Home Szukaj Regulamin Kontakt
Menu główne
Strona główna
Prenumerata
Regulamin
Kontakt
Szukaj
Labofarm
IWLF Labofarm
Działy artykułów
Aktualności
Apiterapia
Aromaterapia
Badania
Badania kliniczne
Badania laboratoryjne
Centrum Fitoterapii
Człowiek i natura
Dermatologia
Dodatki żywnościowe
Edukacja
Felieton
Forum Aptekarskie
Herbarium
Historia
Historia i tradycja
Informacja naukowa
Informacje
Kosmeceutyki
Kosmetologia
Kultura
Kwiaty
Monografie roślin leczniczych
Natura i literatura
Natura i sztuka
Naturalne stanowiska
Nauka
Nauka i terapia
Nowości
Nutraceutyki
Od wydawcy
Ogrody
Ogrody botaniczne
Opieka farmaceutyczna
Opinie
Osobliwości
Owoce
Perspektywy
Pielęgnacja
Poczet wielkich fitoterapeutów
Podróże
Polemiki
Prace badawcze
Prawo
Problemy zdrowotne
Przyroda
Rośliny lecznicze
Rośliny niebezpieczne
Rynek
Stanowiska naturalne
Suplementy diety
Sztuka
Technologia
Terapia
Tradycja
Uprawy
Warzywa
Weterynaria
Wspomnienia
Wydarzenia
Z biblioteki
Z laboratorium
Zielarstwo
Zielnik
Zioła przyprawowe
Menu użytkownika
Nie masz jeszcze konta? Możesz sobie założyć!
Statystyki
userów na stronie: 0
gości na stronie: 2
Artykuły > Owoce > Agrest

Panacea Nr 2 (27), kwiecień - czerwiec 2009 strony: 22-23

Agrest

Agrest pochodzi z Europy, z umiarkowanych stref klimatycznych Azji i z północnozachodniej Afryki. W starożytności nie znano go nawet w formie dzikiej. Pierwsze wzmianki o agreście, jako o roślinie uprawianej w ogrodach Francji i Anglii, pochodzą z XIII w. Początkowo był on uprawiany jako wcześnie kwitnący krzew ozdobny. Stopniowo, dzięki prowadzeniu prac selekcyjnych, a później i hodowlanych, powstawały nowe, coraz lepsze, o większych owocach odmiany, co miało istotny wpływ na rozszerzanie się zasięgu uprawy tego gatunku. Z opisem agrestu spotykamy się w botanicznej księdze francuskiego badacza J. Ruelliusa, wydanej w Bazylei w roku 1536. W XVI w. rozpoczęto uprawę agrestu w środkowej Europie. Być może przez tę różnicę trzech stuleci, większe tradycje w uprawie i większe osiągnięcia w hodowli nowych odmian agrestu mają Anglicy. Obecnie agrest występuje dość powszechnie w umiarkowanych strefach klimatycznych całej Europy, łącznie ze Skandynawią, w północnej Afryce, na Kaukazie i w środkowej Azji oraz w obu Amerykach.

Agrest (Ribes)
należy do rodziny skalnicowatych Scucifragaceae i podrodziny agrestowatych Grossulariaceae. Europejskie odmiany uprawne pochodzą od gatunku agrest pospolity Ribes grossularia L. Rozróżniamy w nim dwie odmiany botaniczne: agrest pospolity Ribes grossularia var. vulgare Spah. i agrest kędzierzawy Ribes grossularia uva - crispa L. To od tych dwóch odmian pochodzą wszystkie odmiany agrestu wielkoowocowego. Niewielka liczba odmian została wyhodowana w Ameryce z gatunku Ribes hirtellum Michaux oraz kilku innych. Odmiany te mają owoce znacznie mniejsze i mniej cenne, przez co nie przyjęły się u nas. Agrest jest rośliną wieloletnią. Jego system korzeniowy jest płytki i dość słabo rozgałęziony. Można go uprawiać w formie plennej lub krzaczastej. Pień agrestu plennego stanowi podkładka, którą jest porzeczka złota. W przypadku formy krzewiastej pędy dorastają do 1,2-2 m wysokości. Charakterystyczną cechą jest obecność kolców na pędach. Średnia liczba kolców na odcinku 20 cm pędu waha się od 7 do 20. Liczba kolców oraz ich wielkość, kształt i barwa są cechami odmianowymi. Najlepiej owocują pędy jednoroczne, wyrastające na gałęziach w wieku od 2 do 4 lat. Liście są przeważnie 5-klapowe. Wcięcia między klapami mogą być płytkie lub głębokie, szerokie lub wąskie. Liście mogą być nagie lub omszone. Pąki kwiatowe powstają w drugiej połowie sierpnia. Ich liczba zależy od liczby i długości przyrostów jednorocznych. Im większa liczba krótko- i długopędów, tym więcej będzie kwiatów i owoców. Kwiaty agrestu są obupłciowe, bezbarwne, z odcieniem czerwonym. Rosną pojedynczo lub są zebrane po 1-3 w krótkie groniaste kwiatostany. Kwiaty są w zasadzie samopylne, ale w przypadku zapylenia krzyżowego, zwłaszcza pyłkiem pochodzącym z rośliny innej odmiany, notuje się lepsze zawiązanie owoców. Duże znaczenie dla wielkości plonu ma obecność pszczół. Długość okresu kwitnienia zależy od temperatury. Bezpośrednio po zapłodnieniu zalążków następuje szybki rozwój owoców. Owocem agrestu jest jagoda właściwa, o luźnej konsystencji miąższu i cienkiej skórce, wytworzona z rozrastającej się zalążni, słupka dolnego i zmięśniałego dna kwiatowego. Miąższ jest soczysty, aromatyczny, słodko-kwaskowaty, zawiera wiele pestek (nawet 30-40). Jagody poszczególnych odmian hodowlanych agrestu różnią się zabarwieniem (białe, żółte, zielone, czerwone), występowaniem na owocach owłosienia i szczecinek, kształtem (kuliste u większości odmian, owalne, żołędziowate lub jajowate), wielkością, sposobem rozgałęziania się wiązek przewodzących (żyłek), widocznych przez skórkę owoców oraz porą dojrzewania. Rozróżnia się odmiany: wczesne – dojrzewające w połowie lipca – oraz późne, dojrzewające w trzeciej dekadzie lipca.

Uprawa
agrestu nie jest trudna. Krzewy bez większych uszkodzeń znoszą nawet znaczne spadki temperatury podczas zimy. Najlepsze do uprawy są gleby lekko kwaśne (pH 5,5-6,5), piaszczysto-gliniaste lub gliniaste, wilgotne, żyzne i zasobne w składniki pokarmowe. Na glebach słabszych trzeba stosować obfite nawożenie organiczne i nawadnianie. Powinno się raczej unikać gleb suchych i podmokłych. Poziom wody gruntowej może sięgać 70-80 cm. Pod uprawę należy wybrać stanowisko, które latem będzie lekko zacienione. Przy zbyt silnym nasłonecznieniu owoce mogą ulec oparzelinie słonecznej. Z drugiej strony, przy zbyt dużym zacienieniu i jednoczesnym braku przewiewu, może dojść do porażenia pąków i owoców przez amerykańskiego mączniaka agrestu. Lepiej również unikać zamkniętych dolin i zastoisk mrozowych.

Owoce
agrestu obfitują w witaminy, głównie C, E, karotenoidy, witaminy z grupy B i P i kwasy organiczne: cytrynowy oraz niewielkie ilości kwasów jabłkowego i winnego, w owocach niedojrzałych dodatkowo występuje kwas bursztynowy. Spośród składników mineralnych należy odnotować obecność potasu, sodu, wapnia, fosforu, magnezu, żelaza, także w dość dużych ilościach siarki oraz molibdenu. Jagody zawierają ponadto skrobię, znaczne ilości błonnika i związków pektynowych. Pośród węglowodanów dominują fruktoza i glukoza, sacharoza obecna jest w znikomych ilościach. Skład chemiczny agrestu uzupełniają garbniki, antocyjany i sertyny. 100 g owoców dostarcza 46 kcal (193 kJ). Owoce agrestu są niekiedy nazywane winogronami północy. Wynika to z obfitego plonowania krzewów, wysokiej zawartości cukru w owocach (6-10%), przy jednoczesnej dużej wytrzymałości krzewów na mróz.

Na podagrę i reumatyzm
Dzięki korzystnym proporcjom związków mineralnych, wpływających na odkwaszenie krwi i tkanek oraz normalizujących przemianę materii całego organizmu, regularne spożywanie agrestu działa wspomagająco w leczeniu podagry, reumatyzmu i chronicznych stanów zapalnych skóry. Agrestowe jagody mają również właściwości żółciopędne (schorzenia wątroby i woreczka żółciowego), diuretyczne (nadciśnienie, obrzęki wodne), przeczyszczające (chroniczne zaparcia), remineralizujące, wzmagające ruch robaczkowy jelit, poprawiające przyswajanie pokarmów i pobudzające apetyt (brak łaknienia). Stosowane są także jako środek przeciwbólowy przy stanach zapalnych żołądka i jelit, jak również w celu normalizacji procesów trawiennych. Zawarte w agreście pektyny ułatwiają wydalanie z organizmu soli metali ciężkich, a także pobudzają przemianę materii. Ze względu na stosunkowo wysoką zawartość serotonin, agrest ma zdolność obniżania ciśnienia. Regularne spożywanie agrestu jest skutecznym środkiem przeciwko otyłości. W chorobach skórnych owoce agrestu i sok z nich działają oczyszczająco i odżywczo. Podobnie jak sok z cytryny, sok z agrestu poprawia kwasowość skóry, w związku z tym po myciu rąk mydłem można je natrzeć rozkrojonym agrestem. Naturalny sok z agrestu nadaje się świetnie na kuracje dietetyczne przy zaburzeniach przemiany materii – zarówno dla dorosłych, jak i dla dzieci. Odświeża, tonizuje i reguluje gospodarkę witaminami, szczególnie przy niedoborze witaminy C, także przy wszelkich chorobach przeziębieniowych.

Medycyna ludowa
zaleca agrest przy często występujących krwotokach, w tym również przy zbyt obfitym krwawieniu miesięcznym, których skutkiem może być anemia. Profilaktycznie przeciwko miażdżycy, chorobom nerek, schorzeniom dróg moczowych i żółciowych. Wywar z korzeni agrestu pomaga przy biegunce.

W kosmetyce
Maseczka ze świeżych owoców ma działanie oczyszczające i wybielające.

Na przetwory
Agrest może być spożywany na surowo, ale jest również wyjątkowo cennym surowcem przetwórczym. Najwyższą wartością odznaczają się jagody w pełni dojrzałe i tylko takie nadają się do konsumpcji na surowo. Także przetwory warto przygotować z dojrzałych owoców, choć zwyczajowo wykorzystuje się w tym celu owoce niezupełnie dojrzałe, gdyż lepiej znoszą transport i przechowywanie. Agrest można zamrażać. Robi się z niego także dżemy, konfitury, powidła, kompoty, kremy, budynie, kruche babeczki z agrestem, szarlotki, nadzienia do cukierków, kompoty, soki oraz wina. Agrest, zwłaszcza niedojrzały, zawiera sporo pektyn i nadaje się świetnie na galaretki lub jako dodatek galaretujący do owoców, które pektyn nie zawierają albo mają ich zbyt mało, np. do truskawek.

mgr inż. Monika Karabela

Piśmiennictwo:
Bernat J. Żywienie, żywność, a zdrowie. Wyd. Astrum, Wrocław 2001; Górnicka J. Apteka natury. Wyd. Morex, Janki; Gruca Z. Uprawa agrestu. „Działkowiec” 7:24-26/2000; Gumowska I. Czy wiesz co jesz? Wyd. Alfa, Wwa 1985; Kawecki Z. Agrest, maliny. PWRiL, Wwa 1984; Krześniak L. M. Owoce dobre na wszystko. „Działkowiec” 7:34-35/2000; Makosz E. Rośliny jagodowe. PWRiL, Wwa 1986; Pieniążek Sz. Sad przy domu. PWRiL, Wwa 1984; Pieniążek Sz. [red.]. Sadownictwo. PWRiL, Wwa 2000; Świetlikowska K. [red.] Surowce spożywcze pochodzenia roślinnego. Wyd. SGGW, Wwa 2006; Vad Z. Owoce - źródło życia i zdrowia. Wyd. ABA, Wwa.

Mgr inż. Monika Karabela jest absolwentką Wydziału Ogrodniczego AR w Lublinie. Interesuje się roślinami przyprawowymi i leczniczymi


Najczęściej czytane
Zioła na choroby...
Fitoterapia w cho...
Ruszczyk kolczast...
Reumatoidalne zap...
Selen - pierwiast...
Lucerna - niedoce...
Nadciśnienie tę...
Propolis, mleczko...
Mniszek lekarski
Rośliny leczą b...
Pomarańcza
Wąkrota azjatyck...
Polifenole rośli...
Kora dębu i dęb...
Forum Naukowe W G...
Ostropest plamist...
Zioła na dziecie...
Czosnek - Antybio...
Zioła dla niemow...
Rumianek
Reklama
IWLF Labofarm Centrum Fitoterapii Panacea na poczcie
Nasze leki
IWLF Labofarm IWLF Labofarm IWLF Labofarm
Facebook Panacea
© 2005-2019 Panacea.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.