Home Szukaj Regulamin Kontakt
Menu główne
Strona główna
Prenumerata
Regulamin
Kontakt
Szukaj
Labofarm
IWLF Labofarm
Działy artykułów
Aktualności
Apiterapia
Aromaterapia
Badania
Badania kliniczne
Badania laboratoryjne
Centrum Fitoterapii
Człowiek i natura
Dermatologia
Dodatki żywnościowe
Edukacja
Felieton
Forum Aptekarskie
Herbarium
Historia
Historia i tradycja
Informacja naukowa
Informacje
Kosmeceutyki
Kosmetologia
Kultura
Kwiaty
Monografie roślin leczniczych
Natura i literatura
Natura i sztuka
Naturalne stanowiska
Nauka
Nauka i terapia
Nowości
Nutraceutyki
Od wydawcy
Ogrody
Ogrody botaniczne
Opieka farmaceutyczna
Opinie
Osobliwości
Owoce
Perspektywy
Pielęgnacja
Poczet wielkich fitoterapeutów
Podróże
Polemiki
Prace badawcze
Prawo
Problemy zdrowotne
Przyroda
Rośliny lecznicze
Rośliny niebezpieczne
Rynek
Stanowiska naturalne
Suplementy diety
Sztuka
Technologia
Terapia
Tradycja
Uprawy
Warzywa
Weterynaria
Wspomnienia
Wydarzenia
Z biblioteki
Z laboratorium
Zielarstwo
Zielnik
Zioła przyprawowe
Menu użytkownika
Nie masz jeszcze konta? Możesz sobie założyć!
Statystyki
userów na stronie: 0
gości na stronie: 8
Artykuły > Badania > Bazylia pospolita - naturalna bariera antyoksydacyjna

Panacea Nr 4 (33), październik - grudzień 2010 strony: 20-23

Bazylia pospolita – naturalna bariera antyoksydacyjna

Zainteresowanie naturalnymi antyoksydantami wynika zasadniczo z dwóch powodów. Po pierwsze, codzienna dieta człowieka powinna być zasobna w składniki wspomagające organizm w przeciwdziałaniu stresowi oksydacyjnemu. Po drugie, naturalne przeciwutleniacze mogą stanowić alternatywę dla dodawanych do żywności antyutleniaczy syntetycznych, negatywnie postrzeganych przez konsumentów, gdyż mogą wywierać szkodliwy wpływ na zdrowie człowieka.
Bogactwem substancji biologicznie aktywnych, w tym antyutleniaczy, charakteryzują się – obok warzyw i owoców – surowce zielarskie. Zainteresowaniem ośrodków naukowych, prowadzących badania dotyczące specyficznych właściwości biologicznych surowców roślinnych, cieszą się rośliny przyprawowe i lecznicze z rodziny Lamiaceae – m.in. rozmaryn, oregano, szałwia, tymianek oraz bazylia. Rodzaj bazylia Ocimum obejmuje około 150 gatunków ziół i krzewów, pochodzących z różnych regionów świata, głównie z tropikalnych terenów Azji, Afryki oraz Ameryki Środkowej i Południowej. Do najbardziej popularnych, olejkodajnych gatunków tego rodzaju należy

bazylia pospolita
Ocimum basilicum L.
- zwana też wonną, ogrodową lub zwyczajną. Jest szeroko uprawiana w wielu krajach, również w Polsce znajduje korzystne warunki do wzrostu i uprawy. Z uwagi na zjawisko polimorfizmu genetycznego, w obrębie tego gatunku występuje duże zróżnicowanie cech, m.in. wielkości i kształtu liści, barwy liści, kwiatów i pędów, zapachu, bujności wzrostu, długości okresu wegetacji oraz zawartości i składu olejku eterycznego. Bazylię pospolitą reprezentuje szereg odmian, wśród których, w zależności od zabarwienia liści i pędów, można wydzielić odmiany „zielone” (np. Italian Large Leaf, Sweet Basil, Cinnamon) oraz „purpurowe” (np. Dark Opal, Purple Ruffles i Red Rubin). W roku 2002 do Księgi Ochrony Wyłącznego Prawa COBORU zostały wpisane dwie polskie odmiany bazylii pospolitej: Kasia i Wala, o lekko antocyjanowym zabarwieniu liści, dobrze plonujące i o krótkim okresie wegetacji. W artykule przedstawiamy wyniki badań, charakteryzujące właściwości antyoksydacyjne ekstraktów i olejków pozyskanych z bazylii pospolitej, w tym z jej odmian „zielonych” i „purpurowych”. Rezultaty tych badań mogą być pomocne przy doborze do uprawy konkretnej odmiany, przeznaczonej na surowiec, służący do pozyskiwania naturalnych antyoksydantów.

Składniki ziela i olejku
W suchej masie ziela bazylii obecne są białka (16,3%), tłuszcze (4,73%), skrobia (17,1%), błonnik (12,6%), popiół (9,1%), ponadto saponiny (około 0,13%), glikozydy kwaśne, substancje gorzkie i około 9 mg% prowitaminy A. Bazylia jest zaliczana do surowców o wysokiej koncentracji wapnia, potasu, magnezu oraz siarki i żelaza. Na podkreślenie zasługuje również obecność związków polifenolowych – tanin, flawonoidów oraz kwasów fenolowych. Spośród flawonoidów w bazylii występują przede wszystkim glikozydy kempferolu i kwercetyny, natomiast odmiany „purpurowe”, np. Red Rubin, Dark Opal, charakteryzują się wysoką koncentracją antocyjanów. Zdaniem Sarwy (2001) zawartość rutyny (glikozyd kwercetyny) w bazylii sięga 150 mg%. Występujące w zielu bazylii kwasy fenolowe reprezentowane są głównie przez kwas kawowy i rozmarynowy.
Olejek jest głównym czynnym składnikiem bazylii. Ma on lekko żółtawe zabarwienie oraz aromatyczny, silny zapach. W świeżym zielu bazylii jego zawartość wynosi od 0,02 do 0,50%, natomiast w suszonym waha się od 0,5 do 1,5%. W polskich odmianach bazylii wonnej Kasi i Wali stwierdzono wyższą od przeciętnej wydajność olejku, która wynosiła odpowiednio 2,05-2,20 oraz 1,55-1,80%. Składnikami olejku bazyliowego są monoterpeny i ich utlenione pochodne, seskwiterpeny oraz związki nieterpenowe. Wśród składników terpenowych wymieniane są związki acykliczne, jak ocymen, linalol i cytral, terpeny dicykliczne, np. alfa-pinen, tlenek terpenowy - cyneol oraz fenole terpenowe - tymol i eugenol. Do głównych komponentów olejku bazyliowego zaliczany jest również izomer anetolu - metylochawikol (nazywany estragolem), reprezentujący związki fenolowe (fenylopropanoid). Olejki z bazylii różnią się składem chemicznym, w konsekwencji aktywnością, w zależności od odmiany, zabarwienia liści i kwiatów, zmian sezonowych oraz miejsca i warunków uprawy. W badaniach prowadzonych przez Opalchenovą i Obreshkovą (2003) stwierdzono, że wśród składników olejku ziela O. basilicum, pochodzącego z terenu Rodopów, największy udział miał linalol (54,94%), następnie metylochawikol (11,97%) oraz ester metylowy kwasu cynamonowego (7,20%). Duże zróżnicowanie składu olejku, w zależności od odmiany, potwierdzają badania Labra i wsp. (2004). Określili oni skład olejków pozyskanych z 9 odmian O. basilicum, uprawianych we Włoszech. We wszystkich olejkach występował linalol (18,96-37,59%) oraz eugenol (3,34-31,51%), cyneol (7,09-14,22%), terpineol (0,90-2,78%) i farnesen (6,97-13,53%). W części olejków stwierdzono obecność kamfory (0,17-1,14%), limonenu (0,03-4,48%), chawikolu (0,13-6,27%), geraniolu (0,18-2,03%) i metyloeugenolu (0,10-0,32%). Ponadto w składzie olejków zidentyfikowano ocymen, naftalen i germakren, których łączna zawartość wahała się w zakresie 15,26-35,22%. Metylochawikol obecny był w większej ilości (8,5%) jedynie w olejku odmiany Foglia di lattuga. W opinii niektórych badaczy – z uwagi na fakt, że metylochawikol i metyloeugenol wykazują strukturalne podobieństwo do kancerogennych fenylopropanoidów – do uprawy na cele przemysłowego wykorzystania powinny być przeznaczone chemotypy bazylii, których olejek zawiera nieznaczną ilość tych składników. Ocena składu olejków polskich odmian bazylii Kasi i Wali wykazała, że udział metylochawikolu wynosił w nich 0,28-0,42%. W olejkach tych dominował natomiast linalol (59,82-69,39%), oprócz niego stwierdzono obecność geraniolu (9,44-12,79%), cyneolu (4,87- 5,80%) i eugenolu (2,45-3,78%).

Aktywność przeciwutleniająca
ekstraktów i olejku Badania dotyczące antyoksydacyjnych właściwości bazylii odnoszą się głównie do aktywności pozyskanych z niej ekstraktów oraz olejków eterycznych. Za główną przyczynę wysokiej aktywności olejków eterycznych oraz ekstraktów roślinnych uważana jest obecność w nich związków fenolowych, które obok witamin A, C, E oraz karotenoidów należą do najbardziej znanych antyoksydantów egzogennych pochodzenia roślinnego. Aktywność przeciwutleniająca polifenoli oceniana jest jako silniejsza niż witamin A, E i C. Udowodniono także, iż związki te są bardziej stabilnymi składnikami surowców roślinnych niż witamina C. Rezultaty badań wskazują, że nawet 71% zdolności przeciwutleniającej danego gatunku rośliny może być konsekwencją zawartości w niej składników fenolowych. Jednak wyniki niektórych prac wskazują na brak ścisłej korelacji między zawartością związków fenolowych a aktywnością antyoksydacyjną. Efektywność i aktywność tych związków zależy głównie od ich masy cząsteczkowej, struktury i stężenia oraz sposobu wyodrębnienia ich z materiału roślinnego. Nie ma jednoznacznej opinii, co do najskuteczniejszego ekstrahenta. Najczęściej wymienia się jednak aceton, metanol i wodę. Hinneburg i wsp. (2006) oraz Păduraru i wsp. (2008), badając wodne ekstrakty z ziela Ocimum basilicum L., odnotowali w nich zbliżoną zawartość związków fenolowych (w przeliczeniu na kwas galusowy - GA), odpowiednio 115 mg GA/g ekstraktu i 147 mg GA/g ekstraktu. Ocena zawartości polifenoli w etanolowych ekstraktach z różnych odmian bazylii „zielonych” (Italian Large Leaf, Sweet, Cinnamon) oraz „purpurowych” (Dark Opal, Osmin Purple, Purple Ruffles i Red Rubin) wykazała znaczne zróżnicowanie koncentracji tych związków. W odmianach „purpurowych” zawartość polifenoli była wyższa niż w „zielonych”. Najwyższą koncentrację polifenoli (126,2 mg GA/g s.m.) stwierdzono w odmianie Dark Opal, następnie w Red Rubin (95,1 mg GA/g s.m.), Purple Ruffles (92,6 mg GA/g s.m.) i Osmin Purple (81,7 mg GA/g s.m.). W odmianach „zielonych” zawartość polifenoli mieściła się w zakresie 35,6-62,9 mg GA/g s.m. Występowała istotna dodatnia korelacja między koncentracją polifenoli w ekstraktach a ich aktywnością antyoksydacyjną, mierzoną metodą ABTS+. W odmianach „zielonych” aktywność ta wynosiła 199-354 µmoli Troloxu/g s.m., a w „purpurowych” 440-562 µmoli Troloxu/g s.m. Bazylia pospolita (Ocimum basilicum L.) oceniana przez Javanmardi i wsp. (2003), odznaczała się zawartością polifenoli (22,9-65,5 mg GA/g s.m.) zbliżoną do stwierdzonej w odmianach „zielonych”, ale aktywność przeciwutleniająca uzyskanych z niej ekstraktów acetonowych (badana również metodą ABTS+) była niższa i wynosiła od 10,8 do 35,7 µmoli Troloxu/g s.m. Wartości te są jednak porównywalne z poziomem aktywności antyoksydacyjnej (określonej tą samą metodą) ekstraktów ziół znanych z silnego przeciwutleniającego działania – tymianku, oregano i rozmarynu, która mieściła się w zakresie 17,1-35,4 µmoli Troloxu/g s.m.

Badania zachowania ekstraktów z bazylii wobec rodników tlenowych wykazały, że wodny ekstrakt ziela Ocimum basilicum L. (o koncentracji 5 mg/ml) miał zdolność wygaszania rodników nadtlenkowych na poziomie 82,29%.

Wartość ta była niższa w porównaniu z próbą kontrolną (98,73%), którą stanowiła katechina w koncentracji 1 mg/ml. Ten sam ekstrakt wykazywał redukcję rodników hydroksylowych, wynoszącą 57,15%, była ona nieco wyższa niż mannitolu (54,66%) użytego jako próby kontrolnej. Agbor i wsp. (2007), badając aktywność ekstraktów z różnych roślin leczniczych w stosunku do rodników DPPH+, odnotowali, że ekstrakt z bazylii pospolitej miał zdolność ich wygaszania na poziomie 39,98%. Szeregowało to bazylię wśród sześciu najaktywniejszych ekstraktów, spośród 42 poddanych ocenie w tych badaniach. Wodny i etanolowy ekstrakt z bazylii odznaczał się też wysokim stopniem inhibicji utleniania kwasu linolowego, na poziomie odpowiednio 94,8% i 97,5%. Jednak przeprowadzone przez Hinneburg i wsp. (2006) porównanie działania wodnych ekstraktów z bazylii, z efektywnością kwasu askorbinowego oraz przeciwutleniaczy syntetycznych, wykazało wyższość tych drugich. Stwierdzono bowiem, że wartość IC50, czyli stężenie hamujące o 50% destrukcyjne działanie wolnego rodnika, było w przypadku ekstraktów bazyliowych o 2,3-5,4 razy wyższe niż dla kwasu askorbinowego oraz syntetycznych antyutleniaczy BHT - butylohydroksytoluenu (E 321) i BHA - butylohydroksyanizolu (E 320).
Odmienne wyniki uzyskano porównując efektywność działania olejku bazyliowego i konserwantów syntetycznych. Bozin i wsp. (2006), badając aktywność olejku pozyskanego z ziela Ocimum basilicum L., ocenili, że jego skuteczność przeciwutleniająca była większa niż BHT. Wartość IC50 olejku wynosiła 0,4 µ g/ml, natomiast w przypadku BHT była około 13 razy wyższa (5,4 µ g/ml). Wyniki innych prac dowodzą, że olejek bazyliowy (podobnie jak majerankowy i rozmarynowy) wykazuje w stężeniu 100-1000 ppm aktywność antyutleniajacą porównywalną z BHA i BHT. Hussain i wsp. (2008) zwrócili uwagę na fakt, że stężenie IC50 olejku ulega wahaniom w zależności od zmian sezonowych. W ich doświadczeniu olejek bazyliowy, pozyskany z ziela zimą i wiosną, odznaczał się niższą wartością IC50 niż latem i jesienią – odpowiednio 4,8 i 5,3 µg/ml oraz 6,7 i 6,0 µg/ml (wobec BHT jako próby kontrolnej o IC50 =5,8 µg/ml). Uwagę badaczy, zajmujących się aktywnością antyoksydacyjną olejków, przyciąga ich fenolowy składnik - eugenol. Wyrażana jest opinia, że silne lub słabe działanie przeciwutleniające olejku bazyliowego jest w dużej mierze skorelowane z obecnością w nim odpowiednio wysokiej lub niskiej koncentracji eugenolu. Wyniki badań dowodzą, że wykazuje on wielokrotnie wyższą zdolność antyoksydacyjną (IC50=0,096 g/l) niż olejek bazyliowy (IC50=0,908 g/l) oraz BHT (EC50=1,378 g/l). Juliani i Simon (2002), oceniając metodą ABTS+ przeciwutleniające zdolności olejku bazyliowego stwierdzili, iż najwyższą aktywność posiadał olejek z „zielonej” odmiany Sweet (1105 µmol Trolox/ml) oraz „purpurowej” Osmin Purple (997 µmol Trolox/ml). Olejki tych odmian wyróżniały się największą zawartością eugenolu (odpowiednio 18,20 i 8,24%). Najmniejszą aktywność wykazywały olejki z odmian Lemon (41 µmol Trolox/ml olejku) i Purple Ruffles (50 µmol Trolox/ ml), w których eugenol wynosił 0,20-0,29%. O efektywności antyoksydacyjnej bazylii, dodawanej bezpośrednio do produktów żywnościowych, dowodzą wyniki badań wskazujące, że

świeżo rozdrobniona bazylia, w dawce 5 g na 250 g oleju, działała silniej przeciwutleniająco niż BHA stosowany w stężeniu 0,02%.

Stwierdzono też, że wyciąg z bazylii skutecznie hamował procesy utleniania zachodzące w przechowywanych herbatnikach.

Antyoksydanty w diecie
Ocenia się, że w kształtowaniu aktywności antyoksydacyjnej bazylii udział olejku jest mniejszy niż związków flawonoidowych, obecnych w zielu odmian „zielonych”, oraz antocyjanów w odmianach „purpurowych”. Niewątpliwie jednak bazylia może być źródłem antyoksydantów w diecie. Polecana jest zwłaszcza do doprawiania mięs, pasztetów i ryb oraz jako dodatek do zup, jajek i sałatek. Wyniki przedstawionych badań wskazują też na potencjalną możliwość pozyskiwania z bazylii składników o działaniu antyoksydacyjnym, które przynajmniej częściowo mogą zastąpić przeciwutleniacze syntetyczne, np. w przetworach mięsnych i rybnych, z którymi bazylia doskonale się komponuje.

dr hab. inż.Barbara Wójcik-Stopczyńska
mgr inż.Paulina Jakowienko

Dr hab. inż. Barbara Wójcik-Stopczyńska jest kierownikiem Pracowni Przechowalnictwa i Przetwórstwa w Katedrze Ogrodnictwa Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie. Interesuje się roślinami przyprawowymi i leczniczymi. W dorobku naukowym posiada prace z zakresu przeciwdrobnoustrojowej aktywności ziół i przypraw oraz mikrobiologicznej jakości świeżych i przetworzonych surowców zielarskich.

Mgr inż. Paulina Jakowienko ukończyła Wydział Kształtowania Środowiska i Rolnictwa Akademii Rolniczej w Szczecinie, kierunek ochrona środowiska. Jest doktorantką na Wydziale Kształtowania Środowiska i Rolnictwa Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie. Należy do zespołu naukowego Pracowni Przechowalnictwa i Przetwórstwa. Zainteresowania badawcze: aktywność antydrobnoustrojowa wybranych ziół z rodziny Lamiaceae. Analizuje działanie olejków eterycznych oraz hydrozoli na wzrost mikroorganizmów potencjalnie patogennych lub toksycznych.

Piśmiennictwo:
Agbor G. A., Kuate D., Oben J. Medicinal plants can be good source of antioxidants: case study in Cameroon. Pakistan J. Biol. Sci. 2007, 10 (4), 537-44; Bozin B., Mimica-Dukic N., Simin N. Characterization of the volatile composition of Essentials oils of some Lamiaceae spices and the antimicrobial and antioxidant activities of the entire oils. J. Agric. Food Chem. 2006, 54 (5), 1822-28; Ćwiertniewski K., Polak E. Zastosowanie naturalnych antyoksydantów żywności w chłodzonych i mrożonych produktach mięsnych. Przem. Spoż. 2007, 5, 45-47; Fujisawa S., Atsumi T., Kadoma Y., Sakagami H. Antioxidant and prooxidant action of eugenol - related compounds and their cytotoxicity. Toxicology, 2002, 177, 39-54; Gülçin I., Elmastas M., Aboul-Enein H. Y. Determination of antioxidant and radical scavenging activity of basil (Ocimum basilicum L. family Lamiaceae) assayed by different methodologies. Phytother. Res. 2007, 21, 4, 354-61; Hinneburg I., Damien Dorman H. J., Hiltunen R. Antioxidant activities of extracts from selected culinary herbs and spices. Food Chem. 2006, 97, 122-29; Hussain A. I., Anwar F., Hussain Sherazi S. T., Przybylski R. Chemical composition, antioxidant and antimicrobial activities of basil (Ocimum basilicum) essential oils depends on seasonal variations. Food Chem. 2008, 108, 986-95; Jadczak D., Grzeszczuk M. Bazylia. Panacea 2005, 2 (11), 28-30; Jaroniewski W. Bazylia pospolita - roślina lecznicza i przyprawowa. Wiad. Ziel. 1998, 6, 14; Javanmardi J., Stushnoff C., Locke E., Vivanco J. M. Antioxidant activity and total phenolic content of Iranian Ocimum accessions. Food Chem. 2003, 83, 547-50; Juliani H. R., Simon J. E. Antioxidant activity of basil. In: J. Janick and A. Whipkey (eds.). Trends in new crops and new uses. ASHS Press, Alexandria, VA 2002, pp. 575-79; Juntachote T., Berghofer E. Antioxidative properties and stability of ethanolic extracts of Holy basil and Galangal. Food Chem. 2005, 92, 193-202; Kostrzewa E., Owczarczyk B. Wybrane zagadnienia dotyczące przypraw ziołowych stosowanych w przemyśle spożywczym, w: J. Warchalewski. Stan aktualny i perspektywy rozwoju wybranych dziedzin przetwórstwa żywności, t. 3. Oddział Wielkopolski PTTŻ, Poznań 1996, s. 47-69; Labra M., Miele M., Ledda B., Grassi F., Mazzei M., Sala F. Morphological characterization, essential oil composition and DNA genotyping of Ocimum basilicum L. cultivars. Plant. Sci. 2004, 167, 725-31; Lee K. G., Shibamoto T. Determination of antioxidative potential of volatile extracts isolated from various spices and herbs. J. Agric. Food Chem. 2002, 50, 4947-52; Lee S.-J., Umano K., Shibamoto T., Lee K.-G. Identification of volatile components in basil (Ocimum basilicum L.) ad thyme leaves (Thymus vulgaris L.) and their antioxidant properties. Food Chem. 2005, 91, 131-37; Leja M., Mareczek A. Wybrane związki zawarte w roślinach, mające wpływ na ich wartość biologiczną. Antyoksydacyjne właściwości roślin. Ochrona środowiska naturalnego w XXI wieku - nowe wyzwania i zagrożenia. Wyd. monograficzne TEXT, Kraków 2005; Madsen H. L., Bertelsen G. Spices as antioxidants. Food Sci. Technol. 1995, 6, 271-77; Mitek M., Gasik A. Polifenole w żywności. Właściwości przeciwutleniające. Przem. Spoż. 2007, 9, 36-39; Nagababu E., Lakshmaiah, N. Inhibitory effect of eugenol on non-enzymatic lipid peroxidation in rat liver mitochondria. Biochem. Pharmacol. 1992, 43 (11), 2393-2400; Nawirska A., Sokół-Łętowska A., Kucharska A. Z. Właściwości przeciwutleniające wytłoków z wybranych owoców kolorowych. Żywność 2007, 4 (53), 120-25; Opalchenova G., Obreshkova D. Comparative study on the activity of basil - an essential oil from Ocimum basilicum L. - against multidrug resistant clinical isolates of genera Staphylococcus, Enterococcus and Pseudomonas by using different test methods. J. Microbiol. Meth. 2003, 54, 105-110; Ozcan M. Mineral contents of some plants used as condiments in Turkey. Food Chem. 2004, 84, 437-40; Păduraru I., Păduraru O., Miron A. Assessment of antioxidant activity of Basilici herba aqueous extract - in vitro studies. Farmacia 2008, LVI (4), 402-408; Politeo O., Jukic M., Milos M. Chemical compostion and antioxidant capacity of free volatile aglycones from basil (Ocimum basilicum L.) compared with its essential oil. Food Chem. 2007, 101, 379-85; Rumińska A. Rośliny lecznicze, podstawy biologii i agrotechniki. PWN, Wwa 1983; Sajjadi S. E. Analysis of essential oils of two cultivated basil (Ocimum basilicum L.) from Iran. Daru, 2006, 14 (3), 128-130; Sarwa A. Wielki leksykon roślin leczniczych. Wyd. KiW, Wwa 2001; Seidler-Łożykowska K., Galambosi B., Król D. Herb yield, essentials oil content and its composition in two cultivars of sweet basil grown in two different locations. Herba Pol. 2008, 4 (54), 35-42; Seidler-Łożykowska K., Kaźmierczak K. Nowe, polskie odmiany bazylii pospolitej. Herba Pol. 2005, 51 (suppl.), 85; Simon J. E., Morales M. R., Phippen W. B., Vieira R. F., Hao Z. Basil: A source of aroma compounds and a popular culinary and ornamental herb. In: J. Janick (ed.). Perspectives on new crops, and new uses. ASHS, Alexandria, VA 1999, pp. 499-505; Telci I., Bayram E., Yilmaz G., Avci B. Variability in essential oil composition of Turkish basils (Ocimum basilicum L.). Biochem. Syst. Ecol. 2006, 34, 489-97; Wojdyło A., Oszmiański J., Czemerys R. Antioxidant activity and phenolic compounds in 32 selected herbs. Food Chem. 2007, 105, 940-49.



Najczęściej czytane
Zioła na choroby...
Fitoterapia w cho...
Ruszczyk kolczast...
Reumatoidalne zap...
Selen - pierwiast...
Lucerna - niedoce...
Nadciśnienie tę...
Propolis, mleczko...
Mniszek lekarski
Rośliny leczą b...
Pomarańcza
Wąkrota azjatyck...
Polifenole rośli...
Kora dębu i dęb...
Forum Naukowe W G...
Ostropest plamist...
Zioła na dziecie...
Czosnek - Antybio...
Zioła dla niemow...
Rumianek
Reklama
IWLF Labofarm Centrum Fitoterapii Panacea na poczcie
Nasze leki
IWLF Labofarm IWLF Labofarm IWLF Labofarm
Facebook Panacea
© 2005-2019 Panacea.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.