panacea.pl

:: Korneliusz Celsus
Panacea Nr 2 (11), kwiecień - czerwiec 2005, strona: 33


KORNELIUSZ CELSUS POCZET WIELKICH FITOTERAPEUTÓW (11)

Rozpoczynaliśmy nasz poczet (PANACEA nr 1/2002) od człowieka - legendy w dziedzinie medycyny i ziołolecznictwa - wielkiego Greka Hipokratesa, autora nieśmiertelnej, ponadczasowej zasady medycznej primum non nocere. Warto rozpocząę drugą dziesiątkę od wielkiego Rzymianina, który żył cztery wieki po Hipokratesie, lecz zyskał miano "Hipokratesa Rzymskiego".
Aulus Cornelius Celsus Aulus Cornelius Celsus żył w latach 53-7 p.n.Chr. Był rzymskim uczonym, który - tak jak wszyscy uczeni okresu klasycznego - marzył o summie, o zebraniu pełnej wiedzy z różnych dziedzin. Tak rozumiano wówczas uczonośę i uniwersalizm. Dziś takie podejście wydaje się naiwne, wobec ogromu wiedzy i jej uszczegółowienia w specjalistycznych badaniach. Marzenia Greków i Rzymian, także uczonych średniowiecza (tworzących summy, czyli scholastyczne podręczniki, zawierające materiał obejmujący całą wiedzę z danej dziedziny - np. summy filozoficzne i teologiczne św. Tomasza z Akwinu) - wypełniły się w bliższych nam czasach w postaci encyklopedii (gr. enkýklios = całkowity).
Celsusowe dzieło życia - Artes (sztuka, umiejętności, biegłośę w czymś) - miało charakter encyklopedyczny. Najwartościowszą dla nas częścią Artes było osiem ksiąg poświęconych ówczesnej medycynie. De medicina Celsusa to najznakomitsze dzieło o lecznictwie, napisane w starożytnym Rzymie. Często przyrównuje się je do Corpus Hippocraticum i do dzieł Galena. Rzymianie nadali Celsusowi zaszczytny tytuł "Cicero medicus".
Trzeba jednak od razu dodaę, o czym pisaliśmy już w PANACEI, że w tamtych czasach nie było praw autorskich, a dobra kompilacja, o dużych wartościach edukacyjnych, uważana była za dzieło autorskie - na równi z tymi dziełami, które oparte były na własnych badaniach. De medicina była typową kompilacją; na tyle dobrą, że aż do XVIII wieku [!] służyła jako popularny, "klasyczny" podręcznik. Była tłumaczona na wiele języków (począwszy od XV wieku, gdy odkryto jej rękopis i wydano go we Florencji), także na język polski - jako Aulusa Korneliusza Celsa o lecznictwie ksiąg ośmioro. Był to już rok 1889, ale jeszcze wtedy uznano, że warto się trudzię nad tłumaczeniem dzieła - i to nie tylko ze względu na historię medycyny.
Ziołolecznictwo było zawarte w księdze dotyczącej materia medica. Celsus opisał w niej lecznicze działanie ponad 260 ziół. Wiedzę w zakresie fitoterapii czerpał z różnych dzieł - przede wszystkim uczonych greckich, zwłaszcza z Hipokratesa. Aulus Korneliusz Celsus zasługuje na trwałe miejsce w plejadzie wielkich fitoterapeutów, choę dziś nazwalibyśmy go raczej edukatorem i popularyzatorem niż uczonym badaczem.

Stanisław Dłużewski




adres tego artykułu: https://panacea.pl/articles.php?id=190