Home Szukaj Regulamin Kontakt
Menu główne
Strona główna
Prenumerata
Regulamin
Kontakt
Szukaj
Labofarm
IWLF Labofarm
Działy artykułów
Aktualności
Apiterapia
Aromaterapia
Badania
Badania kliniczne
Badania laboratoryjne
Centrum Fitoterapii
Człowiek i natura
Dermatologia
Dodatki żywnościowe
Edukacja
Felieton
Forum Aptekarskie
Herbarium
Historia
Historia i tradycja
Informacja naukowa
Informacje
Kosmeceutyki
Kosmetologia
Kultura
Kwiaty
Monografie roślin leczniczych
Natura i literatura
Natura i sztuka
Naturalne stanowiska
Nauka
Nauka i terapia
Nowości
Nutraceutyki
Od wydawcy
Ogrody
Ogrody botaniczne
Opieka farmaceutyczna
Opinie
Osobliwości
Owoce
Perspektywy
Pielęgnacja
Poczet wielkich fitoterapeutów
Podróże
Polemiki
Prace badawcze
Prawo
Problemy zdrowotne
Przyroda
Rośliny lecznicze
Rośliny niebezpieczne
Rynek
Stanowiska naturalne
Suplementy diety
Sztuka
Technologia
Terapia
Tradycja
Uprawy
Warzywa
Weterynaria
Wspomnienia
Wydarzenia
Z biblioteki
Z laboratorium
Zielarstwo
Zielnik
Zioła przyprawowe
Menu użytkownika
Nie masz jeszcze konta? Możesz sobie założyć!
Statystyki
userów na stronie: 0
gości na stronie: 3
Artykuły > Natura i literatura > Życie według Pana Reja

Panacea Nr 4 (9), październik 2004 strona: 42

Życie według Pana Reja

Rej Słynął z ciętego języka. Ba! Gdybyśmy chcieli powiedzieć o tym tak po ludzku i po Rejowsku, to najwłaściwszy byłby zwrot: miał niewyparzoną gębę… Potrafił nieźle dokuczyć i księdzu plebanowi, i swoim braciom szlachcie. Dziś o takich mówi się, że są weredykami. Napiszą i powiedzą wszystko, o czym myślą. Przeszedł do historii jako „ojciec piśmiennictwa polskiego”, który uznał język rodzimy za równy łacinie, choć były to czasy, gdy lingua latina uważana była za język „szlachetny”, w przeciwieństwie do języków narodowych, które nazywano lingua vulgaris, czyli języki pospolite. Złośliwi mówili, że miłość do języka polskiego wzięła się u niego raczej z nieuctwa i zbyt słabej znajomości łaciny, by móc w niej wyrażać swoje uczucia. On sam szorstkim i niewybrednym językiem jakby podtrzymywał tę opinię. To był jednak tylko literacki image, z którym mu było dobrze. W rzeczywistości bowiem był jednym z największych pisarzy polskich okresu odrodzenia, świadomie dążącym do zobrazowania i odtwarzania barw życia w języku, którego uczono go od kołyski: "A niechaj narodowie wżdy postronni znają, iż Polacy nie gęsi, iż swój język mają"… Dumne to słowa, choć mało kto wie, że słowo "gęsi" użyte jest tu w znaczeniu przymiotnikowym, a nie jako rzeczownik. Gdyby Mikołaj Rej z Nagłowic (1505-1569) żył w naszych czasach, zaliczałby się do gorących zwolenników ziół i zdrowej żywności… Nie można mieć co do tego żadnycyh wątpliwości, kiedy się czyta jego Żywot człowieka poćciwego (1568), w którym zawarł wzór życia w zgodzie z naturą i Bożym światem. Warto przypomnieć kilka fragmentów z tego zapomnianego utworu.

*

A jako różne są czasy w roku, też są i różne przypadki i w gospodarstwie, i w każdej sprawie człowieka poćciwego, gdyż rok jest na czworo rozdzielon: naprzód wiosna, więc lato, potym jesień, więc zima. A w każdym z tych czasów i potrzebnego a różnego gospodarstwa i rozkosznych czasów i krotochfil swych w swoim onym pomiernym a w spokojnym żywocie poćciwy człowiek może snadnie użyć.

*

Azaż owo nie rozkosz po sadkach, po ogródkach sobie chodzić, szczepków naszczepić, drobne drzewka rozsadzić, niepotrzebne gałązki obcinać, mszyce pozbierać, krzaczki ochędożyć, okopać, trzaskowiskiem osypać. Też sobie i wineczka, i różyczek możesz przysadzić, bo się to barzo łacno wszytko i za barzo małą pracą przyjmie. Więc też sobie pójdziesz potym do ogródeczków, do wirydarzyków, grządki nadobne obaczyć. To sobie z oną rozkoszą nasiejesz ziółek potrzebnych, rzodkiewek, sałatek, rzeżuszek, nasadzisz maluneczków, ogóreczków. I majeranik, i szałwijka i inne ziółka – wszytko to nic nie wadzi. Więc włoskich grochów, więc wysokich koprów, więc i innych wiele rzeczy, co się to wszytko przygodzi.

*

Ale najdziesz i takiego niedbalca, co mu się to barzo trudno widzi i powieda: "E…, wolałbym ja tu gnoju nawozić a jęczmienia nasiać". Ale jeśli może być i gnój i jęczmień, cóż ci to wadzi rozkosz i krotochwilę i pożytek czynić? Dasz chłopu grosz, jeśli mało masz ludzi do roboty, iżci płonek przyniesie. Dasz drugi grosz, iżci ich naszczepi. A gdy to zroście, tedyć jedno drzewo i grzywnę pożytku uczynić może. Nie grosz ci tu krzyw, ale gnuśność, a niedbałość. Azaż lepiej, iż ci łopian pod okny śmierdzi a pokrzywa cię parzy, niżlibyś co innego na to miejsce posadził? A z jabłuszka możesz sobie kilka potrawek uczynić: dobre warzone, dobre smażone, dobre pieczone, dobrze imi gęś nadziać, dobra kasza z nich przetarłszy przez durszlak, dobrze ich ususzyć i w pudle na cały rok chować – nie wszystko gryźć jako świnia!

*

A jeśli umiesz czytać, azaż to nie rozkosz, czas sobie upatrzywszy, nad książkami posiedzieć? Ale sobie to czytaj, coby cię nadobnych cnót a poćciwego żywota uczyło. Nie bawże się zasię leda czym, bo mało tobie po Owidiuszu, po Horacjuszu, bo na cię trudny i fabułami zabawiony. Azaż to nie rozkosz wiedzieć przyrodzenie każdego źwirzątka, każdego ptaszka, każdego drzewka, każdego ziółka? Z czego się możesz i gospodarstwa wiele nauczyć i między ludzi przyszedszy, nie siedzieć jako darmobyt, gdzie się wżdy będziesz umiał i ku temu, i ku owemu przymówić.

*

Choćci Włoszek serwetkę ma i kuradenty, Ale, by wół, sałatą posra sobie pięty. Żabka, kotek, ślimaczek – to u nich źwierzyna, A potym wódkę pije, przymieszawszy wina. A nie masz tych przysmaków snać na wszytkim świecie, Czego w Polszcze nie znajdzie i w zimie, i w lecie!



Najczęściej czytane
Zioła na choroby...
Fitoterapia w cho...
Ruszczyk kolczast...
Reumatoidalne zap...
Selen - pierwiast...
Lucerna - niedoce...
Nadciśnienie tę...
Propolis, mleczko...
Mniszek lekarski
Rośliny leczą b...
Pomarańcza
Wąkrota azjatyck...
Polifenole rośli...
Kora dębu i dęb...
Forum Naukowe W G...
Ostropest plamist...
Zioła na dziecie...
Czosnek - Antybio...
Zioła dla niemow...
Rumianek
Reklama
IWLF Labofarm Centrum Fitoterapii Panacea na poczcie
Nasze leki
IWLF Labofarm IWLF Labofarm IWLF Labofarm
Facebook Panacea
© 2005-2019 Panacea.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.