Home Szukaj Regulamin Kontakt
Menu główne
Strona główna
Prenumerata
Regulamin
Kontakt
Szukaj
Labofarm
IWLF Labofarm
Działy artykułów
Aktualności
Apiterapia
Aromaterapia
Badania
Badania kliniczne
Badania laboratoryjne
Centrum Fitoterapii
Człowiek i natura
Dermatologia
Dodatki żywnościowe
Edukacja
Felieton
Forum Aptekarskie
Herbarium
Historia
Historia i tradycja
Informacja naukowa
Informacje
Kosmeceutyki
Kosmetologia
Kultura
Kwiaty
Monografie roślin leczniczych
Natura i literatura
Natura i sztuka
Naturalne stanowiska
Nauka
Nauka i terapia
Nowości
Nutraceutyki
Od wydawcy
Ogrody
Ogrody botaniczne
Opieka farmaceutyczna
Opinie
Osobliwości
Owoce
Perspektywy
Pielęgnacja
Poczet wielkich fitoterapeutów
Podróże
Polemiki
Prace badawcze
Prawo
Problemy zdrowotne
Przyroda
Rośliny lecznicze
Rośliny niebezpieczne
Rynek
Stanowiska naturalne
Sztuka
Technologia
Terapia
Tradycja
Uprawy
Warzywa
Weterynaria
Wspomnienia
Wydarzenia
Z biblioteki
Z laboratorium
Zielarstwo
Zielnik
Zioła przyprawowe
Menu użytkownika
Nie masz jeszcze konta? Możesz sobie założyć!
Statystyki
userów na stronie: 0
gości na stronie: 3
Artykuły > Stanowiska naturalne > Zioła Tatr - roślinność piętra subalpejskiego

Panacea Nr 2 (31), kwiecień - czerwiec 2010 strony: 12-13

Zioła Tatr
- roślinność piętra subalpejskiego

Kontynuując nasz spacer górskimi szlakami, wznosimy się coraz wyżej. Ciemne lasy regla dolnego i górnego przerzedzają się. W pewnym momencie wchodzimy na teren otwartej przestrzeni. Przed nami rozpościerają się widoki na kamieniste szczyty gór. Otaczająca nas panorama zapiera dech w piersiach. Weszliśmy w piętro subalpejskie. W Tatrach jego umowne granice sięgają od 1500 do 1800 m n.p.m. Piętro to w całości podlega ochronie ścisłej. Bez względu na to, czy rośliny, które nas otaczają, tylko wzbudzają nasz zachwyt i chcielibyśmy mieć z nich bukiet, czy też są roślinami leczniczymi i chcielibyśmy mieć je w naszych domowych apteczkach, nie wolno nam ich zrywać! Cechą charakterystyczną tego piętra są pokrywające go zarośla kosodrzewiny Pinus mugo, czyli sosny górskiej, nazywanej także kosówką. To właśnie ze względu na nią, poziom ten nazywany jest także piętrem kosodrzewiny. Tworzy ona zwarty dywan, upiększający górskie stoki. Zielona warstwa poskręcanych gałęzi powoduje, że szczyty górskie są bardziej dzikie i niedostępne. Warto w ciszy wpatrywać się w ten gąszcz, bo tętni on życiem. Bez liku tu ptaków, ale spotkać można także jelenie czy kozice. Kosówka pokrywała kiedyś całe piętro subalpejskie, obecnie – głównie na skutek gospodarki pasterskiej – jej powierzchnia znacznie się zmniejszyła. Jest to niekorzystne, ze względu na ochronną funkcję, jaką pełni. Jej elastyczne gałęzie, tworzące zwartą pokrywę, chronią niższe rejony gór przed śnieżnymi lawinami i spadającymi kamieniami. Co więcej, korzenie kosówki chronią powierzchnię stoków przed erozją. Produkują też warstwę próchniczą, która wzbogaca cienką warstwę gleby. Spacerując szlakami górskimi, warto zwrócić uwagę na to, jak kosodrzewina karleje, wraz ze wzrostem wysokości nad poziomem morza. Jest to cecha charakterystyczna dla roślin górskich, przystosowująca je do niekorzystnych warunków klimatycznych. Zmniejsza się również zwartość zarośli. Pośród kosodrzewiny rosną pojedynczo inne drzewa, m.in. wierzba śląska Salix silesiaca, jarzębina Sorbus aucuparia var. glabrata, czeremcha skalna Padus petraea oraz brzoza karpacka Betula carpatica.
Podobnie jak w reglu dolnym i górnym, także w piętrze kosodrzewiny duże znaczenie ma podłoże skalne. Na podłożu wapiennym flora jest bogatsza w gatunki, tworząc zespół roślinny Pinetum mughi carpaticum calcicolum. Na podłożu krystalicznym flora jest uboższa i tworzy zespół Pinetum mughi carpaticum silicicolum. W zaroślach kosówki znajdujemy wiele roślin. Jest tu między innymi: bodziszek leśny Geranium silvaticum, podbiałek alpejski Homogyne alpina, szczawik zajęczy Oxalis acetosella, rdest wężownik Polygonum bistorta, dziurawiec czteroboczny Hypericum maculatum, goryczka kropkowana Gentiana punctata, naradka włosista Androsace chamaejasme, warzuszka skalna Kernera saxatilis, goździk okazały Dianthus speciosus, malina właściwa Rubus idaeus i wiele innych. Przyjrzyjmy się kilku z nich.

Goryczka kropkowana
Gentiana punctata L.
Osiąga niecały metr wysokości. Należy do rodziny Gentianaceae. Gruba nierozgałęziona łodyga wyrasta z masywnego, walcowatego kłącza. U dołu łodygi tworzy się różyczka krótkoogonkowych liści. Wyżej liście są naprzemianległe i siedzące. Mają kształt odwrotnie jajowaty, a ich blaszka jest pofałdowana, z wyraźnymi pięcioma nerwami. W lipcu i sierpniu w kątach górnych liści wyrastają siedzące kwiaty. Ich dzwonowata korona ma kolor żółty i jest mocno nakrapiana niewielkimi ciemnofioletowymi plamkami. Owocem jest pękająca na dwie części torebka, w której znajdują się duże, soczewkowate nasiona, zaopatrzone w błoniaste skrzydełka. Kłącze zawiera glikozydy, które wpływają stymulująco na wydzielanie soków trawiennych w żołądku. Działanie takie wpływa ogólnie wzmacniająco na organizm. Goryczka stosowana jest w leczeniu zaburzeń trawiennych, braku łaknienia, biegunce oraz przy zgadze.

Rdest wężownik
Polygonum bistorta L.
Należy do rodziny Polygonaceae. To bylina o grubym, powyginanym kłączu. Osiąga od 20 do 80 cm wysokości. Łodyga jest słabo ulistniona, wyrasta jednak z rozety jajowatolancetowtych, prawie 15-centymetrowych liści. Mają one długie ogonki i są ostro zakończone, a ich brzeg jest falisty. Liście z wierzchu są ciemnozielone, od spodu szarawe. Liście łodygowe są siedzące i mają kształt wąskolancetowaty, o sercowatej podstawie. Posiadają przylistki zrośnięte w błoniastą gatkę. Wzniesiona łodyga kończy się kłosokształtnym kwiatostanem w kolorze jasnoróżowym. Rdest kwitnie od maja do czerwca, kwiatostan osiąga długość od 3 do 7 cm. Owocem jest trójkanciasty orzeszek. Kiedyś rdestu używano jako składnika mieszanek na ukąszenia węży, do garbowania skór, farbowania wełny na żółto oraz wytwarzania czerwonego atramentu. W zielarstwie wykorzystywane jest kłącze, które zawiera garbniki, kwasy fenolowe, leukocyjanidynę, węglowodany i sole mineralne. Zbiera się je jesienią, po przekwitnięciu. Rdest ma właściwości ściągające, przeciwkrwotoczne, przeciwzapalne, przeciwbiegunkowe, przeciwbakteryjne oraz gojące rany.

Tojad mocny
Aconitum firmum Rchb.
Zaliczany jest do rodziny Ranunculaceae. Wyrasta z czarnobrązowego, bulwiastego kłącza, osiągając wysokość do półtora metra. Na wzniesionej łodydze, na ogonkach, wyrastają skrętolegle dłoniastosieczne liście. Tojad kwitnie od czerwca do sierpnia. Jego granatowofioletowe kwiaty wyrastają na wierzchołku łodygi, tworząc rozgałęzione grono. Są to kwiaty grzbieciste, o dużym, charakterystycznym hełmie. Owocem jest mieszek, który zawiera liczne czarne nasiona. W celach leczniczych w lecie zbiera się bulwy boczne. Zawierają one głównie alkaloidy (akonityna, benzoakonityna, neopelina, akonina, napelina, hypoakonityna) oraz skrobię i cukry. Stosowano go jako lek przeciwbólowy przy takich chorobach, jak gościec, dna, rwa kulszowa czy bóle zębów. Jest to jedna z najsilniej trujących roślin krajowych, dlatego potocznie nazywany jest mordownikiem. Z tego powodu tojad w Polsce nie jest stosowany w lecznictwie.

Ciemiężyca zielona
Veratrum lobelianum Bernh.
Inny wariant nazwy to ciemięrzyca. Nazywana jest także strzemieszycą. Należy do rodziny Melanthiaceae. Osiąga od pół do półtora metra wysokości. Z mocnego, walcowatego kłącza wyrasta gruba, nierozgałęziona łodyga. Na niej skrętolegle wyrastają duże i szerokie, eliptyczne liście. Są one silnie pofałdowane i mają wyraźne nerwy. Zakwita od czerwca do sierpnia. Na szczycie łodygi pojawiają się żółtozielone kwiaty, zebrane w gęstą wiechę. Owocem jest trójdzielna torebka, wypełniona oskrzydlonymi nasionami. W lecznictwie stosuje się kłącze, które zawiera alkaloidy steroidowe, garbniki i żywice. Zbiera się je jesienią. Jako lek silnie obniża ciśnienie krwi i zwalnia akcję serca. W postaci wyciągu alkoholowego stosowana bywa zewnętrznie jako środek znieczulający przy zapaleniach stawów i nerwobólach. Proszek ciemiężycy po dostaniu się do układu oddechowego powoduje nie dające się opanować kichanie. Stosowana była także w lecznictwie weterenaryjnym na problemy układu pokarmowego oraz do odrobaczania. Podobnie jak tojad mocny, jest jedną z najbardziej trujących roślin w Polsce.

Mgr Dominika Kustosz, doktorantka w PAN, pochodzi z Krakowa, jest biologiem, dziennikarką, fotografem. Jej pasją są podróże i góry.

Piśmiennictwo:
Capasso F., Gaginella T. S., Grandolini G., Izzo A. A. Phytotherapy. A Quick Reference to Herbal Medicine. Springer, Berlin - Heidelberg - New York - Hong Kong - London - Milan - Paris - Tokyo 2003; Fabijanowski J. Lasy tatrzańskie, w: Szafer W. [red.]. Tatrzański Park Narodowy. PAN, Kraków 1955; Mirek Z. Przyroda Tatrzańskiego Parku Narodowego. Wyd. TPN, Kraków - Zakopane 1996; Mirek Z., Piękoś-Mirkowa H. Kwiaty Tatr. Multico, Wwa 2003; Pawłowski B. Flora Tatr, t. I. PWN, Wwa 1956; Strzelecka H., Kowalski J. [red.]. Encyklopedia zielarstwa i ziołolecznictwa. PWN, Wwa 2000; Szweykowscy A. i J. Słownik botaniczny. Wiedza Powszechna, Wwa 2003; Volak J., Stodola J. Rośliny lecznicze. POW, Wwa 1992.



Najczęściej czytane
Zioła na choroby...
Fitoterapia w cho...
Ruszczyk kolczast...
Reumatoidalne zap...
Selen - pierwiast...
Propolis, mleczko...
Nadciśnienie tę...
Mniszek lekarski
Rośliny leczą b...
Lucerna - niedoce...
Pomarańcza
Polifenole rośli...
Kora dębu i dęb...
Forum Naukowe W G...
Wąkrota azjatyck...
Ostropest plamist...
Zioła na dziecie...
Czosnek - Antybio...
Rumianek
Zioła dla niemow...
Reklama
IWLF Labofarm Centrum Fitoterapii
Nasze leki
IWLF Labofarm IWLF Labofarm IWLF Labofarm
Facebook Panacea
© 2005-2018 Panacea.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.