Home Szukaj Regulamin Kontakt
Menu główne
Strona główna
Prenumerata
Regulamin
Kontakt
Szukaj
Labofarm
IWLF Labofarm
Działy artykułów
Aktualności
Apiterapia
Aromaterapia
Badania
Badania kliniczne
Badania laboratoryjne
Centrum Fitoterapii
Człowiek i natura
Dermatologia
Dodatki żywnościowe
Edukacja
Felieton
Forum Aptekarskie
Herbarium
Historia
Historia i tradycja
Informacja naukowa
Informacje
Kosmeceutyki
Kosmetologia
Kultura
Kwiaty
Monografie roślin leczniczych
Natura i literatura
Natura i sztuka
Naturalne stanowiska
Nauka
Nauka i terapia
Nowości
Nutraceutyki
Od wydawcy
Ogrody
Ogrody botaniczne
Opieka farmaceutyczna
Opinie
Osobliwości
Owoce
Perspektywy
Pielęgnacja
Poczet wielkich fitoterapeutów
Podróże
Polemiki
Prace badawcze
Prawo
Problemy zdrowotne
Przyroda
Rośliny lecznicze
Rośliny niebezpieczne
Rynek
Stanowiska naturalne
Suplementy diety
Sztuka
Technologia
Terapia
Tradycja
Uprawy
Warzywa
Weterynaria
Wspomnienia
Wydarzenia
Z biblioteki
Z laboratorium
Zielarstwo
Zielnik
Zioła przyprawowe
Menu użytkownika
Nie masz jeszcze konta? Możesz sobie założyć!
Statystyki
userów na stronie: 0
gości na stronie: 3
Artykuły > Badania > Greckie siano, Boża trawka: Kozieradka

Panacea Nr 4 (37), październik - grudzień 2011 strony: 20-21

Greckie siano, Boża trawka:
Kozieradka

Kozieradka pospolita Trigonella foenum-graecum L. jest jednoroczną rośliną zielną, w stanie naturalnym występującą w Indiach, Chinach, Pakistanie, Turcji i Sudanie. Powszechnie uprawiana jest w krajach europejskich jako roślina paszowa, ze względu na swe właściwości odżywcze i wzmacniające.
Osiąga wysokość do 1 m, ma wyprostowaną, lekko rozgałęzioną łodygę, w górnej części delikatnie owłosioną, na której osadzone są trójlistkowe liście złożone. W kątach liści wyrastają kwiaty motylkowe o grzbiecistej symetrii, barwy żółtej lub lekko fioletowej. Owocem jest brunatny strąk długości 15-20 cm, zawierający około 15 twardych, żółtobrązowych nasion o charakterystycznym, romboidalnym kształcie i silnym aromacie.
Łacińska nazwa foenum-graecum oznacza greckie siano i nawiązuje do wykorzystania kozieradki już w starożytnej Grecji jako składnika pasz. Kozieradka zwana jest także koniczyną grecką, a w XVI-wiecznej Rzeczypospolitej znana była jako fenegryk lub Boża trawka.

Właściwości lecznicze
„greckiego sianka” znane są od wieków. Pierwsze wzmianki o zastosowaniu pozyskanego z nasion kozieradki oleju, do pielęgnacji ciała, znajdują się w papirusie Ebersa – znalezionym w 1872, powstałym prawdopodobnie około 1550 p.n.e. Św. Hildegarda z Bingen i Parecelsus wspominają o leczniczym zastosowaniu koniczyny greckiej Fenigrecum. W tradycyjnej medycynie indyjskiej i chińskiej kozieradka ma wiele zastosowań. Suszone, sproszkowane nasiona podawane są wewnętrznie, w postaci naparów i kleików, w zaburzeniach pracy przewodu pokarmowego (niestrawność, dyspepsje), jako środek obniżający poziom cukru we krwi, wzmacniający oraz mlekopędny, łagodzący kaszel w schorzeniach dróg oddechowych. Zewnętrznie, w postaci okładów (kataplazmów), stosowany w leczeniu trudno gojących się ran, oparzeń, odmrożeń, czyraków i owrzodzeń. W Iranie również w zapaleniu powiek. „Koniczyna grecka” stanowi cenny składnik preparatów kosmetycznych, szczególnie stosowanych w pielęgnacji skóry twarzy (oczyszcza i wygładza) oraz szamponów (zapobiega wypadaniu włosów). Zarówno nasiona, jak i liście spożywane są w krajach azjatyckich jako warzywa, a wysuszone i sproszkowane, stanowią cenioną przyprawę.

Foenugraeci semen
Według Farmakopei Polskiej VIII oraz Farmakopei Europejskiej (European Pharmacopoeia) nasienie kozieradki Foenugraeci semen stanowi surowiec śluzowy (wskaźnik pęcznienia nie mniejszy niż 6).
Szeroko prowadzone w ostatnich latach badania nad składem chemicznym oraz właściwościami leczniczymi nasienia kozieradki wykazały, że surowiec jest źródłem polisacharydów, saponin steroidowych, m.in. diosgeniny oraz flawonoidów. Zawiera liczne związki mineralne i witaminy.
Bogaty zespół związków aktywnych warunkuje wielokierunkowe działanie surowca. Nasienie kozieradki obniża poziom cukru we krwi: zmniejsza wchłanianie węglowodanów, redukuje poposiłkowy wzrost stężenia glukozy i zwiększa wrażliwość tkanek na insulinę. Obserwowane efekty wynikają z synergistycznego wpływu składników surowca – galaktomannanów, saponin, alkaloidów, związków fenolowych oraz nietypowego aminokwasu 4-hydroksyizoleucyny. Dzięki obecności saponin steroidowych oraz niacyny (witaminy PP), surowiec wykazuje działanie przeciwmiażdżycowe, obniża poziom cholesterolu i triglicerydów. Podczas termicznej obróbki nasion kozieradki, stężenie przeciwmiażdżycowej witaminy PP wzrasta, ponieważ w podwyższonej temperaturze główny alkaloid trygonelina T. foenum-graecum ulega rozkładowi z uwolnieniem niacyny.
W nasieniu kozieradki, obok wolnych flawonów i ich form O-glikozydowych, obecne są C-glikozydy flawonowe, m.in. orientyna, witeksyna oraz ich izomery. Wysoka zawartość związków polifenolowych sprawia, że surowiec działa silnie przeciwutleniająco i zmiata wolne rodniki, chroniąc narządy wewnętrzne przed ich szkodliwym działaniem. Potwierdzono aktywność ochronną, m.in. w stosunku do komórek wątroby – wobec toksyn chemicznych i etanolu, nerek i erytrocytów.
Składniki surowca chronią narząd wzroku przed kataraktą. Jak wynika z badań ostatnich lat, inhibicja acetylocholinesterazy, w połączeniu z działaniem przeciwutleniającym, warunkuje także znaczącą aktywność neuroprotekcyjną Foenugraeci semen. Surowiec chroni neurony mózgu przed uszkodzeniami wywoływanymi nie tylko destrukcyjną aktywnością wolnych rodników, ale również degeneracyjnym działaniem złogów beta-amyloidu, tzw. płytki starczej, będącego jedną z przyczyn choroby Alzheimera. Obok nadciśnienia, miażdżycy, cukrzycy i schorzeń neurodegeneracyjnych, nasienie kozieradki pospolitej wykazuje korzystne działanie również w leczeniu choroby wrzodowej żołądka. Przyjmowane doustnie maceraty powlekają śluzówkę, łagodząc stan zapalny i przyspieszają gojenie wrzodów.
Podobne działanie obserwujemy w zastosowaniu zewnętrznym: surowiec przyspiesza zabliźnianie trudno gojących się ran, niwelując stan zapalny i pobudzając ziarninowanie tkanek. Związane jest to prawdopodobnie z obecnością zarówno saponin steroidowych, jak i flawonoidów.
Ponadto działa przeciwbakteryjnie i przeciwgrzybiczo. Aktywność przeciwzapalna wyciągów Foenugraeci semen jest porównywalna ze stosowanymi powszechnie niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi, przy czym towarzyszy jej również efekt przeciwbólowy i przeciwgorączkowy.
Interesującym, choć nadal kontrowersyjnym aspektem wpływu nasion kozieradki na organizm ludzki, jest aktywność hormonalna. Obecność w surowcu zarówno saponin steroidowych, jak i niedawno zidentyfikowanych izoflawonów – związków o charakterze fitoestrogenów – może wywoływać wiele różnorodnych efektów, związanych z wpływem składników aktywnych na gospodarkę hormonalną człowieka. Udowodniono, że składniki wyciągów z T. foenum- -graecum wiążą się z receptorem estrogenowym.
Diosgenina, główny składnik zespołu saponin steroidowych surowca, odwraca osteoporozę i atrofię tkanek reprodukcyjnych, rozwijające się wskutek braku endogennych estrogenów. Włączenie nasion kozieradki do codziennej diety kobiet w okresie klimakterium, zmniejsza częstotliwość występowania „uderzeń gorąca”. Jednak badania wskazują również, że Foenugraeci semen posiada aktywność antyandrogenową i w znaczący sposób obniża płodność u samców – co potwierdziły badania na zwierzętach – prowadząc do zmniejszenia ilości i ruchliwości plemników, wagi jąder oraz stężenia testosteronu. Wykorzystanie diosgeniny jako związku prekursorowego w przemysłowej produkcji leków sterydowych (hormonów, doustnych środków antykoncepcyjnych), zrodziło pytanie, czy w warunkach naturalnych saponina ta może stanowić prekursor w syntezie hormonów płciowych, m.in. progesteronu. Dotychczasowe badania wykazały jednak, że w organizmie ludzkim nie zachodzi konwersja diosgeniny do progesteronu, zatem stosowanie bogatych w diosgeninę produktów nie powinno wpływać na poziom tego hormonu w surowicy.
Uwzględniając wzrastającą liczbę zachorowań na nowotwory, ważna staje się możliwość wykorzystania w profilaktyce tych schorzeń składników codziennej diety. Jednym z nich są kiełki T. foenum-graecum, stanowiące popularny komponent zdrowej żywności i cieszące się coraz większą popularnością. Sproszkowane nasiona wykorzystywane są jako przyprawa, wchodzą w skład m.in. curry.
W dotychczasowych doniesieniach naukowych udokumentowano aktywność przeciwnowotworową związków czynnych obecnych w nasieniu kozieradki, m.in. wobec nowotworu jelita grubego, białaczki i czerniaka. W efekt przeciwnowotworowy surowca włączają się saponiny steroidowe, szczególnie diosgenina o szeroko udokumentowanym działaniu hamującym wzrost komórek nowotworowych i pobudzającym ich obumieranie – apoptozę, izoflawony, a także – ponieważ procesy nowotworzenia związane są bezpośrednio z obecnością wolnych rodników – flawonoidy, w tym C-glikozydy flawonowe.
W Katedrze i Zakładzie Farmakognozji z ORL Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego są prowadzone badania nad składem chemicznym surowca krajowego – nasion kozieradki. Ich celem jest rozpoznanie składu chemicznego na tle oceny efektów przeciwzapalnych oraz właściwości przeciwnowotworowych surowca, z uwzględnieniem mechanizmu molekularnego procesu apoptozy.

dr hab. farm. Mirosława Krauze-Baranowska, prof. nadzw.
mgr farm. Barbara Król-Kogus

Dr hab. farm. Mirosława Krauze-Baranowska jest profesorem Uniwersytetu Medycznego w Gdańsku. Kieruje Katedrą i Zakładem Farmakognozji z Ogrodem Roślin Leczniczych GUM.

Mgr farm. Barbara Król-Kogus jest absolwentką Wydziału Farmaceutycznego z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego - kierunek farmacja. Doktorantka w Katedrze i Zakładzie Farmakognozji z Ogrodem Roślin Leczniczych GUM. Zainteresowania badawcze: rośliny lecznicze, etnobotanika.

Piśmiennictwo dostępne w redakcji



Najczęściej czytane
Zioła na choroby...
Fitoterapia w cho...
Ruszczyk kolczast...
Reumatoidalne zap...
Selen - pierwiast...
Lucerna - niedoce...
Nadciśnienie tę...
Propolis, mleczko...
Mniszek lekarski
Rośliny leczą b...
Pomarańcza
Wąkrota azjatyck...
Polifenole rośli...
Kora dębu i dęb...
Forum Naukowe W G...
Ostropest plamist...
Zioła na dziecie...
Czosnek - Antybio...
Zioła dla niemow...
Rumianek
Reklama
IWLF Labofarm Centrum Fitoterapii Panacea na poczcie
Nasze leki
IWLF Labofarm IWLF Labofarm IWLF Labofarm
Facebook Panacea
© 2005-2019 Panacea.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.