Home Szukaj Regulamin Kontakt
Menu główne
Strona główna
Prenumerata
Regulamin
Kontakt
Szukaj
Labofarm
IWLF Labofarm
Działy artykułów
Aktualności
Apiterapia
Aromaterapia
Badania
Badania kliniczne
Badania laboratoryjne
Centrum Fitoterapii
Człowiek i natura
Dermatologia
Dodatki żywnościowe
Edukacja
Felieton
Forum Aptekarskie
Herbarium
Historia
Historia i tradycja
Informacja naukowa
Informacje
Kosmeceutyki
Kosmetologia
Kultura
Kwiaty
Monografie roślin leczniczych
Natura i literatura
Natura i sztuka
Naturalne stanowiska
Nauka
Nauka i terapia
Nowości
Nutraceutyki
Od wydawcy
Ogrody
Ogrody botaniczne
Opieka farmaceutyczna
Opinie
Osobliwości
Owoce
Perspektywy
Pielęgnacja
Poczet wielkich fitoterapeutów
Podróże
Polemiki
Prace badawcze
Prawo
Problemy zdrowotne
Przyroda
Rośliny lecznicze
Rośliny niebezpieczne
Rynek
Stanowiska naturalne
Suplementy diety
Sztuka
Technologia
Terapia
Tradycja
Uprawy
Warzywa
Weterynaria
Wspomnienia
Wydarzenia
Z biblioteki
Z laboratorium
Zielarstwo
Zielnik
Zioła przyprawowe
Menu użytkownika
Nie masz jeszcze konta? Możesz sobie założyć!
Statystyki
userów na stronie: 0
gości na stronie: 4
Artykuły > Terapia > Zioła na letnie dolegliwości

Panacea Nr 3 (20), lipiec - wrzesień 2007 strony: 26-29

Zioła na letnie dolegliwości

W lecie często trapią nas „sezonowe” dolegliwości zdrowotne. Pozornie banalne, potrafią zepsuć nawet najwspanialej zaplanowany urlop. Do letnich dolegliwości, które mogą nas dopaść w najpiękniejszych chwilach wypoczynku, należą choroba lokomocyjna, związana przede wszystkim z podróżami samochodem lub samolotem, napadowe bóle głowy typu migrena (na ogół nieprzewidywalne), opuchnięte i obolałe nogi (efekt wielogodzinnej pozycji siedzącej w samochodzie czy pociągu), także otarcia stóp (po długim marszu w niewygodnym obuwiu), użądlenia przez owady i ukąszenia przez dzikie zwierzęta, często spotykane urazy skóry, mięśni, stawów i kości (z powodu nieszczęśliwych wypadków), a także oparzenia skóry promieniami słonecznymi.
Zioła i leki ziołowe – wydawane bez recepty – bywają w typowych, letnich kłopotach zdrowotnych, zupełnie wystarczające. Trzeba je tylko umieć stosować.

Choroba lokomocyjna
to charakterystyczny zespół objawów, z dominującymi zawrotami głowy, nudnościami, aż do wymiotów i dolegliwości żołądkowych, których doświadczamy, gdy znajdujemy się w szybko poruszającym się pojeździe (samolocie, samochodzie, pociągu czy na kołyszącym się statku). Dolegliwości te wiążą się z podróżami odbywanymi nie tylko w sezonie letnim, jednak upał i duszność przyspieszają wystąpienie objawów choroby, zwłaszcza gdy siedzimy w samochodzie. Ich przyczyną jest poruszanie się płynu w labiryncie ucha wewnętrznego, które jest narządem równowagi, wywołane zmianami biochemicznymi w mózgu i ze zwiększonym uwalnianiem serotoniny (neuroprzekaźnika).

Napady migreny
Chrysanthemum parthenium
- złocień maruna
również wynikają ze zbyt wysokiego poziomu serotoniny w mózgu. Stosowana jako antimigraenicum dihydroergotamina blokuje receptory – zarówno α-adrenergiczne, jak i serotoninergiczne. Toteż chorobę lokomocyjną i migrenę leczy się podobnie. Do zapobiegania atakom obu chorób stosuje się głównie leki syntetyczne i roślinne, które są inhibitorami uwalniania serotoniny bądź blokują receptory serotoninergiczne. Nie ma tych leków zbyt wiele, podobnie roślin o takim działaniu. Z surowców roślinnych, zapobiegających objawom choroby lokomocyjnej, najbardziej znane jest kłącze imbiru Rhizoma Zingiberis. Lekiem przeciwmigrenowym jest liść lub ziele złocienia maruny Folium/Herba Parthenii, syn. Folium/Herba Chrysanthemi, także stabilizowany sok z ziela maruny Succus Chrysanthemi.

Imbir lekarski
Zingiber officinale Rosb. to bylina z rodziny imbirowatych Zingiberaceae. Pochodzi z Azji południowo- wschodniej. W lecznictwie stosowane jest kłącze imbiru – świeże lub suszone w temperaturze do 35°C – oraz wyizolowany z niego olejek Aetheroleum Zingiberis.
Składniki kłącza: olejek eteryczny 0,25-3,3%, zawiera głównie seskwiterpeny (+) – zingiberen (30%), ß-bisabolen (10-15%); monoterpeny – geranial (cytral A), naral (cytral B), linalol. Ponadto w kłączu występują nielotne, lipofilne substancje fenyloalkany (mieszanina fenoli z bocznym łańcuchem 7- lub więcej węglowym) w ilości 5-8%, wśród nich głównie gingerole (33%) i szogaole (powstają w wyniku dehydratacji i degradacji gingeroli podczas procesów suszenia i ekstrakcji surowca). W kłączu są także lipidy (6-8%), aminokwasy, węglowodany i skrobia.
Surowiec (zwłaszcza olejek eteryczny) pobudza wydzielanie śliny, soku żołądkowego i żółci, co powoduje zmniejszenie nudności i osłabienie odruchu wymiotnego. Poza tym wyciągi z kłącza imbiru, zawierające fenyloalkany, działają hamująco na tworzenie się prozapalnych cytokin, zwłaszcza TNF-α i IL-18, co zapobiega procesom niszczenia chrząstki kostno-stawowej i ułatwia jej regenerację.

Złocień maruna
Chrysanthemum parthenium (L.) Bernh., syn. Tanacetum parthenium (L.) Schultz Bip. (ang. feverfew), to roślina wieloletnia, z rodziny astrowatych Asteraceae. Występuje w południowej Europie, w Azji Mniejszej, w Ameryce Płn. W Polsce uprawiana jest w ogrodach jako roczna roślina ozdobna. Surowcem leczniczym jest liść lub ziele maruny oraz sok z ziela. Surowiec zawiera olejek eteryczny, a w nim liczne mono- i seskwiterpeny oraz lakton seskwiterpenowy – partenolid, który jest głównym składnikiem olejku. Partenolid hamuje uwalnianie serotoniny, działa spazmolitycznie i przeciwzapalnie, także przeciwbakteryjnie i przeciwgrzybiczno.
W profilaktyce migreny często stosuje się sok ze świeżego ziela złocienia maruny, w postaci gotowych preparatów aptecznych. W Anglii jest to najbardziej popularny roślinny lek przeciwmigrenowy. Zmniejsza on częstość napadów migrenowych i ich nasilenie.

Zawroty głowy
W sezonie letnim, wiele osób, nawet dzieci, odczuwa napięciowy ból głowy na tle nerwowym. Głównym objawem tego bólu są zawroty głowy vertigo. Polegają one na wrażeniu ruchu wirowego, któremu podlega nasze ciało lub otoczenie. Zawrotom głowy towarzyszą zwykle nudności i wymioty, nierzadko także zlewne poty, biegunka, zaburzenia sercowo-naczyniowe. Pierwsza pomoc w tych przypadkach polega na zapewnieniu choremu całkowitego spokoju, ułożeniu go na boku (ze względu na możliwość wymiotów), najlepiej w ciemnym, chłodnym, przewiewnym pomieszczeniu. Przy nasilonych objawach należy wezwać lekarza. Doraźną pomoc stanowi nacieranie skroni niektórymi olejkami eterycznymi i gotowymi preparatami aromatycznymi, zawierającymi olejki: cytronelowy, goździkowy, cynamonowy, cytrynowy, miętowy, lawendowy oraz mentol, olejek melisowy, ekstrakty z surowców olejkowo-gorzkich amara aromatica – z arcydzięgla, pieprzu, imbiru, galangi, kardamonu, owocni pomarańczy i innych. Dostępne są również olejki z mentolem i bez mentolu (dla małych dzieci).

Obrzęki nóg
Hippocastani semen - nasienie kasztanowca
nasilają się podczas podróży, przy długotrwałej pozycji siedzącej lub stojącej. Są najczęściej wynikiem niewydolności krążeniowej. W obrzękach na tle krążeniowym stosuje się głównie maści (żele) z nasion kasztanowca Aesculus hippocastanum, zawierające escynę 3-5% (saponozyd triterpenowy typu oleananu). Escyna hamuje działanie enzymów lizosomalnych, w tym hialuronidazy, przez co zmniejsza przepuszczalność ścian naczyń krwionośnych, przywraca im elastyczność i wzmacnia tym samym odporność na uszkodzenia przez czynniki wewnętrzne bądź zewnętrzne. Poprawia jednocześnie krążenie obwodowe, ukrwienie skóry oraz narządów o umięśnieniu gładkim. Przyspiesza wchłanianie płynu surowiczego w miejscu obrzęku. Działa przeciwobrzękowo, przeciwzapalnie i przeciwagregacyjnie (przeciwzakrzepowo).

Urazy
Obrzęki nóg powstają także w związku z urazami, stłuczeniami, zgnieceniami, skręceniami, zwichnięciami, podskórnymi krwiakami, otarciami stóp. W przypadkach tępych, bezkrwawych urazów nóg bardzo dobre efekty terapeutyczne osiąga się, stosując pasty, maści, żele, okłady z żywokostu Symphytum officinale, arniki Arnica montana, Arnica chamissonis, nagietka Calendulae officinalis, nostrzyka Melilotus officinalis. Tępe urazy i przede wszystkim bolesne krwawe wylewy podskórne można z powodzeniem leczyć również maściami lub żelami z nasion kasztanowca Aesculus hippocastanum.

Żywokost lekarski
Symphytum officinale - żywokost lekarski
Symphytum officinale L., z rodziny ogórecznikowatych Boraginaceae. W jego korzeniu występuje pochodna mocznika alantoina (5-ureidohydatoina), poza tym śluz (do 15%), garbniki (4-6%), kwas krzemowy, triterpeny, fenolokwasy (kwas litospermowy i rozmarynowy w liściach), saponiny triterpenowe, aminy (asparagona) i inne. Korzeń żywokostu, ze względu na obecność alantoiny, stymuluje regenerację tkanek i zwiększa proliferację komórek, przyspiesza wytwarzanie kostniny, pomaga w samooczyszczaniu się ran przez złuszczanie tkanek martwiczych, przyspiesza tworzenie się naskórka i powstawanie nowej ziarniny. Ponadto, ze względu na obecność śluzu surowiec działa miejscowo zmiękczająco. Zmniejsza podrażnienia, łagodzi stany zapalne. W obrocie zielarskim znajdują się preparaty zarówno z żywokostu, jak i alantoiny, stosowane jako dermaticum, antiphlogisticum.

Arnica montana - arnika górska

Arnika górska
nazywana kupalnikiem górskim Arnica montana L., arnika łąkowa Arnica chamissonis Less.
Należy do rodziny astrowatych Asteraceae. W surowcu występują flawonoidy 0,4-0,6%, laktony seskwiterpenowe w A. montana (0,2-0,8%), w A. chamissonis (0,2-1,5%), triterpeny, kwasy fenolowe (kwas galusowy, kawowy oraz jego estry z kwasem chinowym: kwas chlorogenowy, cynaryna), ksantofile, poliacetyleny, hydroksykumaryny (umbeliferon), irydoidy, alkaloidy pirolizydynowe (tussilagina, izotussilagina).
Koszyczki arniki, stosowane zewnętrznie, działają przeciwzapalnie, przeciwbólowo, przeciwbakteryjnie i przeciwgrzybiczo, poprawiają ukrwienie, przyspieszają ziarninowanie, ułatwiają resorpcję krwiaków, zmniejszają obrzęki i stany zapalne. Główne wskazania do zewnętrznego stosowania arniki, to wchłanianie podskórnych wylewów, wybroczyn i obrzęków pourazowych. Surowiec jest stosowany w obrzękach i tępych urazach, będących wynikiem stłuczeń, zwichnięć i złamań, także w schorzeniach reumatycznych i skórnych oraz do płukania w stanach zapalnych jamy ustnej i gardła.
Surowiec polecany jest szczególnie w zapaleniu żył i w żylakowych owrzodzeniach podudzi. W obrocie farmaceutycznym znajdują się liczne preparaty złożone, zawierające arnikę górską w postaci maści, żeli, płynów.

Nagietek lekarski
Calendula officinalis - nagietek lekarski
Calendula officinalis L., z rodziny astrowatych Asteraceae. Surowce to kwiat nagietka (pomarańczowe kwiaty języczkowate) Flos Calendulae lub całe koszyczki Anthodium Calendulae. Surowiec zawiera saponozydy triterpenowe 3-10% (kalendulozydy A-F), triterpeny (alfa- i beta-amyryna, amidiol i inne), flawonoidy (0,3-1,5%), olejek eteryczny (0,02%), poliacetyleny, karotenoidy (do 3%), m.in. likopen, ksantofil, polisacharydy, fitosterole, kwasy fenolowe, sole manganu. Kwiat nagietka stosuje się zewnętrznie w zapaleniu błon śluzowych jamy ustnej, gardła oraz pochwy i odbytu, także w oparzeniach skóry – zwłaszcza słonecznych, promieniami Roentgena, po radioterapii – oraz w odmrożeniach, także w owrzodzeniach żylakowych, czyrakach, płytkich uszkodzeniach naskórka, otarciach pięt, stłuczeniach, krwiakach, także w odleżynach, w zapaleniach błon śluzowych pochwy, pomocniczo w rzęsistkowicy i w postępującym zaniku nabłonka pochwy.

Melilotus officinalis
- nostrzyk lekarski

Nostrzyk żółty
zwany lekarskim Melilotus officinalis L., z rodziny bobowatych (motylkowatych) Fabaceae (Papilionaceae). Surowcem jest ziele nostrzyka Herba Meliloti (ang. yellow melilot, yellow sweet clover). Surowiec zawiera kumaryny 0,4-0,9%, kwasy fenolowe (orto- i parakumarowy oraz ich formy glikozydowe), saponiny triterpenowe, trygonelinę (metylobetaina kwasu nikotynowego), kwas moczowy i pochodną mocznika - alantoinę. Ziele nostrzyka poprawia krążenie obwodowe, pobudza obieg limfy, zmniejsza obrzęki i zapobiega tworzeniu się zakrzepów. Surowiec jest stosowany wewnętrznie, wyłącznie jako składnik preparatów złożonych, przy chronicznej niewydolności żylnej, szczególnie w bólach nóg, uczuciu ciężkości, nocnych kurczach mięśni łydek, w obrzękach, w zakrzepowym zapaleniu żył, zespole pozakrzepowym antithromboticum, w stanach zapalnych guzków krwawnicowych odbytu antihaemorrhoidales. Zewnętrznie ziele nostrzyka stosowane jest w skręceniach, powierzchniowych wybroczynach, także w obrzękach i stanach zapalnych skóry dermaticum.

Użądlenia
przez owady błonkoskrzydłe – pszczoły, osy, szerszenie, trzmiele – zdarzają się często, choć rzadko dają powikłania wymagające interwencji lekarza. Pszczoły robotnice mają na końcu odwłoka żądło długości około 2,5 mm, połączone z woreczkiem jadowym, znajdującym się u jego nasady, w odwłoku. Przy nieostrożnym wyciąganiu żądła (np. palcami), wciskamy jad w skórę. Najlepiej usunąć żądło za pomocą szpilki lub igły, podważając je od spodu. Osy i szerszenie mają żądło gładkie, mogą więc żądlić wielokrotnie, aż do wyczerpania się zapasu jadu. Jad pszczeli podobny jest w swoim składzie do jadu os, trzmieli czy szerszeni, działa przede wszystkim w miejscu użądlenia. Pod jego wpływem następuje zwiększenie przepuszczalności naczyń, pojawia się reakcja zapalna, ból, swędzenie i zaczerwienienie skóry. Jad może być groźny dla życia przy masowych użądleniach - 300-500 użądleń może spowodować śmierć. W razie masowego ataku pszczół, należy uciekać do ciemnego pomieszczenia, gdyż pszczoły nie lubią ciemności i odlatują ku światłu. Użądlenie pojedynczej pszczoły w jamie ustnej, gardle, górnych drogach oddechowych, na szyi lub na gałce ocznej może być bardzo niebezpieczne. Użądlenie w obrębie gardła (przy połknięciu pszczoły lub osy) może spowodować uduszenie. W takich przypadkach stosuje się, możliwie jak najprędzej, kortikosteroidy (dożylnie), preparaty wapnia oraz leki przeciwhistaminowe.
Od działania toksycznego jadu pszczelego czy innych owadów należy odróżnić działanie alergiczne, które zdarza się znacznie rzadziej. Reakcja alergiczna może być groźna dla życia i wymaga natychmiastowej pomocy lekarskiej. Objawy towarzyszące gwałtownie rozwijającemu się wstrząsowi anafilaktycznemu, to zblednięcie skóry, przyspieszenie czynności serca, znaczne zmniejszenie ciśnienia tętniczego krwi, utrata przytomności. Mogą się pojawić także objawy zaburzeń oddychania lub objawy kurczu oskrzeli (duszność).
W przypadku zwykłego użądlenia, w miejscu wprowadzenia żądła pojawia się opuchlizna, zaczerwienienie i ból, następnie silny świąd skóry, zwłaszcza w okresie późniejszym. W celu uśmierzenia bólu można stosować różne proste sposoby, jak oziębienie użądlonego miejsca okładem z lodu, posmarowanie pokrojonym i umytym korzeniem pietruszki lub natarcie pokrojoną cebulą. Ważne jest, aby dodatkowo nie zakazić ranki po użądleniu. Można stosować zapobiegawczo olejek drzewa herbacianego o działaniu przeciwbakteryjnym, przeciwgrzybiczym, a nawet przeciwwirusowym.

prof. dr hab. Eliza Lamer-Zarawska



Najczęściej czytane
Zioła na choroby...
Fitoterapia w cho...
Ruszczyk kolczast...
Reumatoidalne zap...
Selen - pierwiast...
Lucerna - niedoce...
Nadciśnienie tę...
Propolis, mleczko...
Mniszek lekarski
Rośliny leczą b...
Pomarańcza
Wąkrota azjatyck...
Polifenole rośli...
Kora dębu i dęb...
Forum Naukowe W G...
Ostropest plamist...
Zioła na dziecie...
Czosnek - Antybio...
Zioła dla niemow...
Rumianek
Reklama
IWLF Labofarm Centrum Fitoterapii Panacea na poczcie
Nasze leki
IWLF Labofarm IWLF Labofarm IWLF Labofarm
Facebook Panacea
© 2005-2019 Panacea.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.