Home Szukaj Regulamin Kontakt
Menu główne
Strona główna
Prenumerata
Regulamin
Kontakt
Szukaj
Labofarm
IWLF Labofarm
Działy artykułów
Aktualności
Apiterapia
Aromaterapia
Badania
Badania kliniczne
Badania laboratoryjne
Centrum Fitoterapii
Człowiek i natura
Dermatologia
Dodatki żywnościowe
Edukacja
Felieton
Forum Aptekarskie
Herbarium
Historia
Historia i tradycja
Informacja naukowa
Informacje
Kosmeceutyki
Kosmetologia
Kultura
Kwiaty
Monografie roślin leczniczych
Natura i literatura
Natura i sztuka
Naturalne stanowiska
Nauka
Nauka i terapia
Nowości
Nutraceutyki
Od wydawcy
Ogrody
Ogrody botaniczne
Opieka farmaceutyczna
Opinie
Osobliwości
Owoce
Perspektywy
Pielęgnacja
Poczet wielkich fitoterapeutów
Podróże
Polemiki
Prace badawcze
Prawo
Problemy zdrowotne
Przyroda
Rośliny lecznicze
Rośliny niebezpieczne
Rynek
Stanowiska naturalne
Suplementy diety
Sztuka
Technologia
Terapia
Tradycja
Uprawy
Warzywa
Weterynaria
Wspomnienia
Wydarzenia
Z biblioteki
Z laboratorium
Zielarstwo
Zielnik
Zioła przyprawowe
Menu użytkownika
Nie masz jeszcze konta? Możesz sobie założyć!
Statystyki
userów na stronie: 0
gości na stronie: 3
Artykuły > Owoce > Królewski orzech włoski

Panacea Nr 3 (32), lipiec - wrzesień 2010 strony: 28-29

Królewski orzech włoski

Rodzaj orzech Juglans L. obejmuje kilkanaście gatunków roślin dzikich i uprawnych, występujących na terenie Europy, Azji i Ameryki Północnej. Najbardziej rozpowszechnionym gatunkiem w uprawach sadowniczych jest orzech włoski Juglans regia. W odróżnieniu od orzecha czarnego Juglans nigra i orzecha szarego Juglans cinerea charakteryzuje się szybszym wzrostem, wartościowszymi owocami, jednocześnie jednak mniejszą odpornością na niskie temperatury. Zajmuje poczesne miejsce w historii polskiego sadownictwa. Jak pokazuje dosłowne tłumaczenie nazwy łacińskiej (J. regia = orzech królewski), orzech włoski był uważany za najszlachetniejsze wśród drzew owocowych i zaliczany był do drzew rozkosznych, które uprawiano zarówno dla pożytku, jak dla przyjemności i piękna. Sadzono go przy dworach szlacheckich, klasztorach i pałacach magnackich. W wierzeniach ludowych magicznymi cechami orzecha włoskiego były urodzaj oraz pomoc w odkrywaniu ukrytej mądrości. Symbolizował także siłę, witalność, płodność oraz zdrowie.

Od czasów starożytnych
orzechy były cennym uzupełnieniem diety człowieka. O uprawie orzecha włoskiego w dziele Historia naturalis wspomina już Pliniusz Starszy (I wiek n.e.). W średniowieczu uprawą orzecha zajmowali się mnisi. Również na ziemiach polskich zakonnicy zapoczątkowali uprawę orzecha. Legenda mówi, że pierwsze orzechy w XII w. przywiózł z Rzymu dominikanin św. Jacek, pochodzący z rycerskiego rodu Odrowążów. Zasadzone na urodzajnej ziemi sandomierskiej, gdzie dominikanie mieli jeden ze swoich klasztorów, przyjęły się znakomicie i zostały nazwane przez miejscową ludność jackami... Orzech należy do roślin wymagających dobrego nasłonecznienia. Odznacza się szybkim tempem wzrostu i osiąga wysokość 20-30 m. Pień u starszych drzew ma nawet do 2 m obwodu. Drzewa szczepione na podkładkach zaczynają owocowanie w wieku 5-6 lat. Osobniki rozmnażane generatywnie owocują dopiero między 10 a 15 rokiem życia, ale są za to długowieczne, dożywają nawet 300-400 lat. Najstarszy w Polsce orzech włoski rośnie we wsi Celbowa, na terenie gminy Puck, i ma ponad 130 lat, 25 m wysokości i 300 cm w obwodzie. Owocem orzecha jest kulisty lub lekko owalny nibypestkowiec, którego miąższ odznacza się wysoką wartością pokarmową. W suchej masie zawiera 50-60% lipidów, 17-24% białek oraz 5-8% węglowodanów. Jest też bogatym źródłem witamin i pierwiastków mineralnych. Jądra orzechów, ze względu na zawartość tłuszczów i białka, mają wysoką wartość kaloryczną, która wynosi 520 kcal, w przeliczeniu na 100 g miąższu. Owoce stanowią cenny dodatek dla przemysłu farmaceutycznego, cukierniczego i piekarniczego. Są także stosowane w medycynie naturalnej, kosmetologii oraz w przemyśle gorzelnianym do wyrobu wódek gatunkowych. Światowa produkcja orzechów kształtuje się na poziomie 1,49 mln ton. Największymi producentami są Chiny (415 tys. ton), Stany Zjednoczone (295), Iran (160), Turcja (125), Ukraina (68) i Rumunia (37). Produkcję orzechów włoskich w Polsce szacuję się na 6-8 tys. ton, zwarte uprawy sadownicze prowadzone są na powierzchni nie przekraczającej 3 tys. ha.

Cenny olej
Z orzecha włoskiego, w wyniku tłoczenia na zimno, pozyskuje się olej. Ma on barwę jasnożółtą, z lekkim zielonym odcieniem. W naszym kraju jest rzadko spotykany i stosunkowo drogi. Jeden litr kosztuje około 100 zł. W krajach śródziemnomorskich – w tłoczniach produkujących olej orzechowy, z surowca uzyskanego z gospodarstw ekologicznych – ceny dochodzą nawet do 100 dolarów za litr. Ten olej charakteryzuje się specyficznym orzechowym smakiem i słodkim aromatem. Stosowany jest do sałatek i sosów, nie jest zalecany do smażenia potraw, ponieważ w wysokich temperaturach traci swój karmelowy aromat i ma skłonność do gorzknienia.

Konserwuje i utrwala
Z orzechem związane są jeszcze inne, oryginalne zastosowania. Począwszy do XV w. olej orzechowy był wykorzystywany przez artystów malarzy. Zachowała się receptura otrzymywania oleju, opracowana przez Leonardo da Vinci (*1452 †1519). Miazgę z dobrze wysuszonych orzechów włoskich mieszał on z niewielką ilością wody, otrzymując gęstą papkę, którą wystawiał na słońce. Gromadzący się na powierzchni olej zbierał przy pomocy waty i używał do wytwarzania farb oraz utrwalania powłok swoich dzieł malarskich. Olej orzechowy jest także cenionym materiałem konserwującym, do wyrobów z drewna. Wykorzystywany był m.in. przez słynnego włoskiego lutnika Antonio Stradivariusa (*1643 †1737) do utrwalania powierzchni wytwarzanych skrzypiec. Obecnie wykorzystywany jest przez producentów rękojeści noży, kolb broni palnej oraz innych przedmiotów użytkowych, wykonanych z drewna. Szczególnie takich, które będą miały w czasie użytkowania kontakt z żywnością (deski do krojenia, drewniane łyżki, miski, naczynia etc.). Stosowany jest również w kosmetyce jako czysty olejek do ciała, polecany przy cerze tłustej i mieszanej.

Właściwości zdrowotne
Miąższ orzechów jest bogatym źródłem neurotransmitera serotoniny, która pomaga w utrzymaniu dobrego nastroju, powoduje uczucie sytości oraz ułatwia zasypianie. Orzech włoski bardzo dobrze wpływa też na układ krążenia, obniżając poziom cholesterolu we krwi. U osób systematycznie spożywających orzechy, zmniejsza się skłonność do tycia oraz ryzyko zachorowania na nowotwory i choroby krążenia. W lecznictwie stosuje się głównie niedojrzałą łupinę orzecha, młode liście i korę. W medycynie ludowej orzechy były stosowane wewnętrznie, w postaci naparu, w leczeniu stanów zapalnych żołądka i jelit. Liście orzecha zawierają taninę oraz substancję zwaną juglanem, która jest skuteczna w przypadkach chorób pasożytniczych. Duże ilości jodu, zawarte w łupinie, regulują niedoczynność tarczycy. Świeży sok, otrzymany z zielonych orzechów, zwiększa poziom tyroksyny we krwi. Jod organiczny sprawia, że sok z orzecha ma silne właściwości antyseptyczne. W minionych wiekach wykorzystywany był przez zielarzy w leczeniu duru brzusznego, czerwonki, kiły, gruźlicy oraz infekcji organów moczowo-płciowych.
Orzech włoski ma właściwości ściągające. Regeneruje skórę i błony śluzowe ciała. Jest używany w leczeniu dolegliwości skórnych, takich jak wrzody, egzema, opryszczka czy grzybica. Wykorzystywany jest również jako składnik kremów i maseczek oczyszczających pory skórne oraz w leczeniu trądziku młodzieńczego. Łupiny są składnikiem pilingów, jako substancja przeciwbakteryjna, ściągająca i ścierająca naskórek, pozostawiająca skórę gładką i gotową do dalszej pielęgnacji. Właściwości bakteriobójcze i przeciwzapalne sprawiają, że preparaty z orzecha są wykorzystywane w pielęgnacji wrażliwej i delikatnej skóry. Dzięki brązowemu barwnikowi glikozydowemu, ekstrakty z orzecha włoskiego, zawarte w balsamach opalających, pozwalają osiągnąć efekt delikatnej, złotobrązowej opalenizny, bez konieczności narażania skóry na zabójcze promienie UV. Płukanki orzechowe odżywiają włosy i nadają im piękny kolor. Orzechy wzmacniają paznokcie.

Współczesna medycyna potwierdziła szerokie lecznicze działanie preparatów z orzecha włoskiego. Posiadają one silne właściwości bakteriobójcze w stosunku do paciorkowców i gronkowców. Działają przeciwkrwotocznie, grzybobójczo, przeciwzapalnie, odtruwająco, poprawiają trawienie i przyswajanie pokarmów, obniżają ciśnienie i poziom cholesterolu we krwi. Preparaty z orzecha włoskiego stosuje się w nieżytach przewodu pokarmowego, biegunce bakteryjnej, zatruciach, owrzodzeniach i krwawieniach w przewodzie pokarmowym, w profilaktyce cukrzycy oraz zewnętrznie do leczenia grzybicy, trądziku, zapaleń ropnych, nadmiernej potliwości stóp i żylaków. Miąższ orzecha jest bogatym źródłem witamin i składników mineralnych. Ponadto zawiera nienasycone kwasy tłuszczowe. Dlatego orzechy nadają się do spożycia dla osób z zaburzeniami przemiany tłuszczowej lub cierpiących na zmiany miażdżycowe. Na orzecha włoskiego warto spojrzeć nie tylko przez pryzmat jego cennych właściwości leczniczych, ale także jako na interesujący element naszego krajobrazu. Posadzenie choćby jednego drzewa orzechowego to doskonały pomysł na ozdobienie ogrodu i uzyskanie smacznych owoców.

dr inż. Janusz R. Mroczek
- Zakład Biologicznych Podstaw Rolnictwa i Edukacji Środowiskowej Uniwersytetu Rzeszowskiego



Najczęściej czytane
Zioła na choroby...
Fitoterapia w cho...
Ruszczyk kolczast...
Reumatoidalne zap...
Selen - pierwiast...
Lucerna - niedoce...
Nadciśnienie tę...
Propolis, mleczko...
Mniszek lekarski
Rośliny leczą b...
Pomarańcza
Wąkrota azjatyck...
Kora dębu i dęb...
Polifenole rośli...
Forum Naukowe W G...
Ostropest plamist...
Zioła na dziecie...
Czosnek - Antybio...
Zioła dla niemow...
Rumianek
Reklama
IWLF Labofarm Centrum Fitoterapii Panacea na poczcie
Nasze leki
IWLF Labofarm IWLF Labofarm IWLF Labofarm
Facebook Panacea
© 2005-2019 Panacea.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.