Home Szukaj Regulamin Kontakt
Menu główne
Strona główna
Prenumerata
Regulamin
Kontakt
Szukaj
Labofarm
IWLF Labofarm
Działy artykułów
Aktualności
Apiterapia
Aromaterapia
Badania
Badania kliniczne
Badania laboratoryjne
Centrum Fitoterapii
Człowiek i natura
Dermatologia
Dodatki żywnościowe
Edukacja
Felieton
Forum Aptekarskie
Herbarium
Historia
Historia i tradycja
Informacja naukowa
Informacje
Kosmeceutyki
Kosmetologia
Kultura
Kwiaty
Monografie roślin leczniczych
Natura i literatura
Natura i sztuka
Naturalne stanowiska
Nauka
Nauka i terapia
Nowości
Nutraceutyki
Od wydawcy
Ogrody
Ogrody botaniczne
Opieka farmaceutyczna
Opinie
Osobliwości
Owoce
Perspektywy
Pielęgnacja
Poczet wielkich fitoterapeutów
Podróże
Polemiki
Prace badawcze
Prawo
Problemy zdrowotne
Przyroda
Rośliny lecznicze
Rośliny niebezpieczne
Rynek
Stanowiska naturalne
Suplementy diety
Sztuka
Technologia
Terapia
Tradycja
Uprawy
Warzywa
Weterynaria
Wspomnienia
Wydarzenia
Z biblioteki
Z laboratorium
Zielarstwo
Zielnik
Zioła przyprawowe
Menu użytkownika
Nie masz jeszcze konta? Możesz sobie założyć!
Statystyki
userów na stronie: 0
gości na stronie: 2
Artykuły > Rośliny lecznicze > Kwiat Męki Pańskiej

Panacea Nr 2 (27), kwiecień - czerwiec 2009 strony: 6-8

Kwiat Męki Pańskiej

Kwiat Męki Pańskiej to jeden z niezwykłych synonimów polskiej nazwy męczennicy cielistej Passiflora incarnata L., liany występującej w tropikalnych lasach obu Ameryk, odkrytej w roku 1569 w Peru przez zakonników hiszpańskich, którzy uznali tę roślinę za znak od Boga, nakazujący nawracanie Indian. Kształt kwiatów męczennicy kojarzył się odkrywcom z symbolami męki Chrystusa – koroną cierniową i gwoździami. Stąd nazwa Passiflora incarnata – od łacińskich słów passio - męka, flos - kwiat, incarnatus - cielisty. Współczesne synonimy nazwy, poza wymienioną, to Passiflora i Grandilla. Pierwsze rysunki kwiatów Passiflory przywieziono do Europy w początkach XVII w. i uważano je za przykład odkrytego w przyrodzie Krzyża Triumfującego Croce Triomfante. Passiflora osiąga do 10 m wysokości, ma trójklapowe liście, z ich kątów wyrastają wąsy czepne, dzięki którym roślina może się wspinać i opierać o inne drzewa. Ma także duże, wonne kwiaty o średnicy do 5 cm, o ciekawym kształcie i owoce - jadalne jagody wielkości kurzego jaja. Indianie Ameryki Południowej znali roślinę od dawna, jej owoce były dla nich smacznym pożywieniem, a ziele stosowali jako lek przeciwbólowy. Ziele męczennicy wprowadził do lecznictwa w roku 1840 dr Phares z Missisipi. Intensywna popularyzacja przez profesora Gossa z Georgii, uczyniła z tego surowca powszechnie stosowany lek sedatywny. Rodzaj Passiflora liczy ponad 500 gatunków, wśród których Passiflora incarnata L. jest jednym z najczęściej badanych i stosowanych w terapii. Posiada liczne monografie w farmakopeach wielu krajów, także w Farmakopei Europejskiej, oraz monografię ESCOP (2003) i Komisji E (1998).

Związki czynne
W zielu męczennicy cielistej występuje duża grupa flawonoidów. Są to głównie C-glikozydy apigeniny i luteoliny – witeksyna, izowiteksyna, orientyna i izoorientyna, także ich 2” ß glukozydy - szaftozyd, izoszaftozyd, wicenina-2 i swertyzyna. Inne składniki zespołu to maltol, będący prawdopodobnie artefaktem, oraz glikozyd cyjanogenny - gynokardyna. Występujący w niewielkiej ilości olejek eteryczny o bardzo bogatym składzie (ponad 150 składników), warunkuje specyficzny zapach ziela. Alkaloidy ß-karbolinowe, m.in. harmol, harmina, harman – bywają wykrywane w ilościach śladowych, ale zmiennych, zależnie od pochodzenia i stopnia dojrzałości ziela. W większości partii surowca handlowego nie występują. Komisja E dopuszcza do stosowania surowiec nie zawierający więcej niż 0,01 % alkaloidów.

Sedatywnie i przeciwlękowo
Ziele męczennicy to lek uspokajający. Pierwsze poważniejsze prace, dotyczące właściwości farmakologicznych, potwierdziły depresyjny wpływ surowca na OUN, który miał warunkować występujący w surowcu maltol. Nie jest to możliwe, ponieważ maltol występuje w surowcu w zbyt małej ilości. Kolejne badania, z zastosowaniem wyciągów z surowca i ich frakcji zawierających substancje o różnej polarności, potwierdziły sedatywne działanie surowca, nie wyjaśniły jednak ostatecznie, co warunkuje to działanie. Wyciąg etanolowy, podawany myszom dootrzewnowo w dawce 80 lub 160 mg/kg m.c., znacząco przedłużał sen zwierząt po pentobarbitalu. Stosowany w dawce 160 mg/kg, zmniejszał aktywność lokomocyjną szczurów po podaniu amfetaminy, w stopniu zależnym od dawki, i powodował wydłużenie okresu utajenia ruchów ogona. Wyciąg wodny działał sedatywnie w dawkach 400 lub 800 mg/kg m.c. myszy, zmniejszając aktywność lokomocyjną i przedłużając sen po pentobarbitalu. Wyciąg wodno- alkoholowy działał znacznie słabiej. Chryzyna, izolowana z ziela męczennicy, podawana szczurom dootrzewnowo w dawce 50 mg/kg m.c., nie wpływała na czas snu indukowanego przez pentobarbital, ale zmniejszała aktywność ruchową zwierząt w dawce 25 mg/kg, wykazywała też działanie przeciwlękowe już w dawce 1 mg/kg m.c., powodując wydłużenie czasu utajenia wyczerpania w teście światło-ciemność, opracowanym do badania nasilenia lęku. Okazało się, że także frakcja metanolowa, stosowana w dawce 10 mg/kg m.c. myszy, działała silnie anksjolitycznie – w teście z zastosowaniem labiryntu. Wyciągi eterowe, chloroformowe, metanolowe i wodne z różnych części Passiflora incarnata różniły się działaniem przeciwlękowym. Silniej działał wyciąg metanolowy z liści i łodyg (100 i 125 mg/kg), natomiast wyciągi z kwiatów i z całych roślin były skuteczne tylko w wysokich dawkach - 200 i 300 mg/kg. Ziele Passiflory w prowadzonych badaniach okazało się także środkiem przeciwwstrząsowym. Pasipay, preparat z P. incarnata, w dawce powyżej 0,1 mg/kg, przedłużał czas utajenia początku ataku konwulsji po podaniu pentylenotetrazolu, i skracał okres ataku w porównaniu do grupy kontrolnej, natomiast w dawce 0,4 mg/kg całkowicie chronił przed wystąpieniem drgawek i śmiercią zwierząt.

Działanie preparatów złożonych
Leki roślinne o działaniu sedatywnym często są stosowane w zestawieniach, co w wielu przypadkach daje znacznie lepszy efekt terapeutyczny. Wyciągi z Kava-Kava i z ziela męczennicy, podawane myszom łącznie, działały uspokajająco, zmniejszając nadruchliwość zwierząt, indukowaną przez podanie amfetaminy, i przedłużając sen indukowany przez barbiturany. Połączenie składników dało znacznie lepszy efekt niż suma działania obu składników stosowanych oddzielnie. Porównanie skuteczności preparatu Biral-neu, zawierającego wyciągi z korzenia waleriany i z ziela Passiflory, z działaniem leku neuroleptycznego Propaphenin, u 20 pacjentów ambulatoryjnych z chorobą afektywną i z dolegliwościami psychosomatycznymi, wykazało większą skuteczność działania sedatywnego preparatu z Passiflorą. Badania kliniczne działania wyciągów z ziela męczennicy nie są liczne i nie wszystkie odpowiadają wymaganiom GCP. Większość wykazała jednak cenne właściwości lecznicze Passiflory i dobre efekty stosowania tego surowca. W zgodnych z wymaganiami GCP badaniami klinicznymi, porównywano skuteczność i bezpieczeństwo stosowania preparatów Passiflory z benzodiazepinami, w leczeniu dolegliwości lękowych. W wieloośrodkowym badaniu trwającym 4 tygodnie, z podwójnie ślepą próbą, wykonanym w Japonii z udziałem 162 pacjentów z nerwicą i lękiem, stwierdzono porównywalne efekty działania ziela męczennicy i meksazolamu. U 37% pacjentów przyjmujących Passiflorę i u 44% stosujących meksazolam, stwierdzono znaczącą poprawę. W prowadzonych także przez 4 tygodnie badaniach z podwójnie ślepą próbą, wykonanych w Iranie, z udziałem 36 pacjentów z zaburzeniami lękowymi, porównywano skuteczność Passiflory i oksazepamu. W początkowej fazie badań obserwowano szybszą poprawę u pacjentów przyjmujących oksazepam, natomiast po 4 tygodniach skuteczność obu leków okazała się zbliżona. Działania niepożądane – senność, zawroty głowy i reakcje alergiczne – obserwowano w obu badaniach, ale Passiflora powodowała nadmierną sedację tylko u 5% pacjentów, natomiast benzodiazepiny u 21%. Pierwsza z prac wskazywała na poprawę aktywności zawodowej, w przypadku stosowania męczennicy. Druga mniej przypadków uczucia senności po stosowaniu męczennicy niż oksazepamu.

Nowy związek - nowe możliwości
W latach 2001-03 ukazało się kilka prac, opisujących właściwości farmakologiczne izolowanego z wyciągu metanolowego, z ziela Passiflory, nowego związku benzoflawonu, z pierścieniem benzenowym, w położeniu 6,7. Związek ten w dawce 10 mg/kg masy ciała myszy, stosowany p.o., działał silnie przeciwlękowo, w dalszych badaniach chronił przed powstawaniem uzależnień i zmniejszał objawy z odstawienia, w przypadku już istniejącego uzależnienia. Stwierdzono, że stosowanie kannabinoidów, jednoczesne podawanie benzoflawonu z Passiflory zapobiega rozwojowi uzależnienia od kannabinoidów u myszy. Natomiast u zwierząt uzależnionych od delta 9-THC, zastosowanie wysokiej dawki benzoflawonu z P. incarnata (20 mg/kg m.c.) w istotnym stopniu hamowało występowanie objawów z odstawienia. Podobną skuteczność benzoflawonu Passiflory stwierdzono u myszy uzależnionych od nikotyny i benzodiazepin. Związek ten, podawany wielokrotnie i jednorazowo, znacząco zmniejszał objawy odstawienia i zachowania lękowego u myszy uzależnionych od alkoholu. Zwiększał też aktywność seksualną zwierząt, znacznie obniżoną przez ciągłe stosowanie delta 9-THC oraz alkoholu i nikotyny. Łagodzenie przez Passiflorę objawów z odstawienia, potwierdzono klinicznie. W randomizowanym badaniu, z podwójnie ślepą próbą i kontrolą, z udziałem 65 osób uzależnionych od opiatów, podzielonych na dwie grupy – podawano pacjentom przez 14 dni klonidynę i wyciąg z Passiflory lub klonidynę i krople placebo. W obu grupach obserwowano pozytywne efekty leczenia. Łączne stosowanie Passiflory i klonidyny okazało się znacznie skuteczniejsze od samej klonidyny. Wskazuje to na możliwości stosowania Passiflory jako środka łagodzącego objawy z odstawienia opiatów. Substancją czynną wyciągu jest prawdopodobnie benzoflawon.

Lek nie tylko sedatywny?
Wyciąg metanolowy z liści P. incarnata, w dawkach 100 i 200 mg/kg m.c., w istotnym stopniu hamował wywoływany przez dwutlenek azotu kaszel u myszy, w stopniu zależnym od dawki (w 39,4% i w 65%). To działanie było porównywalne z działaniem fosforanu kodeiny, stosowanego w dawce 10 i 20 mg/kg m.c. myszy. Działał także antyastmatycznie, stosowany w dawkach 50, 100 i 200 mg/kg, znosząc u świnek morskich skurcz oskrzeli, powodowany przez chlorek acetylocholiny. Podawany przez 7 dni, w dawce 100 mg/kg, zapobiegał wystąpieniu drgawek, powodowanych przez duszność. Okazał się także lekiem afrodyzyjnym. Podawany w dawkach 75, 100 i 150 mg/kg, nasilał aktywność seksualną myszy.

Bezpieczeństwo stosowania
Wyciągi z ziela męczennicy okazały się nietoksyczne. Nie określono toksyczności ostrej, ponieważ stosowanie dootrzewnowe dawek 500 mg/ kg i nawet 900 mg/kg masy ciała myszy, nie spowodowało śmierci żadnego zwierzęcia. Podawanie przewlekłe szczurom, przez 21 dni, wyciągu wodno-etanolowego z Passiflory, w dawce 10 ml/kg wagi ciała (5 g surowca), nie powodowało żadnych zmian w wadze, temperaturze ciała i koordynacji ruchowej zwierząt, w porównaniu do grupy kontrolnej. Wyciągi z ziela męczennicy okazały się bezpieczne także w badaniach klinicznych, stosowanie ich u pacjentów nie powodowało poważniejszych działań niepożądanych.

Remedium z Peru
Odkrycie w Peru męczennicy cielistej dało medycynie lek naturalny, pomagający wielu pacjentom, cierpiącym z powodu kłopotów z zasypianiem, uczuciem lęku i zdenerwowania. Brak ostatecznego wyjaśnienia, jakie związki i w wyniku jakich mechanizmów powodują te działania. Być może warunkują to flawonoidy, może istotne znaczenie ma odkryty w ostatnim okresie benzoflawon, a może zależne jest to od związków obecnych w surowcu, a jeszcze nie poznanych? A może właściwości lecznicze Passiflory wynikają z synergistycznego działania kilku grup związków obecnych w surowcu. Pewne jest jednak, że


Stosowanie czarnych jagód w medycynie sięga wieków średnich. W XVI w. zielarze zalecali je w różnych dolegliwościach – kaszlu, gruźlicy płuc, nawet w chorobach wątroby.
 

Ciekawe wyniki badań na zwierzętach wskazują na nowe możliwości stosowania wyciągów z ziela Passiflory w łagodzeniu kaszlu i dolegliwości astmatycznych, jednak te kierunki działania wymagają szerszych badań. Niezwykle ważne dla pacjentów uzależnionych mogą stać się wyniki prac, wskazujące na łagodzenie objawów z odstawienia nikotyny, alkoholu, kannabinoidów i benzodiazepin – przez wyciągi z męczennicy i izolowany z tego surowca benzoflawon. Wyniki badań klinicznych potwierdziły tę możliwość stosowania Passiflory, także w przypadku opiatów. Konieczne są dalsze badania, ale wydaje się, że odkryte w XVI w. ziele męczennicy może stać się współcześnie cennym lekiem do zwalczania powszechnie występującego problemu, jakim jest uzależnienie od narkotyków i używek.

dr n. farm. Jadwiga Nartowska
- Katedra i Zakład Farmakognozji i Molekularnych Podstaw
Fitoterapii Wydziału Farmaceutycznego UM w Warszawie

Piśmiennictwo:
Akhondzadeh S., Kashani L., Mobaseri M., Hosseini S.H., Nikizad S., Khani M. Passionflower in the treatment of opiates withdrawal: a double-blind randomized controlled trial. J. of Clinical Pharmacy and Therapeutics 2001/26;369-373; *Akhondzadeh S., Naghavi H.D., Vazirin M., Shayeganpour A., Rashidi H., Khani M. Passionflower in the treatment of generalized anxiety: a pilot double-blind randomized controlled trial with oxazepam. J. of Clinical Pharmacy and Therapeutics 2001/26;363- 367; Capasso A., Sorrentino L. Pharmacological studies on the sedative and hypnotic effect of Kava kava and Passiflora extracts combination. Phytomedicine 2005/12;39-45; Carlini E.A. Plants and the central nervous system. Pharmacology, Biochemistry and Behavior 2003/75;501-512; Dhawan K., Kumar S., Sharma A. Comparative biological activity study on Passiflora incarnata and P. edulis. Fitoterapia 2001/72;698-702; *Dhawan K., Kumar S., Sharma A. Anxiolytic activity of arieal and underground parts of Passiflora incarnata. Fitoterapia 2001/72; 922-926; **Dhawan K., Kumar S., Sharma A. Anti-anxiety studies on extracts of Passiflora incarnata. J. of Ethnopharmacology 2001/78;165-170; Dhawan K., Sharma A. Antitussive activity of methanol extract of Pasiflora incarnata L. leaves. Fitoterapia 2002/73;397-399; *Dhawan K., Sharma A. Prevention of chronic alcohol and nicotine –induced azospermia, sterility and decreased libido, by a novel tri-substituted benzoflavone moiety from Passiflora incarnate L. in healthy male rats. Life Sciences 2002/71;3059-3069; **Dhawan K., Kumar S., Sharma A. Suppresion of alcohol– cessation-oriented hyper -anxiety by the benzoflavone moiety of Passiflora incarnate L. in mice. J. of Ethnopharmacology 2002/81; 239-244; ***Dhawan K., Kumar S., Sharma A. Nicotine reversal effects of the benzoflavone moiety from Passiflora incarnata L. in mice. Addiction Biology 2002/7;435-441; ****Dhawan K., Kumar S., Sharma A. Reversal of cannabinoids (delta 9) by the benzoflavone moiety from methanol extract of passiflora incarnata L. in mice; a possible therapy for cannabinoid addiction. J. of Pharmacy and Pharmacology 2002/54;875-881; Dhawan K., Kumar S., Sharma A. Aphrodisiac activity of methanol extract of leaves of Pasiflora incarnata L. in mice. Phytother. Res. 2003/17;401-403; *Dhawan K., Kumar S., Sharma A. Antiashmatic activity of the methanol extract of leaves of Passiflora incarnata. Phytother. Res. 2003/17;821-822; **Dhawan K., Sharma A. Restoration of chronic delta 9-THC-induced decline in sexuality in male rats by a novel benzoflavone moiety from Passiflora incarnate L. British J. of Pharmacology 2003/138;117-120; ***Dhawan K. Attenuation of benzodiazepine dependence in mice by a trisubstituted benzoflavone moiety of Passiflora incarnate L.; a non-habit forming anxiolytic. J. Pharm Pharmaceut. Sci. 2003/6(2);215-222; Dhawan K., Dhawan S., Sharma A. Passiflora: a review update. J. Ethnopharmacology 2004/94;1-23; Ernst E. Herbal remedies for anxiety - a systematic review of controlled clinical trials. Phytomedicine 2006/13;205-208; Jambor J. Rośliny lecznicze. Wyd. Farmapress, Wwa 2006; Miyasaka L.S., Atallah A.N., Soares B.G.O. Passiflora for anxiety disorder. The Cochrane Collaboration. John Wiley & Sons 2007; Mori A., Hasegawa K., Murasaki M., Yamauchi T. et al. Clinical evaluation of Passiflamin (passiflora extract) of neurosis - multicenter double blind study in comparison with mexazolam. Clinical Evaluation 1993/21;383-440; Nassari-Asl M., Shariati-Rad S., Zamansotani F. Anticonvulsant effects of arieal parts of Passiflora incarnata extract in mice: involvement of benzodiazepine and opioid receptors. BMC Complementary and Alternative Medicine 2007/7(26) ;1- 6; Sarris J. Herbal medicines in the treatment of psychiatric disorders: a systematic review. Phytother. Res. 2007/21;703-716; Soulimani R., Younos Ch., Jarmouni S., Bousta D., Misslin R., Mortier F. Behavioural effects of Passiflora incarnata L. and its indole alkaloid and flavonoid derivatives and maltol in the mouse. J. of Ethnopharmacology 1997/7;11-20; Seroni E., Minghetti A. Neuropharmacological activity of extracts from Passiflora incarnata. Planta Med. 1988/4(6);488-91; Znoli P., Avallone R., Baraldi M. Behavioral characterization of the flavonoids apigenin and chrysin. Fitoterapia 2002/1;117-123.



Najczęściej czytane
Zioła na choroby...
Fitoterapia w cho...
Ruszczyk kolczast...
Reumatoidalne zap...
Selen - pierwiast...
Lucerna - niedoce...
Nadciśnienie tę...
Propolis, mleczko...
Mniszek lekarski
Rośliny leczą b...
Pomarańcza
Wąkrota azjatyck...
Polifenole rośli...
Kora dębu i dęb...
Forum Naukowe W G...
Ostropest plamist...
Zioła na dziecie...
Czosnek - Antybio...
Zioła dla niemow...
Rumianek
Reklama
IWLF Labofarm Centrum Fitoterapii Panacea na poczcie
Nasze leki
IWLF Labofarm IWLF Labofarm IWLF Labofarm
Facebook Panacea
© 2005-2019 Panacea.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.