Home Szukaj Regulamin Kontakt
Menu główne
Strona główna
Prenumerata
Regulamin
Kontakt
Szukaj
Labofarm
IWLF Labofarm
Działy artykułów
Aktualności
Apiterapia
Aromaterapia
Badania
Badania kliniczne
Badania laboratoryjne
Centrum Fitoterapii
Człowiek i natura
Dermatologia
Dodatki żywnościowe
Edukacja
Felieton
Forum Aptekarskie
Herbarium
Historia
Historia i tradycja
Informacja naukowa
Informacje
Kosmeceutyki
Kosmetologia
Kultura
Kwiaty
Monografie roślin leczniczych
Natura i literatura
Natura i sztuka
Naturalne stanowiska
Nauka
Nauka i terapia
Nowości
Nutraceutyki
Od wydawcy
Ogrody
Ogrody botaniczne
Opieka farmaceutyczna
Opinie
Osobliwości
Owoce
Perspektywy
Pielęgnacja
Poczet wielkich fitoterapeutów
Podróże
Polemiki
Prace badawcze
Prawo
Problemy zdrowotne
Przyroda
Rośliny lecznicze
Rośliny niebezpieczne
Rynek
Stanowiska naturalne
Suplementy diety
Sztuka
Technologia
Terapia
Tradycja
Uprawy
Warzywa
Weterynaria
Wspomnienia
Wydarzenia
Z biblioteki
Z laboratorium
Zielarstwo
Zielnik
Zioła przyprawowe
Menu użytkownika
Nie masz jeszcze konta? Możesz sobie założyć!
Statystyki
userów na stronie: 0
gości na stronie: 2
Artykuły > Terapia > Phytovigilance - bezpieczna fitoterapia

Panacea Nr 3 (28), lipiec - wrzesień 2009 strony: 12-13

Phytovigilance
– bezpieczna fitoterapia

Pozycja leków roślinnych staje się coraz bardziej ugruntowana. Są one coraz częściej i chętniej przyjmowane przez pacjentów jako leki OTC i suplementy diety. Niestety, zarówno wśród aptekarzy, jak i pacjentów pokutuje obiegowa opinia o całkowicie bezpiecznej terapii z zastosowaniem tych leków. W związku z tym pacjenci aplikują je często bez żadnej konsultacji z lekarzem. Wielu z tych pacjentów wie, jak działa dana substancja roślinna, jak ją przyjmować, niewielu jest jednak pacjentów, którzy mają świadomość możliwych interakcji i skutków ubocznych, spowodowanych niewłaściwym przyjmowaniem preparatów roślinnych. Ważnym zadaniem aptekarza staje się więc właściwa i pełna informacja dla pacjenta o każdym preparacie roślinnym. Częstym zjawiskiem w terapii lekowej jest polipragmazja. Nie odnosi się ona tylko do leków syntetycznych, ale także do roślinnych. Aptekarz powinien przeprowadzić wywiad z chorym – nie tylko pod kątem stosowanych przez niego leków syntetycznych, ale także przyjmowanych preparatów roślinnych. Pacjenci rzadko wspominają lekarzowi, że przyjmują jednocześnie z lekami syntetycznymi także leki z grupy OTC lub suplementy diety.

Opieka farmaceutyczna polega m.in. na uświadomieniu pacjentowi możliwych interakcji i skutków ubocznych przyjmowanych preparatów roślinnych.

W monitorowaniu działań niepożądanych ważna jest edukacja osób odpowiedzialnych za ich zgłaszanie. Dostrzegając ten fakt, Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, w ramach szkoleń ustawicznych dla farmaceutów, wprowadziło kurs Interakcje leków roślinnych, którego celem jest pogłębienie i uaktualnienie wiedzy farmaceutów w zakresie działań niepożądanych leków roślinnych oraz ich interakcji z lekami syntetycznymi. Na interakcje pomiędzy lekami pochodzenia roślinnego a lekami syntetycznymi zwracają uwagę nie tylko fitoterapeuci. Coraz szerzej zjawisko to opisywane jest w prasie medycznej. Na występowanie tych interakcji zwrócono uwagę, gdy po raz pierwszy pojawiły się prace dotyczące działań niepożądanych przy zażywaniu miłorzębu japońskiego, żeń-szenia azjatyckiego, czosnku pospolitego, pieprzu metystynowego czy popularnego dziurawca jednocześnie z lekami syntetycznymi [patrz: Apel w sprawie...].

W ostatnich latach wzrasta liczba zgłoszeń niepożądanego działania leków.

Najczęściej są to dane pochodzące od firm farmaceutycznych, które poprzez swoich przedstawicieli kontaktują się z lekarzami i aptekarzami, zbierając informacje na temat swoich produktów; od stacji sanitarno-epidemiologicznych, gromadzących dane dotyczące poszczepiennych działań niepożądanych; od fachowych pracowników opieki zdrowotnej (tzw. monitorowanie spontaniczne). W roku 2008 z tych źródeł napłynęły w Polsce 904 opisy powikłań polekowych. Blisko 60% z nich było powikłaniami ciężkimi, wymagającymi hospitalizacji lub przedłużającymi jej czas. W Polsce liczba zgłoszonych przypadków jest jeszcze niewielka, na Zachodzie jest ich bardzo dużo. Do centralnej bazy danych WHO, Uppsala Monitoring Centre, napływa rocznie 250 tysięcy zgłoszeń, przekazanych przez fachowych pracowników ochrony zdrowia. W USA tylko w pierwszym kwartale 2008 r. do Amerykańskiej Agencji ds. Żywności i Leków napłynęły 20754 zgłoszenia o ciężkich, niepożądanych działaniach leków, w tym 4824 zgłoszenia opisujące zgony [patrz Arcab i inni]. Te dane nie są porządkowane pod względem grup leków. Należy sądzić, że stosunkowo niewiele jest wśród nich zgłoszeń o działaniu niepożądanym leków roślinnych.

Coraz wyraźniejsza jest na świecie tendencja do samoleczenia. Pacjenci sięgają przy tym najchętniej po leki roślinne, jako bardziej bezpiecznie, niewywołujące działań niepożądanych i skutków ubocznych.

Takiej ocenie ziołowych leków i suplementów diety sprzyjają różne czynniki, m.in. wzrost na rynku farmaceutycznym ilości suplementów diety, zawierających przede wszystkim substancje roślinne, czy też globalizacja, przejawiająca się w nieograniczonym dostępie do internetu, jako źródła informacji o wszelakiej terapii. Wystarczy w popularnej przeglądarce internetowej wpisać wyrażenia niebezpieczna fitoterapia oraz bezpieczna fitoterapia. Bez wnikania w treść tych stron, dla bezpiecznej terapii odnotowano 9520 wyników, dla niebezpiecznej tylko 1210... W sierpniu i we wrześniu 2008 r. na stronach Głównego Inspektora Sanitarnego i w wielu mediach pojawił się komunikat o preparacie Powertabs. Był on reklamowany i dostępny w internecie. Opisywany był jako suplement diety, zawierający wyłącznie naturalne, ziołowe składniki, poprawiające potencję. Po zbadaniu tabletek przez Swiss Agency for Therapeutic Products okazało się, że suplement ten zawierał dimetylosildenafil (pochodną sildenafilu), który nie jest dopuszczony do stosowania, ze względu na brak badań klinicznych. Co więcej, związek ten może spowodować realne zagrożenie dla zdrowia oraz życia pacjentów [patrz: rynekzdrowia...]. Nawet zielona herbata, której słusznie przypisuje się coraz większe właściwości zarówno profilaktyczne, jak i terapeutyczne, może być przyczyną niepowodzenia w farmakoterapii leczenia szpiczaka mnogiego (nowotworu złośliwego szpiku kostnego). Badania wykazały [patrz Golden i inni], iż równoczesne przyjmowanie bortezomibu i zielonej herbaty powoduje nieskuteczność terapii, ponieważ między tymi substancjami zachodzi interakcja. Autorzy sugerują, by nie łączyć obu substancji w terapii przeciwnowotworowej. Również na internetowych stronach Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych [www.urpl. gov.pl] można znaleźć informacje na temat działań niepożądanych roślinnych produktów leczniczych. Wśród pacjentów przyjmujących preparaty, zawierające wyciągi z korzenia pluskwicy groniastej Cimicifugae racemosae rhizoma, stwierdzono przypadki uszkodzeń wątroby. Komitet ds. Roślinnych Produktów Leczniczych Europejskiej Agencji Leków (HMPC EMEA) ocenił 42 przypadki zebrane przez narodowe ośrodki monitorowania niepożądanych działań produktów leczniczych (34) lub opisane w doniesieniach literaturowych (8). Z tych doniesień 16 uznano za wystarczająco udokumentowane i poddano je ocenie przyczynowo-skutkowej. W wyniku tej oceny w 5 przypadkach wykluczono związek przyczynowo - skutkowy, a w 7 przypadkach związek ten określono jako mało prawdopodobny. W pozostałych 4 przypadkach stwierdzono 2 przypadki autoimmunologicznego zapalenia wątroby, 1 przypadek uszkodzenia komórek wątroby hepatocellular liver injury i 1 przypadek piorunującej niewydolności wątroby fulminant hepatic failure. W tych przypadkach potwierdzono także związek czasowy pomiędzy rozpoczęciem przyjmowania preparatów pluskwicy a wystąpieniem reakcji ze strony wątroby.

Fitoterapia była, jest i będzie komplementarną metodą profilaktyki i leczenia wielu chorób cywilizacyjnych. Rozwój metod analitycznych pozwala na oznaczanie składników substancji roślinnych występujących na coraz niższym poziomie stężeń, wpływając przez to na bezpieczeństwo stosowania preparatów zawierających zioła.

Leki ziołowe są zdecydowanie mniej toksyczne i wywołują mniej działań niepożądanych, a także są lepiej tolerowane przez pacjentów – w porównaniu z lekami syntetycznymi. Należy jednak pamiętać o stosowaniu pewnych reguł i zasad fitoterapii. W gabinetach lekarskich i w aptekach nie wolno bagatelizować faktu, iż przepisując lub sprzedając leki roślinne, aplikuje się pacjentowi dawkę wielu związków chemicznych z których część może wchodzić w interakcje z lekami syntetycznymi.

Pharmacovigilance
- to termin medyczny, który obejmuje wykrywanie, gromadzenie i zapobieganie występowaniu niepożądanych działań leków u ludzi [por.: Nadzór..., The importance...]. Z pełną świadomością użyto w tytule artykułu terminu Phytovigilance, dla podkreślenia znaczenia substancji roślinnych i potencjalnych działań niekorzystnych i niezamierzonych, występujących podczas stosowania w celach profilaktycznych i w terapii.

dr n. farm. Tomasz Baj
- Katedra i Zakład Farmakognozji UM w Lublinie

Piśmiennictwo:
Chojnowska-Jezierska J., Kostka-Trąbka E., Woroń J. Apel w sprawie niebezpieczeństwa wystąpienia interakcji leków ziołowych z innymi, równocześnie stosowanymi lekami. „Gazeta Lekarska”, 10(190):29/2006; Arcab A., Brzezińska A., Gospodarczyk M., Hall J., Maciejczyk A., Trojan M., Skibicka I. [opr. zesp.] „Biuletyn Leków”, 1:1-15/2009; Golden E.B., Lam P.Y., Kardosh A., Gaffney K.J., Cadenas E., Louie S.G., Petasis N.A., Chen T.C., Schonthal A.H. Green tea polyphenols block the anticancer effects of bortezomib and other boronic acid-based proteasome inhibitors Blood, 113(23):5927-37/2009; Łogowska I., Maciejczyk A. [red.], Nadzór nad bezpieczeństwem farmakoterapii. Pharmacovigilance. „Oinpharma” 2008, 405; WHO, The Importance of Pharmacovigilance - Safety Monitoring of Medicinal Products, 2002; https://www.rynekzdrowia. pl/Farmacja/Power-Tabsdo- kosza-viagropodobny-preparatmoze- zagrazac-zyciu,1715,6.html (dostęp 22.06.2009); https://www.urpl. gov.pl/bezp_prod_lecz.asp (dostęp 22.06.2009).



Najczęściej czytane
Zioła na choroby...
Fitoterapia w cho...
Ruszczyk kolczast...
Reumatoidalne zap...
Selen - pierwiast...
Lucerna - niedoce...
Nadciśnienie tę...
Propolis, mleczko...
Mniszek lekarski
Rośliny leczą b...
Pomarańcza
Wąkrota azjatyck...
Kora dębu i dęb...
Polifenole rośli...
Forum Naukowe W G...
Ostropest plamist...
Zioła na dziecie...
Czosnek - Antybio...
Zioła dla niemow...
Rumianek
Reklama
IWLF Labofarm Centrum Fitoterapii Panacea na poczcie
Nasze leki
IWLF Labofarm IWLF Labofarm IWLF Labofarm
Facebook Panacea
© 2005-2019 Panacea.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.