyć po 15’.
Peeling
: 2 rozgniecione na miazgę brzoskwinie (lub morele czy śliwki), mała filiżanka gęstej śmietany, 2-3 łyżki grubego kryształowego cukru (może być trzcinowy). Cukier dodać tuż przed zabiegiem, żeby nie zdążył się rozpuścić. Można też dodać wysuszone i zmielone pestki wykorzystanych owoców. Nacierać ciało miksturą, zachowując kierunek do serca. Zmyć ciepłą wodą i wklepać balsam do ciała.

Porzeczki
Dla fitoterapii i kosmetologii szczególnie cenna okazała się porzeczka czarna Ribes nigrum. Surowcem są owoce, nasiona i liście, a w medycynie ludowej także pączki. Owoce są jednym z najbogatszych źródeł witaminy C, rutyny oraz przeciwrodnikowych antocyjanów, głównie glikozydów cyjanidyny i delfinidyny. W skórkach występują związki hamujące rozwój bakterii. Działanie przeciwbakteryjne i ściągające mają również odwary z liści, skuteczne w infekcjach jamy ustnej i gardła. Z nasion wytłacza się cenny olej, o dużej zawartości kwasu gamma-linolenowego (GLA), będący alternatywą znanego oleju wiesiołkowego. W kosmetyce owoce porzeczki oraz uzyskane z nich wyciągi służą do sporządzania maseczek oczyszczających i regenerujących skórę suchą, zwiotczałą. Korzystnie działają również na cerę naczynkową. Poprawiają krążenie krwi w okolicach gałki ocznej. Redukują obrzęki i cienie pod oczami. Porzeczkowe ekstrakty znajdujemy w kremach, żelach, balsamach do ciała i do ust, w szamponach do włosów. Dzięki bogactwu antyoksydantów i witamin, spowalniają procesy starzenia się skóry (także skóry głowy), wygładzają i pielęgnują włosy zniszczone zabiegami fryzjerskimi. Z ekstraktów czarnej porzeczki korzysta również przemysł perfumeryjny przy tworzeniu nowoczesnych nut zapachowych. Olej porzeczkowy stosuje się w kosmetykach przeznaczonych do pielęgnacji skóry wrażliwej, skłonnej do podrażnień i alergii. Jest skuteczny w leczeniu egzem, wygładzaniu zmarszczek i nawilżaniu naskórka. Jego rewelacyjne działanie kosmetyczne wynika z obecności wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, głównie GLA. Liście czarnej porzeczki, w postaci odwaru, mogą posłużyć do przygotowania odświeżającej i dezynfekującej kąpieli oraz jako płukanka do utrzymania higieny jamy ustnej. Rozgniecione świeże liście poleca się do przecierania podrażnionej skóry przy ranach, wrzodach i po ukąszeniach owadów. Inne gatunki porzeczki – porzeczka czerwona Ribes rubrum i biała Ribes album – są bardziej cenione w lecznictwie ludowym, które uważa ich owoce za skuteczny środek likwidujący piegi. Kuracja jest dość uciążliwa, bo przez 2-3 miesiące należy codziennie smarować plamki kilkoma rozgniecionymi owocami, począwszy od pojawienia się pierwszych zielonych owoców, aż do chwili, gdy staną się w pełni dojrzałe. Podobno wystarczy jedna taka kuracja.

Maseczka odświeżająca: 2 łyżki dojrzałych czarnych porzeczek zmiażdżyć i od razu położyć na twarz. Po 15’ zmyć ciepłą wodą.

dr Elżbieta Kowalska-Wochna
- Wyższa Szkoła Kosmetologii i Ochrony Zdrowia w Białymstoku

Polecam lektury:
Kowalska-Wochna E. GLA - niezwykle ważny kwas. PANACEA, nr 3/2008; Jędrzejko K. i wsp. Rośliny kosmetyczne. Śląski UM, 2007; Jurkowska S. Tezaurus: substancje czynne pochodzenia roślinnego, wykorzystywane w kosmetykach. Oficyna Wyd. Miriam, 2001; Terapia metaboliczna witaminą B17. Praca zbiorowa, Oficyna Wyd.3.49, 2008; Ziołowa księga urody (praca zbiorowa). Publicat SA, 2008; „Natura i Ty”, nry 5-6/2008, 7-8/2008, 7-8/2009.




adres tego artykułu: https://panacea.pl/articles.php?id=2905