panacea.pl

:: Karol Linneusz
Panacea Nr 2 (15), kwiecień - czerwiec 2006, strona: 22


Poczet wielkich fitoterapeutów (13)

Karol Linneusz

Carl von Linné, zwany z łacińska Carolusem Linnaeusem (stąd także polska forma Linneusz), to wielki szwedzki przyrodnik i lekarz, znany każdemu uczniowi na świecie przede wszystkim jako wielki systematyk świata ożywionego (choć zajmował się także minerałami), twórca nomenklatury biologicznej. Systematyka Linneusza została z czasem poddana krytyce jako zbyt sztuczna, nie oparta na pokrewieństwie organizmów. Jej zaletą była jednak przejrzystość i uporządkowanie, pozwalające na praktyczne użycie dla celów poznawczych przez wiele poznających świat pokoleń ludzkich.
Linné urodził się 23 V 1707 r. w szwedzkim Rashult. Jako trzydziestolatek był już znanym uczonym, należał do organizatorów Szwedzkiej Królewskiej Akademii Nauk. Był zresztą członkiem wielu innych, europejskich akademii naukowych, od 1741 r. zaliczał się do grona profesorów uniwersytetu w Uppsali. Kierował tam także ogrodem botanicznym. Dzięki wyprawom naukowym Linneusz, wzorem wielkich mistrzów starożytnych, zebrał bogaty materiał do badań. To był jego zielnik i zarazem materiał doświadczalny. Pasją wielkiego Szweda było pragnienie uporządkowania i systematyczny opis świata zwierząt i roślin, by mógł on służyć lepszemu poznaniu tego świata przez człowieka. Rozwinął systematykę organizmów, opisał około 10 tysięcy gatunków roślin i około 6 tysięcy gatunków zwierząt. Jako pierwszy wydzielił gromadę ssaków i włączył człowieka do rzędu naczelnych. Uważał, że poszczególne gatunki flory i fauny powstały przez krzyżowanie się mieszańców, pochodzących od przedstawicieli pozostałych nielicznych, istniejących kiedyś grup organizmów. Karol Linneusz zmarł 10 I 1778 r. w Uppsali.
Species Plantarum - dzieło opublikowane w 1753 roku zawierające wykład jego systemu klasyfikacyjnego roślin.
Spośród licznych prac wielkiego systematyka, miłośników fitoterapii najbardziej interesuje dokonany przez niego podział ziół. Linneusz posłużył się kryterium aromatu i wpływu na ludzki organizm. Na tej podstawie wyodrębnił 10 roślinnych grup leczniczych.
Ambrosiaca mają zapach piżmowy i są afrodyzjakami. Przykładem wanilia. Hircosa działają podobnie, lecz ich zapach jest nieprzyjemny. Przykładem szałwia czy kozłek. Fragrantia mają zapach korzenny i działają uspokajająco. Przykładem róża lub szafran. Nidorosa mają mocny zapach i właściwości narkotyczne. Przykładem rumianek czy chmiel. Spirantia to zapach winny, działają uspokajająco. Przykładem mięta czy melisa. Tetra, podobnie jak nidorosa, działają narkotycznie, lecz ich zapach jest nieprzyjemny, wręcz odrażający. Przykładem opium czy dziki bez. Aromatica pobudzają ludzkie serce. Przykładem pieprz lub cynamon. Nauseosa działają przeczyszczająco, ich zapach wywołuje nudności. Przykładem aloes. Orgastica wywołują skurcze, ich zapach jest mdlący. Przykładem cebula. Virosa mają duszący zapach, działają odurzająco. Przykładem wilcza jagoda.
Ten podział na niewiele się dziś zda, zwłaszcza tym, którzy naukowo badają zioła, ale jego znajomość skłania nas do własnych obserwacji świata ziół i sprawia, że łatwiej jest nam odnajdywać istotę rzeczy, zagubioną niekiedy w szczegółowych dociekaniach właściwości poszczególnych surowców roślinnych.

Stanisław Dłużewski




adres tego artykułu: https://panacea.pl/articles.php?id=200