panacea.pl

:: Pokrzywa leczy
Panacea Nr 3 (12), lipiec - wrzesień 2005, strony: 27-28


Pokrzywa leczy

Wyniki badań nad właściwościami leczniczymi ekstraktu wodnego z części nadziemnych (liście, ziele) pokrzywy zwyczajnej Urtica dioica są przedmiotem licznych publikacji, które ukazały się na przestrzeni ostatnich kilku lat (2000-2003). Potwierdzają one znane od lat w medycynie ludowej efekty lecznicze oraz wskazują na nowe właściwości surowca, mogące znaleźć zastosowanie praktyczne w terapii.

Wśród kierunków aktywności ekstraktów z ziela pokrzywy należy wymienić działanie obniżające poziom cukru we krwi, działanie hepatoprotektywne, uspokajające, immunostymulujące, przeciwreumatyczne oraz hipotensyjne i diuretyczne.

W badaniach na izolowanych aortach szczura stwierdzono działanie zwężające naczynia - w przeciwieństwie do wyciągu z korzeni, który wykazuje działanie rozkurczające. Doniesienia zeszłego roku koncentrują się m.in. na aktywności antyutleniającej i antyagregacyjnej, wynikającej z obecności w surowcu związków polifenolowych.
Gulcin I., Kufrevioglu O., Oktay M., Buyukokuroglu M. E. Antioxidant, antimicrobial, antiulcer and analgesic activities of nettle (Urtica dioica L.). Journal of Ethnopharmacology 90: 205-215, 2004.
W badaniach nad antyutleniającą, przeciwdrobnoustrojową, przeciwwrzodową i przeciwbólową aktywnością pokrzywy (Urtica dioica) poddano analizie wodny ekstrakt (WEN) z części nadziemnych pokrzywy, sprawdzając aktywność antyutleniającą, przeciwwrzodową i przeciwbólową. Właściwości antyutleniające oceniano na podstawie różnych testów, m.in. oznaczanie właściwości redukcyjnych, właściwości zmiatacza wolnych rodników, w tym zmiatacza anionu nadtlenkowego i zmiatacza nadtlenku wodoru, oraz oznaczanie właściwości chelatujących. WEN posiadał silną aktywność antyutleniającą. Ilości ekstraktu 50, 100 i 250 µg wykazywały odpowiednio 39, 66 i 98% zahamowania peroksydacji kwasu linolenowego, podczas gdy 60 µg/ml ?-tokoferolu (wzorcowego związku o właściwościach antyutleniających) dawało jedynie 30% zahamowania. Ponadto WEN w tych samych stężeniach charakteryzował się efektywnymi właściwościami redukującymi oraz chelatującymi a także właściwościami zmiatacza wolnych rodników. Wymienione różne typy antyutleniającej aktywności porównywano z różnymi standardami, m.in. kwercetyną, ?-tokoferolem oraz butylowymi pochodnymi hydroksyanizolu i hydroksytoluenu. Właściwości antyutleniające ekstraktu powiązano z obecnością związków polifenolowych, których zawartość oznaczono metodą Slinkarda (25,3 µg w 1 mg WEN).
W przeprowadzonych metodą krążków dyfuzyjnych badaniach mikrobiologicznych WEN ujawnił także aktywność przeciwdrobnoustrojową wobec 8 szczepów bakteryjnych, m.in. Staphylococcus aureus, Escherichia coli, szczepów stanowiących izolaty kliniczne m.in. Proteus mirabilis, Enterobacter aerogenes, Staphylococcus epidermidis, Micrococcus luteus oraz 1 gatunku grzyba Candida albicans. Badania wykonano wobec kontroli - związków wykazujących aktywność przeciwdrobnoustrojową, m.in. mykonazolu, amoksycykliny i ofloksacyny. Najsilniejsze działanie ograniczające wzrost drobnoustrojów WEN wykazał wobec Staphylococcus epidermidis i Micrococcus luteus, odpowiednio 11 mm wobec 24 mm dla amoksycykliny i 13 mm wobec 19 mm. Aktywność przeciwwrzodową WEN analizowano w teście indukowanej 70% etanolem ulcerogenezy u szczurów, wobec kontroli famotydyny. Ekstrakt posiadał silniejszy efekt ochronny w porównaniu do famotydyny - procent zmniejszenia uszkodzenia śluzówki 34,4% dla famotydyny (20 mg/kg) przy 67,7% osiągniętym przez ekstrakt (50 mg/kg). W teście aktywności przeciwbólowej - teście "przeciągania" indukowanym kwasem octowym, ekstrakt ujawnił silniejszy efekt analgetyczny w porównaniu do metamizolu: 39,4% zmniejszenia "skręcania" dla metamizolu (200 mg/ml) przy 62,1% dla WEN (25 mg/ml). W rezultacie autorzy pracy konkludują, że ekstrakt z części nadziemnych pokrzywy może znaleźć zastosowanie w terapii choroby wrzodowej i uszkodzeń błony śluzowej żołądka, ze względu na wykazywane właściwości ochronne oraz przeciwbólowe. Aktywność przeciwbólowa ekstraktu może wynikać z wysokiej aktywności antyutleniającej WEN. Jednocześnie ta aktywność potwierdza możliwości stosowania ekstraktu jako wspomagającego w leczeniu i profilaktyce chorób układu krążenia, w tym chorób serca.
Mekhi H., Haouari M., Legssyer A., Bnouham M., Aziz M., Atmani F., Remmal A., Ziyyat A. Platelet anti-aggregant property of some Moroccan medicinal plants. Journal of Ethnopharmacology. 94: 317-322, 2004.
Badania dotyczą antyagregacyjnych właściwości niektórych leczniczych roślin Maroka. Znany jest bezpośredni związek między prawidłową funkcją płytek krwi a chorobami układu krążenia - nadciśnieniem, chorobami serca. W pracy przedstawiono wyniki badań nad wpływem ekstraktów z pięciu gatunków roślin leczniczych, w tym trzech stosowanych w Maroku w leczeniu nadciśnienia, na agregację płytek krwi: Arbutus unedo (Ericaceae), Urtica dioica (Urticaceae) i Petroselinum crispum (Apiaceae). Badano również ekstrakty wodne z Cistus ladanifera (Cistaceae) oraz Equisetum arvense (Equisetaceae). Wyniki badań ujawniły zależną od dawki aktywność hamującą agregację płytek krwi wszystkich analizowanych ekstraktów wodnych, w tym ekstraktu z ziela pokrzywy. W badaniach zastosowano dwa modele agregacji płytek krwi stymulowanej trombiną i ADP- zależnej agregacji. Dla wszystkich ekstraktów wykazano zbliżone wartości IC 50 (w zakresie 6,2-6,7 mg/ml) (IC50 - połowa maksymalnego zahamowania indukowanej trombiną i ADP agregacji płytek krwi), z wyjątkiem wyciągu z pokrzywy, który posiadał dwukrotnie wyższe wartości IC50 - 15,5 mg/ml (agregacja stymulowana trombiną) i 12,8 mg/ml (agregacja stymulowana ADP). Badania przeprowadzono wobec kwasu acetylosalicylowego, który w stężeniu 1mg/ml całkowicie hamował agregację płytek krwi. Jakkolwiek wyniki przedstawione dla ekstraktu z pokrzywy klasyfikują ten surowiec jako najmniej efektywny w badanej grupie, w tym również w stosunku do ekstraktu z Equisetum arvense (nieaktywny w modelu agregacji stymulowanym ADP), to jednak potwierdzają jego korzystny wpływ na układ krążenia.

dr hab. Mirosława Krauze-Baranowska
- Katedra i Zakład Farmakognozji z Ogrodem Roślin Leczniczych Akademii Medycznej w Gdańsku




adres tego artykułu: https://panacea.pl/articles.php?id=152