Home Szukaj Regulamin Kontakt
Menu główne
Strona główna
Prenumerata
Regulamin
Kontakt
Szukaj
Labofarm
IWLF Labofarm
Działy artykułów
Aktualności
Apiterapia
Aromaterapia
Badania
Badania kliniczne
Badania laboratoryjne
Centrum Fitoterapii
Człowiek i natura
Dermatologia
Dodatki żywnościowe
Edukacja
Felieton
Forum Aptekarskie
Herbarium
Historia
Historia i tradycja
Informacja naukowa
Informacje
Kosmeceutyki
Kosmetologia
Kultura
Kwiaty
Monografie roślin leczniczych
Natura i literatura
Natura i sztuka
Naturalne stanowiska
Nauka
Nauka i terapia
Nowości
Nutraceutyki
Od wydawcy
Ogrody
Ogrody botaniczne
Opieka farmaceutyczna
Opinie
Osobliwości
Owoce
Perspektywy
Pielęgnacja
Poczet wielkich fitoterapeutów
Podróże
Polemiki
Prace badawcze
Prawo
Problemy zdrowotne
Przyroda
Rośliny lecznicze
Rośliny niebezpieczne
Rynek
Stanowiska naturalne
Suplementy diety
Sztuka
Technologia
Terapia
Tradycja
Uprawy
Warzywa
Weterynaria
Wspomnienia
Wydarzenia
Z biblioteki
Z laboratorium
Zielarstwo
Zielnik
Zioła przyprawowe
Menu użytkownika
Nie masz jeszcze konta? Możesz sobie założyć!
Statystyki
userów na stronie: 0
gości na stronie: 5
Artykuły > Badania > Przymiotno kanadyjskie - chwast, ale pożyteczny...

Panacea Nr 4 (29), październik - grudzień 2009 strony: 16-17

Przymiotno kanadyjskie - chwast, ale pożyteczny...

Przymiotno kanadyjskie Erigeron canadensis = Conyza canadensis jest pospolitym chwastem z rodziny astrowatych Asteraceae. Szczególnie dobrze rośnie na glebach piaszczystych. Ta jednoroczna, ozima lub jara roślina, występująca pospolicie na zrębach leśnych, nieużytkach, przydrożach oraz pastwiskach, zachwaszcza również uprawy polowe oraz ogrodowe, powodując straty gospodarcze. Niezwykła zdolność do reprodukcji, duża odporność na wysokie oraz niskie temperatury, a także na środki ochrony roślin (herbicydy) czyni tę roślinę wyjątkowo uporczywym i trudnym do zwalczenia chwastem. Do Europy przymiotno zawędrowało prawdopodobnie w XVI w. Pierwsza wzmianka o roślinie datuje się na rok 1655 (Katalog Ogrodu Botanicznego w Blois). W roku 1753 Linneusz podał jej nazwę gatunkową jako Erigeron canadensis w dziele Species plantarum. Nazwa Erigeron powstała ze złożenia dwóch słów z języka greckiego: eri (wcześnie) oraz geron (starzec). Oryginalną nazwę roślina zawdzięcza wcześnie pojawiającemu się, białemu puchowi kielichowemu owoców. Do rozprzestrzenienia przymiotna przyczynił się znacznie rozwój środków komunikacyjnych. Dziś jest ono znane niemal na całym świecie [Kostecka-Mądalska]. Przymiotno osiąga do metra wysokości, w sprzyjających warunkach nawet więcej. Korzeń rośliny jest wrzecionowaty, wąski. Łodyga prosta, wzniesiona z odgałęzieniami, szorstko owłosiona. Liście lancetowate, równowąskie. Kwiaty białe lub brudnobiałe, brzeżne słupkowe, wewnętrzne obupłciowe. Roślina kwitnie od maja do późnej jesieni. Owoc (niełupka) jest rozsiewany przez wiatr [Anioł-Kwiatkowska i inni].

Roślina lecznicza
Ze względu na obecność licznych ciał czynnych, przymiotno jest rośliną leczniczą. Surowcem jest wysuszone ziele Erigeronis herba. Najważniejsze substancje biologicznie czynne to olejek eteryczny, garbniki (pirogallolowe) oraz flawonoidy, takie jak apigenina, luteolina, kemferol, kwercetyna i inne. Wykryto także obecność fenolokwasów (ferulowy, galusowy, p-hydroksybenzoesowy, kawowy i inne) [Strzelecka, Glinkowska] oraz sfingolipidów i steroli (stigmasterol, beta-sitosterol) [Mukhtar i inni]. Jednym z najcenniejszych składników surowca jest olejek eteryczny, który w literaturze spotkać można pod takimi nazwami, jak Oleum erigerontis, Huil de vergerette du Canada, Essence d’ Erigeron, Oil of Canada Erigeron, Oil of fleabane i wiele innych [Kostecka-Mądalska]. Olejek charakteryzuje się świeżym, korzenno-ziołowym zapachem oraz ostrym, kminkowym smakiem. Ma jasnożółty lub zielonkawy kolor. Do jego podstawowych składników należą: R-(+)-limonen (58-89%), trans ?-bergamoten [Lis i inni]. Istotne są także związki z grupy poliacetylenów: ester (Z,Z)-matrikaria, ester lachnofillum [Strzelecka, Glinkowska] oraz stosunkowo niedawno odkryty ester metylowy dihydroksymatrikaryny [Xie i inni]. Świeże ziele zawiera 0,33- 0,66% olejku, suszone około 0,26%. Najwięcej olejku roślina zawiera we wczesnej i pełnej fazie kwitnienia, w czerwcu i w lipcu. Podczas przechodzenia w fazę owocowania, ilość olejku zmniejsza się. W poszczególnych stadiach rozwojowych różny jest także skład olejku. Stwierdzono jednak, że zawsze dominującymi składnikami są R-(+)-limonen oraz trans ?-bergamoten. Najwięcej olejku występuje w kwiatach (1,03%), mniej w liściach (0,88-0,94%). Korzenie i kłącza zawierają jedynie śladowe ilości olejku eterycznego [Kostecka-Mądalska].

Tradycje lecznicze
Ziele przymiotna kanadyjskiego było stosowane w lecznictwie od dawna. Szczepy indiańskie, zasiedlające Amerykę Północną, wykorzystywały je do tamowania krwotoków różnego pochodzenia. Napary przyrządzone z kwiatostanów stosowano w gorączce, kaszlu i bólach gardła. Ziele przymiotna stanowi uznany środek o działaniu przeciwzapalnym, przeciwkrwotocznym, ściągającym i moczopędnym. Przymoczki nasączone odwarem z ziela są skuteczne w trudno gojących się ranach, odleżynach, owrzodzeniach oraz świądzie skóry. Podobne zastosowanie mają kąpiele z dodatkiem naparu z ziela [Anioł-Kwiatkowska i inni]. Odwar z przymiotna oraz z komosy białej Chenopodium album jest stosowany miejscowo w reumatyzmie oraz bólach stawowych w Campanii we Włoszech [de Natale]. W Hiszpanii, w rejonach Guadalajary i Madrytu, trunek sporządzony z przymiotna spożywany jest jako digestif (napój wspomagający trawienie, podawany tuż po posiłku) [Pardo de Santayana i inni]. Na polskim rynku farmaceutycznym znajduje się jeden preparat sporządzony z ziela przymiotna. Podawany w postaci tabletek zawierających wyciąg gęsty z rośliny, zwiększa elastyczność naczyń krwionośnych, hamuje czas krwawienia i krzepnięcia krwi. Ma zastosowanie w przypadku krwawień z dróg rodnych o różnej etiologii (obfite miesiączki, krwawienia towarzyszące zapaleniu przydatków), hemoroidów oraz pomocniczo w terapii krwiaków pooperacyjnych.

Aktywność biologiczna
surowca została potwierdzona licznymi badaniami farmakologicznymi. Ekstrakt etanolowy, sporządzony z nadziemnych części przymiotna, wykazał w badaniach na zwierzętach działanie przeciwzapalne. Jako model zapalenia wykorzystano obrzęk karageninowy oraz formalinowy zaindukowany u szczurów podaniem podskórnym 0,1 ml 1% roztworu karagenianu (lewa łapa) oraz 0,1 ml 2% roztworu formaliny (prawa łapa). Wyciąg z przymiotna podawano doustnie, obserwując zmniejszenie odczynu zapalnego oraz nasiloną migrację leukocytów. Jako substancję referencyjną wykorzystano wyciąg płynny z rumianku. Przypuszcza się, że za działanie przeciwzapalne odpowiadają związki seskwiterpenowe (ß-himachalen, ß-santalen, kuparen, ?-kurkumen, ?-kadinen), których obecność potwierdzono w wyciągu. Dalsze badania potwierdzają aktywność przeciwzapalną ß-himachalenu [Lenfeld i inni]. Interesujące są badania dotyczące antyoksydacyjnego oraz antyagregacyjnego działania wyciągu z przymiotna kanadyjskiego. Udowodniono, że w sposób znaczący zmniejszył on procesy oksydacji oraz nitrowania zachodzące w płytkach krwi poddanych działaniu 0,1 mM ONOO- (rodnik nadnitrylowy). Zahamowane zostało także tworzenie rodnika O2 -’. Jest to o tyle istotne, iż rodnik O2 -’ w reakcji z rodnikiem NO’ tworzy wspomniany rodnik nadnitrylowy, który może wywoływać poważne uszkodzenia białkowych i lipidowych składników płytek krwi. W świetle powyższych badań, można wnioskować o przydatności wyciągu z przymiotna w prewencji chorób, do których powstawania przyczynia się w znacznym stopniu działanie rodnika nadnitrylowego (np. choroby sercowo-naczyniowe) [Olas i inni]. Frakcja wyciągu z przymiotna, zawierająca substancje pochodzenia cukrowego (oligosacharydy i ich pochodne oraz polisacharydy i ich pochodne), wykazuje działanie przeciwkrzepliwe. Zostało ono potwierdzone w badaniach na osoczu krwi ludzkiej, w warunkach in vitro. Badania te, przeprowadzone za pomocą metod standardowo stosowanych w laboratoriach analitycznych (metoda czasu kefalinowego oraz metoda czasu protrombinowego), wykazały, że sacharydowa frakcja wyciągu z przymiotna kanadyjskiego w sposób istotny wydłużyła czas krzepnięcia krwi ludzkiej. Tak sporządzony preparat można jednak podawać tylko pozajelitowego, ponieważ cukry w nim zawarte ulegają hydrolizie w przewodzie pokarmowym człowieka. Zarówno preparat jak i sposób jego sporządzania chroniony jest patentem [Patent]. Wykazano także aktywność antyproliferacyjną etanolowego oraz chloroformowego wyciągu z przymiotna kanadyjskiego wobec ludzkich linii komórek nowotworowych MCF7 (nowotwór piersi). Komórki inkubowano razem z wyciągiem przez 72 godziny, następnie określono ich przeżywalność, stosując metodę z wykorzystaniem sulforodaminy B. Wartość IC50 dla etanolowego wyciągu z przymiotna kanadyjskiego wynosiła 12,76 µg/ml [Abu Dahab].

W rolnictwie
Badania wskazują na możliwość wykorzystania przymiotna kanadyjskiego w rolnictwie, w walce z pasożytami. Olejek eteryczny z tej rośliny wykazał w badaniach in vitro aktywność hamującą wzrost grzybów, takich jak Rhizoctonia solani, Fusarium solani, Colletotrichum lindemuthianum. Grzyby te są fitopatogenami powodującymi znaczne szkody w uprawach roślin użytkowych. Olejek z przymiotna wykazał jednak działanie słabsze niż olejek tymiankowy oraz szałwiowy wobec tych samych szczepów grzybów [Curini i inni]. Przymiotno kanadyjskie może okazać się cennym sprzymierzeńcem w walce z nicieniem pasożytującym w korzeniach roślin uprawnych - Meloidogyne javanica. Wodny wyciąg z przymiotna skutecznie hamował wylęganie pasożyta z jaj, odznaczył się także aktywnością bójczą wobec dorosłych osobników. Badania prowadzone były w warunkach in vitro [Begum i inni]. Z przedstawionych danych literaturowych wynika, że ziele przymiotna kanadyjskiego jest surowcem bogatym w ciała czynne, przydatnym w terapii wielu schorzeń. Niskie wymagania glebowe oraz „kosmopolityczny” charakter rośliny sprawiają, że pozyskiwanie surowca z uprawy bądź ze stanu naturalnego, nie przedstawia większych trudności.

Przymiotno kanadyjskie jest uznanym środkiem o działaniu przeciwkrwotocznym, diuretycznym, przeciwzapalnym i ściągającym, często wykorzystywanym w medycynie ludowej w leczeniu krwotoków o różnej etiologii, hemoroidów oraz biegunek.

Z danych dostępnych w literaturze można wnioskować, że przymiotno może okazać się przydatne także w terapii innych schorzeń. Wymaga to jednak dalszego potwierdzenia w odpowiednich badaniach.

prof. dr hab. Zbigniew Janeczko, mgr Marek Ellnain
- Katedry Farmakognozji Collegium Medicum UJ w Krakowie

Piśmiennictwo:
Abu-Dahab R., Afifi F. Antiproliferative activity of selected medicinal plants of Jordan against a breast adenocarcinoma cell line (MCF7). Scientia Pharmaceutica, 2007, 75:121-36; Anioł-Kwiatkowska J., Kwiatkowski S., Berdowski W. Rośliny lecznicze. Atlas. Arkady, Wwa 1993; Begum Z., Shaukat S.S., Siddiqui I.A. Suppression of Meloidogyne javanica by Conyza canadensis, Blumea obliqua, Amaranthus viridis and Eclipta prostrata. Plant Pathology Journal, 2003, 2(3):174- 180; Curini M., Bianchi A., Epifano F. Composition and in vitro Antifungal Activity of Essential Oils of Erigeron canadensis and Myrtus communis from France. Chemistry of Natural Compounds, 2003, 39(2):191-94; De Natale A., Pollio A. Plants species in the folk medicine of Montecorvino Rovella (inland Campania, Italy). Journal of Ethnopharmacology, 2007, 109(2):295-303; Góra J., Lis A., Kula J., Staniszewska M., Wołoszyn A. Chemical composition variability of essential oils in the ontogenesis of some plants. Flavour and Fragrance Journal, 2002, 17(6):445-51; Kostecka-Mądalska O., Erigeron canadensis L. Przymiotno kanadyjskie - roślina lecznicza i olejkodajna. Farmacja Polska, 1962, 6:134-36; Kostecka- Mądalska O. Olejek lotny z krajowego ziela Erigeron canadensis L. (przymiotno kanadyjskie). Acta Poloniae Pharmaceutica, 1964, 21(3):275-79; Lenfeld J., Motl O., Trka A. Anti-inflammatory activity of extracts from Conyza canadensis. Pharmazie. 1986, 41(4):268-69; Lis A., Piggott J.R., Góra J. Chemical composition variability of the essential oil of Conyza canadensis Cronq. Flavour and Fragrance Journal, 2003, 18(5); Mukhtar N., Iqbal K., Anis I., Malik A. Sphingolipids from Conyza canadensis. Phytochemistry, 2002, 61(8):1005-08; Olas B., Saluk-Juszczak J., Pawlaczyk I. et al. Antioxidant and antiaggregatory effects of an extract from Conyza canadensis on blood platelets in vitro. Platelets, 2006, 17(6):354-60; Pardo de Santayana M., Blanco E., Morales R. Plants known as té in Spain: an ethno-pharmaco- botanical review. Journal of Ethnopharmacology, 2005, 98(1- 2):1-19; Strzelecka H., Glinkowska G. Badanie chemizmu ziela Erigeron canadensis L., cz.I. Herba Polonica, 1981, 27(3):201-11; Xie W.D., Gao X., Jia Z.J. A new C-10 acetylene and a new triterpenoid from Conyza canadensis. Archives of Pharmacal Research, 2007, 30(5):547-51; Patent 198 837 B1.



Najczęściej czytane
Zioła na choroby...
Fitoterapia w cho...
Ruszczyk kolczast...
Reumatoidalne zap...
Selen - pierwiast...
Lucerna - niedoce...
Nadciśnienie tę...
Propolis, mleczko...
Mniszek lekarski
Rośliny leczą b...
Pomarańcza
Wąkrota azjatyck...
Polifenole rośli...
Kora dębu i dęb...
Forum Naukowe W G...
Ostropest plamist...
Zioła na dziecie...
Czosnek - Antybio...
Zioła dla niemow...
Rumianek
Reklama
IWLF Labofarm Centrum Fitoterapii Panacea na poczcie
Nasze leki
IWLF Labofarm IWLF Labofarm IWLF Labofarm
Facebook Panacea
© 2005-2019 Panacea.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.