Home Szukaj Regulamin Kontakt
Menu główne
Strona główna
Prenumerata
Regulamin
Kontakt
Szukaj
Labofarm
IWLF Labofarm
Działy artykułów
Aktualności
Apiterapia
Aromaterapia
Badania
Badania kliniczne
Badania laboratoryjne
Centrum Fitoterapii
Człowiek i natura
Dermatologia
Dodatki żywnościowe
Edukacja
Felieton
Forum Aptekarskie
Herbarium
Historia
Historia i tradycja
Informacja naukowa
Informacje
Kosmeceutyki
Kosmetologia
Kultura
Kwiaty
Monografie roślin leczniczych
Natura i literatura
Natura i sztuka
Naturalne stanowiska
Nauka
Nauka i terapia
Nowości
Nutraceutyki
Od wydawcy
Ogrody
Ogrody botaniczne
Opieka farmaceutyczna
Opinie
Osobliwości
Owoce
Perspektywy
Pielęgnacja
Poczet wielkich fitoterapeutów
Podróże
Polemiki
Prace badawcze
Prawo
Problemy zdrowotne
Przyroda
Rośliny lecznicze
Rośliny niebezpieczne
Rynek
Stanowiska naturalne
Suplementy diety
Sztuka
Technologia
Terapia
Tradycja
Uprawy
Warzywa
Weterynaria
Wspomnienia
Wydarzenia
Z biblioteki
Z laboratorium
Zielarstwo
Zielnik
Zioła przyprawowe
Menu użytkownika
Nie masz jeszcze konta? Możesz sobie założyć!
Statystyki
userów na stronie: 0
gości na stronie: 3
Artykuły > Terapia > Nowoczesna fitoterapia w opiece farmaceutycznej

Panacea Nr 2 (3), kwiecień 2003 strony: 20-22

Nowoczesna
fitoterapia
w opiece

farmaceutycznej
Nowoczesne leki roślinne mogą być stosowane przez dłuższy czas, przy prawidłowym dawkowaniu, bez negatywnych objawów ubocznych. Wynika to m.in. z obecności - w organizmach człowieka, zwierząt wyższych i roślin - wielu analogicznych lub nawet identycznych substancji.

Rozwój wiedzy medycznej zmienił kryteria stosowania substancji roślinnych w celach leczniczych. Nowoczesne ziołolecznictwo to

fitoterapia
- zajmująca się zastosowaniem środków leczniczych pochodzenia roślinnego w leczeniu chorób i w ich profilaktyce. Posługuje się ona lekiem roślinnym, zwanym fitofarmaceutykiem (z gr. phytopharmakon) o ukierunkowanym działaniu, jak też o określonym składzie i mechanizmie działania oraz dawkowaniu. O rozwoju zainteresowania fitoterapią świadczą między innymi powstałe w Europie Zachodniej stowarzyszenia lekarzy fitoterapeutów - w Niemczech, Szwajcarii, Holandii i innych krajach. Wydawane są naukowe czasopisma poświęcone fitomedycynie oraz specjalne farmakopee zielarskie (np. British Herbal Pharmacopoeia).

Alopatia
Ziołolecznictwo jest jedną z alopatycznych metod leczniczych, do uznania lekarza. Jak każda metoda terapeutyczna ma swoje możliwości i granice. Jest uznawana przez międzynarodowe stowarzyszenia, takie jak Europejskie Naukowe Stowarzyszenie Fitoterapii ESCOP (European Scientific Cooperative on Phytotherapy); Niemieckie Towarzystwo Fitoterapii (Gesellschaft für Phytotherapie); Komisja "E" (niemiecka komisja ekspertów, przedstawicieli medycyny akademickiej i praktycznej oraz farmacji - przy Federalnym Instytucie Leków i Produktów Medycznych - BfArM) i wiele innych. Nowoczesne leki roślinne mogą być stosowane, przy prawidłowym dawkowaniu, przez dłuższy czas, bez negatywnych objawów ubocznych (wyłączając osobniczą nadwrażliwość). Przyczyną takiego stanu rzeczy jest między innymi to, że w roślinach leczniczych, jak i u człowieka, a także u zwierząt wyższych, wykazano

obecność
wielu analogicznych lub identycznych substancji. Najbardziej obrazowe jest podobieństwo roślinnego chlorofilu do ludzkiej hemoglobiny, a także roślinnej skrobi do glikogenu u ludzi. Istnieje również podobieństwo występowania, zarówno u roślin jak i u ludzi, takich związków, jak prostaglandyny (specyficzne hormony komórkowe), interferon (związek ochraniający przed wirusami), niektóre związki hormonalne (estron, estradiol), kwasy nukleinowe, niektóre enzymy trawienne, niektóre neurohormony (acetylocholina, serotonina), histamina, kwas moczowy, lignany, witaminy, aminokwasy, fosfolipidy i inne.
Związki te, przyjęte przez człowieka wraz z lekami roślinnymi, są bardzo dobrze tolerowane, ulegają szybkiemu przyswojeniu i wykorzystaniu przez organizm. Roślinne związki czynne działają łagodnie i powoli, nie powodując zachwiania dynamicznej równowagi organizmu, tzn. homeostazy.

Równowaga
polega miedzy innymi na harmonijnym, równoczesnym, wzajemnym oddziaływaniu antagonistycznych związków. Dzięki tym właściwościom, nie spotykanym wśród specyfików syntetycznych, leki roślinne stały się nieodzowne. Wiadomo również, że związki czynne zawarte w leku roślinnym umożliwiają uruchomienie własnych mechanizmów obronnych organizmu. Dlatego fitoterapia jest tą dziedziną medycyny, przy pomocy której uzyskać można wiele sukcesów w leczeniu zaburzeń czynnościowych i chorób przewlekłych. Profilaktyka lekiem roślinnym może być prowadzona nawet przez wiele lat przez osoby po przebytych chorobach wyniszczających lub po zabiegach chirurgicznych. Znaczna grupa roślin zawiera biostymulatory, które działają wzmacniająco, uodporniająco i adaptogennie. Stosowanie leków roślinnych ma szczególną wartość dla osób w wieku podeszłym, ze zmniejszoną sprawnością i posuniętym procesem starzenia.

Między lekiem roślinnym a lekiem syntetycznym nie ma zwykle działania antagonistycznego. Są schorzenia, w których lek syntetyczny może być stosowany jako lek podstawowy, a lek roślinny jako pomocniczy, są też schorzenia, gdzie może być odwrotnie.

Stosuje się też leczenie naprzemiennie: lekiem syntetycznym i lekiem roślinnym (leczenie intermitarne). Ochronne działanie leku roślinnego zmniejsza natężenie objawów niepożądanych po leku syntetycznym.
Współczesna definicja leku roślinnego różni się od definicji sprzed kilku jeszcze lat, kiedy to lekiem roślinnym nazywano wszystkie środki farmaceutyczne, w skład których wchodziły zioła lub ich przetwory, niezależnie od tego, czy decydowały one o działaniu leku. Obecnie lekiem roślinnym (phytomedicines, plant medicines) nazywa się środki farmaceutyczne używane w celach leczniczych, które zawierają jako główne składniki czynne zioła lub przetwory roślinne.

LEKI ROŚLINNE

Leki ziołowe
Suszone surowce zielarskie, zawierające wyłącznie tkanki i struktury roślinne nie przetworzone - zioła pojedyncze; - mieszanki ziołowe do sporządzania naparów, odwarów, maceracji; - zioła sproszkowane lub zmikronizowane w postaci granulatów, tabletek, kapsułek.

Preparaty roślinne
Zawierają, jako główny składnik czynny, przetwory roślinne - ekstrakty (płynne, gęste, suche); - frakcje ekstraktów; - soki wyciśnięte z roślin; - wydestylowane olejki lotne. Aby uznać preparat roślinny za lek, muszą być spełnione liczne kryteria. Według prof. B. Borkowskiego

nowoczesnym lekiem roślinnym jest lek o znanej aktywności i efektywny przy wskazanym dawkowaniu, bezpieczny, trwały, standaryzowany chemicznie, a jeżeli to konieczne także biologicznie trwały i wykonany zgodnie z zasadami dobrej praktyki wytwórczej (GMP).

Produkcja nowoczesnego leku roślinnego odbywa się z atestowanych surowców i półproduktów, w odpowiednich warunkach (czystość mikrobiologiczna), przez wykwalifikowany personel. Standaryzowane produkty wysokiej jakości można uzyskać poprzez zastosowanie do produkcji nowoczesnej techniki (ekstrakcji, koncentracji i suszenia).
Nowoczesne leki roślinne muszą spełniać określone warunki zdefiniowane w trzech kategoriach: chemicznej, farmakologicznej i klinicznej. Muszą być przebadane pod względem zawartości substancji czynnych i wykazywać określone działania terapeutyczne. Według wymagań europejskich (UE), powinny być wyposażone w informacje obejmujące wskazania, interakcje z innymi lekami, przeciwwskazania i dawkowanie.

Aptekarz-przewodnik
Leczenie lekiem roślinnym, jak każda metoda leczenia, jest domeną lekarzy. Do zespołów opieki zdrowotnej należą także farmaceuci. W lecznictwie otwartym i w profilaktyce farmaceuta-aptekarz jest ostatnią osobą w zespole leczącym, która ma kontakt z chorym. Pacjent obdarza aptekarza zaufaniem, a on przyjmuje wobec niego bezpośrednią odpowiedzialność za skutki swoich działań, dając mu swoją fachowość, wiedzę i zaangażowanie. Należy promować modele takich aptek, które umożliwiają bardziej bezpośredni (odgraniczony od innych pacjentów) kontakt farmaceuty z pacjentem. Zadaniem farmaceuty jest bowiem odpowiednie poinformowanie pacjenta o zakresie i metodach stosowania preparatów roślinnych. Informacje o właściwym dawkowaniu są nie tylko ważne dla osiągnięcia efektu leczniczego, ale pomagają także uniknąć ewentualnych działań niepożądanych.

Opieka farmaceutyczna
Termin ten jest często używany w ostatnich latach i rozumiany jako odpowiedzialna farmakoterapia, pozwalająca na uzyskanie poprawy jakości życia pacjenta. Do zadań tej opieki należy planowanie, wdrożenie i monitorowanie planu terapeutycznego - przy współudziale pacjenta i innych członków zespołu opieki, do którego należy także farmaceuta.
Zgodnie z przyjętym przez Radę Międzynarodowej Federacji Farmaceutycznej (Haga, 4 IX 1998) oświadczeniem opieka farmaceutyczna nakłada na aptekarza obowiązek nawiązania kontaktu zawodowego z pacjentem. Wymaga również prowadzenia rejestru wydawanych pacjentowi leków oraz zbierania, zapisywania, monitorowania i przechowywania dodatkowych informacji medycznych dotyczących tego pacjenta, za jego świadomą zgodą. Następnie wymaga oceny informacji medycznej właściwej dla danego pacjenta oraz planu leczenia z udziałem pacjenta i lekarza.

Misja farmaceuty
Obecnie obserwuje się w aptekach coraz mniejsze użycie preparatów roślinnych do wykonywania preparatów recepturowych i galenowych. W sprzedaży jest natomiast duża liczba preparatów gotowych, wśród nich wiele zalicza się do nowoczesnych leków roślinnych. Aptekarz pełni dużą rolę w edukacji chorego, musi mu uświadomić odpowiedzialność za prawidłowo przyjmowane leki kupione na receptę lub bez recepty. Do tej drugiej kategorii należą często leki roślinne. Tym większe znaczenie mają kompetencje farmaceuty w zakresie nowoczesnej fitoterapii. Od aptekarza wymaga się rzetelnej porady w stosowaniu leków, w dolegliwościach nie wymagających interwencji lekarza. Tu jest miejsce na nowoczesną fitoterapię, ważną szczególnie w rehabilitacji i leczeniu schorzeń przewlekłych, a także w zapobieganiu chorobom. Polecane przez aptekarza fitoterapeutyki powinny być efektywne i wysokiej jakości; powinny spełniać wymogi farmakopealne. Nade wszystko jednak potrzebna jest farmaceucie aktualna wiedza na ten temat, by mógł służyć pacjentowi dobrą radą, a skuteczna terapia lekami roślinnymi wzmocni jego zaufanie.

mgr farm. Dorota Kobierowska
Centrum Fitoterapii w Gdańsku

homeopatia (gr. homoiopátheia) - metoda leczenia niektórych chorób, polegająca na stosowaniu w minimalnych dawkach takich środków, które w większych dawkach wywołałyby objawy podobne do objawów tych chorób.

alopatia (gr. allopathés = oddziaływanie czegoś innego) - metoda leczenia przeciwna homeopatii: zastosowanie środków wywołujących w organizmie objawy przeciwne objawom danej choroby (np. środki przeciwgorączkowe zwalczające gorączkę).

alopatyczny (gr. állos = inny, wariantowy) - jeden z wielu, dopuszczalny, do wyboru.

alopata (gr. allopathés) - lekarz niehomeopata.

Piśmiennictwo
B. Borkowski. Aktualne problemy leku roślinnego. "Herba Polonica", tom 38, nr 1, 1992; Larry Broadfield. Opieka farmaceutyczna, praktyczny model dla aptekarza. "Farmacja Polska", tom 52, nr 4, 1996; S. Dyderski. Rola farmaceuty w farmakoterapii. "Farmacja Polska", tom 54, nr 20, 1998; K. J. Filipiak. Nobilitacja leku roślinnego. "Lek w Polsce", nr 2, 1998; J. Jambor. Rośliny lecznicze, lek roślinny, ziołolecznictwo. "Aptekarstwo w Polsce i na Świecie", Vol. IV, nr 3-4, 1997; J. Jambor. Terapia lekiem roślinnym. "Czasopismo Aptekarskie", Vol. VI, nr 3, 1997; S. Kohlmünzer. Światowe trendy w fitoterapii. "Lek w Polsce", Vol. 7, nr 9(81), 1997; S. Lipski. Opieka farmaceutyczna podstawą zastosowań analizy farmakoekonomicznej. "Czasopismo Aptekarskie", Vol. VI, nr 3, 1999; J. Lutomski. Lek roślinny w Polsce i na świecie. "Aptekarz". Vol. V, nr 1, 1997; J. Lutomski. Standaryzacja surowców zielarskich i ich przetworów. "Lek w Polsce", Vol. VII, nr 10(82), 1997; J. Lutomski, J. Alkiewicz. Leki roślinne w profilaktyce i terapii. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1993; J. Łozowski. Opieka kierowana. "Biuletyn Naczelnej Izby Aptekarskiej" (1), nr 2, 1996; A. Magowska. Phytopharmacon 2000. "Czasopismo Aptekarskie", Vol. VI, nr 6-7, 1999; A. Ożarowski. Zioła wspierają zdrowie. "Wiadomości Zielarskie", nr 5, 1994; Phytopharmacon 2000. Lek roślinny - działanie, bezpieczeństwo stosowania, jakość. Poznań 1999; H. Schilcher. Skuteczna fitoterapia. "Herba Polonica", tom XLV, nr 1, 1999; Ł. Suchocka. Opieka farmaceutyczna. "Czasopismo Aptekarskie", Vol. VIII, nr 3, 2001.



Najczęściej czytane
Zioła na choroby...
Fitoterapia w cho...
Ruszczyk kolczast...
Reumatoidalne zap...
Selen - pierwiast...
Lucerna - niedoce...
Nadciśnienie tę...
Propolis, mleczko...
Mniszek lekarski
Rośliny leczą b...
Pomarańcza
Wąkrota azjatyck...
Kora dębu i dęb...
Polifenole rośli...
Forum Naukowe W G...
Ostropest plamist...
Zioła na dziecie...
Czosnek - Antybio...
Zioła dla niemow...
Rumianek
Reklama
IWLF Labofarm Centrum Fitoterapii Panacea na poczcie
Nasze leki
IWLF Labofarm IWLF Labofarm IWLF Labofarm
Facebook Panacea
© 2005-2019 Panacea.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.