Home Szukaj Regulamin Kontakt
Menu główne
Strona główna
Prenumerata
Regulamin
Kontakt
Szukaj
Labofarm
IWLF Labofarm
Działy artykułów
Aktualności
Apiterapia
Aromaterapia
Badania
Badania kliniczne
Badania laboratoryjne
Centrum Fitoterapii
Człowiek i natura
Dermatologia
Dodatki żywnościowe
Edukacja
Felieton
Forum Aptekarskie
Herbarium
Historia
Historia i tradycja
Informacja naukowa
Informacje
Kosmeceutyki
Kosmetologia
Kultura
Kwiaty
Monografie roślin leczniczych
Natura i literatura
Natura i sztuka
Naturalne stanowiska
Nauka
Nauka i terapia
Nowości
Nutraceutyki
Od wydawcy
Ogrody
Ogrody botaniczne
Opieka farmaceutyczna
Opinie
Osobliwości
Owoce
Perspektywy
Pielęgnacja
Poczet wielkich fitoterapeutów
Podróże
Polemiki
Prace badawcze
Prawo
Problemy zdrowotne
Przyroda
Rośliny lecznicze
Rośliny niebezpieczne
Rynek
Stanowiska naturalne
Suplementy diety
Sztuka
Technologia
Terapia
Tradycja
Uprawy
Warzywa
Weterynaria
Wspomnienia
Wydarzenia
Z biblioteki
Z laboratorium
Zielarstwo
Zielnik
Zioła przyprawowe
Menu użytkownika
Nie masz jeszcze konta? Możesz sobie założyć!
Statystyki
userów na stronie: 0
gości na stronie: 5
Artykuły > Terapia > Phytovigilance - bezpieczna fitoterapia. Stosowanie olejków eterycznych

Panacea Nr 4 (29), październik - grudzień 2009 strony: 8-9

Phytovigilance – bezpieczna fitoterapia
Stosowanie olejków eterycznych

Olejki eteryczne są wydzielinami substancji roślinnych, najczęściej otrzymywanymi na skalę przemysłową w procesie destylacji. Preparaty olejkowe możemy zakupić w aptekach, także w drogeriach, sklepach zielarskich, kosmetycznych i w wielu innych miejscach. Wskazane jest, by kupować je tam, gdzie osoba je wydająca może udzielić nam porad. Niestety, często zdarza się, że o ile o właściwościach terapeutycznych dowiadujemy się z ulotki czy od znajomych, to o skutkach niepożądanych nie wiemy nic. A przecież olejki eteryczne to mieszanina związków chemicznych. W jednym olejku jest ich od kilkunastu do kilkuset. Jeszcze sto lat temu potrafiliśmy jedynie nazwać określony zapach, dziś – dzięki rozwojowi technik mikroekstrakcyjnych – jesteśmy w stanie określić wzajemny udział procentowy składników aromatu, unoszących się wokół interesującej nas rośliny. Postęp w nauce przyczynił się także do poprawy bezpieczeństwa wykorzystywania olejków w lecznictwie. Olejki eteryczne są obecnie dość często stosowane w fitoterapii, jako składniki fitokosmeceutyków, wchodzą w skład mieszanek ziołowych i suplementów diety, zaś w postaci naturalnej są stosowane w aromaterapii, która ma coraz więcej zwolenników. Przy stosowaniu olejków eterycznych należy przestrzegać pewnych zasad – dla własnego bezpieczeństwa. Polskie Towarzystwo Aromaterapeutyczne zebrało je w tzw. dekalog aromaterapii. W trakcie fitoterapii nie zaleca się podawania doustnego olejków, które najczęściej występują jako substancje silnie stężone i wykazują dużą aktywność biologiczną oraz działanie drażniące. Należy używać tych olejków lub ich mieszanin, których zapach najbardziej odpowiada pacjentowi, kuracja ma być przyjemnością. W przygotowanej mieszance olejków nie powinno znajdować się więcej niż pięć składników. Kompozycje olejkowe należy okresowo zmieniać, gdyż może wystąpić tzw. zjawisko tolerancji. Dawkowanie olejku zależy od jego rodzaju oraz techniki podawania. W aromaterapii istnieją dwie drogi podania olejków: przez skórę (masaże, kąpiele) lub przez inhalacje. W pierwszym przypadku należy pamiętać, że żaden olejek eteryczny nie powinien być stosowany na skórę bez uprzedniego rozcieńczenia w tzw. nośniku. Jako nośniki można używać różnego rodzaju oleje. Najpopularniejsze z nich to olej arachidowy, migdałowy, słonecznikowy, sezamowy lub oliwa z oliwek. Nie stosujemy olejków na otwarte rany, gdyż wprowadzamy wówczas substancję do krwioobiegu. Olejki eteryczne są substancjami o silnych właściwościach drażniących, dlatego należy zachować ostrożność. Przed pierwszym zastosowaniem wybranego olejku powinien zostać przeprowadzony skórny test alergiczny. Test można wykonać samodzielnie. Kroplę olejku lub mieszaniny olejków rozpuścić w łyżeczce oleju roślinnego i wetrzeć w skórę za uchem albo na mostku. Jeżeli w ciągu 24 godzin nie pojawi się nadmierne zaczerwienienie, swędzenie lub pieczenie, olejek może być stosowany. Olejki eteryczne powinny być przechowywane w oryginalnych, odpowiednio oznakowanych i zaopatrzonych w dozownik (kroplomierz) pojemnikach, w miejscu niedostępnym dla dzieci! Jeśli olejek dostanie się do oka, należy przemyć je dużą ilością pełnotłustego mleka. Do zmywania olejków, np. z powierzchni skóry, nie stosować wody. W przypadku wystąpienia ostrej wysypki skórnej lub silnego podrażnienia po podaniu olejku, należy zaprzestać jego stosowania i udać się do lekarza. Należy zachować szczególną ostrożność w trakcie stosowania olejków eterycznych w okresie ciąży i przez osoby cierpiące na epilepsję (padaczkę). Aromaterapia powinna być w tym przypadku skonsultowana z lekarzem. Kobietom w ciąży nie zaleca się stosowania olejków: arcydzięglowego, tymiankowego, melisowego, z mięty pieprzowej, jałowcowego, cyprysowego, hyzopowego, lawendowego, majerankowego, różanego, rumiankowego i z kopru włoskiego. Dla bezpieczeństwa zaleca się, aby przez pierwsze 3 miesiące ciąży ograniczyć lub w ogóle nie używać olejków eterycznych. Pamiętajmy, że wszystkie olejki cytrusowe podnoszą wrażliwość na słońce i dlatego też po ich użyciu przez 6 godzin powinno się unikać kąpieli słonecznych. Najsilniej fototoksyczny jest olejek bergamotowy, wyciskany na zimno olejek limetkowy, olejek z pomarańczy gorzkiej, także olejki cytrynowy i grejpfrutowy. Często zadawanym pytaniem osób, które zaczynają aromaterapię jest, czy olejek każdego producenta jest tożsamy. Pomijając fakt zmiany składu olejku w ontogenezie rośliny, ta grupa związków biologicznie czynnych wykazuje dużą zmienność, w zależności od miejsca zbioru. Dla przykładu w tabeli 1 przedstawiono zestawienie udziału procentowego dwóch głównych związków chemicznych, występujących w olejku eterycznym, otrzymanym z hyzopu lekarskiego Hyssopus officinalis L., w różnych częściach świata.

Tabela 1. Udział procentowy pinokamfonu i izo-pinokamfonu w olejku eterycznym, otrzymanym z hyzopu lekarskiego, hodowanego w różnych częściach świata.

Większość renomowanych firm produkujących olejki eteryczne dba o to, aby ich olejki były odpowiednio standaryzowane, jednak w przypadku niepowodzenia terapii zapachowej jednym olejkiem eterycznym, warto zastosować jeszcze olejek z tej samej substancji roślinnej, ale wyprodukowany przez inną firmę, najlepiej z innego kraju. Pełna, świadoma aromaterapia nakazuje poznanie przeciwwskazań i zachowanie środków bezpieczeństwa przy stosowaniu olejków eterycznych. W przypadku wystąpienia uczulenia na którykolwiek olejek, należy przerwać kurację. W tabeli nr 2 zestawiono wybrane olejki eteryczne, międzynarodową ich nazwę (w oparciu o nomenklaturę COLIP) oraz działanie niepożądane i przeciwwskazania.

Tabela 2. Zestawienie wybranych olejków eterycznych, nazwa międzynarodowa oraz działania niepożądane i przeciwwskazania.

W tabeli nr 2 przedstawiono niektóre działania uboczne i przeciwwskazania, które mogą towarzyszyć stosowaniu olejków eterycznych. Często są to objawy osobnicze, jednak w przypadku zauważenia jakiejkolwiek zmiany w samopoczuciu lub zmian na skórze, należy zaprzestać kuracji i skonsultować się z lekarzem.

dr n. farm. Tomasz Baj
- Katedra i Zakład Farmakognozji UM w Lublinie

Piśmiennictwo:
Baj T. Leczenie zapachami - aromaterapia. Mag. Apt. 2008, 5(62):38- 41; Barnes J. Quality, efficacy and safety of complementary medicines: fashions, facts and the future. Part II: Efficacy and safety. British Journal of Clinical Pharmacology 2003, 55(4):331-40; Buckle S. Aromatherapy and massage: the evidence. Paediatric Nursing 2003, 15(6):24-27; Kędzia B., Alkiewicz J. Interakcje pomiędzy lekami roślinnymi stosowanymi w inhalacjach a lekami syntetycznymi stosowanymi doustnie. Post. Fitoter. 2006, 2:105-09; Lamer-Zarawska E., Kowal- Gierczak B., Niedworok J. [red. nauk.]. Fitoterapia i leki roślinne. PZWL, Wwa; Maddocks-Jennings W., Wilkinson J. M. Aromatherapy practice in nursing: literature review. Journal of Advanced Nursing 2006, 48(1):93-103; McNeilly P. Complementary therapies for children: aromatherapy. Paediatric Nursing 2004, 16(7):28-30; Romer M., Brud W. S. - red. wyd. pol. Aromaterapia. Leksykon roślin leczniczych. Med- Pharm Polska, Wrocław, 2009; Walls D. Herbs and natural therapies for pregnancy, birth and breastfeeding. International Journal of Childbirth Education 2009, 24 (2):29-37; Wolski T., Baj T., Kwiatkowski S. Hyzop lekarski (Hyssopus officinalis L.) - zapomniana roślina lecznicza, przyprawowa oraz miododajna. Ann. UMCS sec. DD, 2006, 1:1-10; www.aromaterapia. pl; www.panacea.pl; Zhou S. F., Xue Ch. Ch., Yu X-Q, Wang G. Metabolic Activation of Herbal and Dietary Constituents and Its Clinical and Toxicological Implications: An Update, Current Drug Metabolism 2007, 8:526-53.



Najczęściej czytane
Zioła na choroby...
Fitoterapia w cho...
Ruszczyk kolczast...
Reumatoidalne zap...
Selen - pierwiast...
Lucerna - niedoce...
Nadciśnienie tę...
Propolis, mleczko...
Mniszek lekarski
Rośliny leczą b...
Pomarańcza
Wąkrota azjatyck...
Kora dębu i dęb...
Polifenole rośli...
Forum Naukowe W G...
Ostropest plamist...
Zioła na dziecie...
Czosnek - Antybio...
Zioła dla niemow...
Rumianek
Reklama
IWLF Labofarm Centrum Fitoterapii Panacea na poczcie
Nasze leki
IWLF Labofarm IWLF Labofarm IWLF Labofarm
Facebook Panacea
© 2005-2019 Panacea.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.