Home Szukaj Regulamin Kontakt
Menu główne
Strona główna
Prenumerata
Regulamin
Kontakt
Szukaj
Labofarm
IWLF Labofarm
Działy artykułów
Aktualności
Apiterapia
Aromaterapia
Badania
Badania kliniczne
Badania laboratoryjne
Centrum Fitoterapii
Człowiek i natura
Dermatologia
Dodatki żywnościowe
Edukacja
Felieton
Forum Aptekarskie
Herbarium
Historia
Historia i tradycja
Informacja naukowa
Informacje
Kosmeceutyki
Kosmetologia
Kultura
Kwiaty
Monografie roślin leczniczych
Natura i literatura
Natura i sztuka
Naturalne stanowiska
Nauka
Nauka i terapia
Nowości
Nutraceutyki
Od wydawcy
Ogrody
Ogrody botaniczne
Opieka farmaceutyczna
Opinie
Osobliwości
Owoce
Perspektywy
Pielęgnacja
Poczet wielkich fitoterapeutów
Podróże
Polemiki
Prace badawcze
Prawo
Problemy zdrowotne
Przyroda
Rośliny lecznicze
Rośliny niebezpieczne
Rynek
Stanowiska naturalne
Suplementy diety
Sztuka
Technologia
Terapia
Tradycja
Uprawy
Warzywa
Weterynaria
Wspomnienia
Wydarzenia
Z biblioteki
Z laboratorium
Zielarstwo
Zielnik
Zioła przyprawowe
Menu użytkownika
Nie masz jeszcze konta? Możesz sobie założyć!
Statystyki
userów na stronie: 0
gości na stronie: 5
Artykuły > Podróże > Ziołolecznictwo w Szwajcarii - dawniej i dziś

Panacea Nr 1 (26), styczeń - marzec 2009 strony: 28-29

Ziołolecznictwo w Szwajcarii - dawniej i dziś

Szwajcaria to jeden z najbogatszych krajów świata w zakresie dochodu narodowego brutto, liczonego na jednego mieszkańca. To także kraj bogaty w osiągnięcia naukowe. Posiada m.in. najnowocześniejsze laboratoria badawcze i koncerny farmaceutyczne. Pierwotnymi mieszkańcami Szwajcarii byli Helweci, wywodzący się z plemion celtyckich. Ogromny wpływ na rozwój cywilizacyjny i kulturowy kraju mieli Rzymianie, którzy wkroczyli na terytorium obecnej Szwajcarii w 107 roku p.n.e. W V i VI w. do Szwajcarii przybywali Burgundowie, Alemanowie i Frankowie. Ukształtowało to bogatą tradycję ziołolecznictwa ludowego, mocno ugruntowaną w rdzennym społeczeństwie. Późniejsi przybysze – Bułgarzy, Turcy, Arabowie, Hindusi, Włosi, Francuzi, narody południowej Słowiańszczyzny – dodatkowo wzbogacili praktyki ziołolecznicze. Narodową rośliną Helwetów jest szarotka alpejska Leontopodium alpinum Cass. (Asteaceae), czyli Edelweiss, kojarzona z wysokimi górami Szwajcarii. Jest symbolem czystości i niewinności. Obecnie w każdym większym mieście szwajcarskim spotkamy drogerie, zajmujące się sprzedażą preparatów ziołowych i surowców zielarskich. Można kupić surowce zielarskie na wagę, ich normy i wymogi jakościowe są określone przez Farmakopeę Szwajcarską Pharmacopoea Helvetica i Farmakopeę Europejską. W ofercie są ekstrakty gęste, nalewki, krople recepturowe, olejki eteryczne, mieszanki ziołowe, wina i specyfiki ziołowe regionalne. Fitoterapia szwajcarska rozwijała się prężnie od średniowiecza. Ten rozwój trwa, choć ma dziś, niestety, wyraźnie komercyjny charakter. Początki szwajcarskiej fitochemii i fitofarmakologii odnajdujemy już w okresie renesansu. Ich podstawy stworzył klasyk światowej fitoterapii, słynny Philippus Aureolus Theofrastus Bombastus von Hohenheim, czyli Paracelsus (*1493 †1541), szwajcarski lekarz, alchemik, filozof. Zdaniem Paracelsusa uzdrowienie polega na zrównoważeniu zachwianej równowagi chemicznej ustroju. Nie było mu obce odwieczne pragnienie człowieka: wynalezienie panaceum na wszelkie choroby… Ziołolecznictwo szwajcarskie to nie tylko Paracelsus. Conrad Gesner z Zurichu (*1516 †1565) był lekarzem miejskim, zajmował się właściwościami leczniczymi roślin i florą Alp. Przyczynił się do rozwoju systematyki, ekologii roślin i fitosocjologii. Był założycielem ogrodu botanicznego w Zurichu. Caspar Bauhin (*1560 †1624), lekarz miejski Bazylei, zorganizował ogród botaniczny przy uniwersytecie. Wprowadził binarną nomenklaturę roślin. Opracował wykaz synonimów roślinnych Pinax Theatri Botanici. Duże zasługi w dziedzinie nazewnictwa botanicznego miał też brat Kaspra, Jean Bauhin (*1541 †1612), autor Historia plantarum universalis, nova et absolutissima. Opisał kilka tysięcy gatunków roślin, w tym alpejskich. Albrecht von Haller (*1708 †1777) z Berna opisał wiele nowych gatunków roślin, uporządkował nomenklaturę botaniczną roślinności Alp. Stworzył zielnik flory Alp. Augustin de Candolle (*1778 †1841) z Genewy opracował naturalny układ taksonomiczny roślin, biorąc pod uwagę ich cechy morfologiczne, anatomiczne i chemiczne. Jego syn Alphons de Candolle (*1806 †1893) wraz z wnukiem Casimirem uzupełnił pracę ojca o rośliny jednoliścienne. Dokładniejsze poznanie socjologii roślin leczniczych możliwe było po wprowadzeniu do badań ekologicznych metody szwajcarskiego botanika Josiasa Braun-Blanqueta (*1884 †1980), autora Pflanzensociologie (1913). Wydziela ona i klasyfikuje zespoły roślinne na podstawie obecności i wartości gatunków charakterystycznych i wyróżniających. Natomiast w latach 60. XX w. Robert Hegnauer (*1919 †2007) z Aarau, profesor farmakognozji i systematyki roślin Uniwersytetu Leiden, opracował pierwszy chemotaksonomiczny układ roślin. Fitoterapia rozwija się dziś na wyższych uczelniach Szwajcarii, m.in. w Bazylei, Zurichu, Lugano, Genewie.

Tradycja i nauka = jakość
Produkowane w Szwajcarii leki ziołowe cechuje staranność wykonania, standaryzacja, powtarzalność i nowoczesna forma podania, w tym również pozajelitowego. Szwajcarskie farmakopee mają długą i bogatą tradycję. Miały je kiedyś nawet poszczególne kantony czy miasta. W XVI w. wytyczne dotyczące składników i sposobu sporządzania leków zebrane były w księgach o lekach - Antidotarium. Powołana w 1859 r. Szwajcarska Komisja Farmakopealna wydała pierwszą ogólnoszwajcarską farmakopeę Pharmacopoea Helvetica I. Ostatnia to Pharmacopoea Helvetica XI (2008). Od 1969 r. Farmakopea Szwajcarska jest ujednolicana z Pharmacopoea Europea. Szwajcaria jest członkiem Europejskiego Naukowego Stowarzyszenia Fitoterapii (ESCOP), która wydaje monografie i opinie poświęcone roślinom leczniczym, surowcom zielarskim i metodom ziołolecznictwa. Nad bezpieczeństwem stosowania środków leczniczych czuwa Szwajcarski Instutut Środków Leczniczych w Bernie. Szwajcarskie Medyczne Towarzystwo Fitoterapii prowadzi szkolenia i specjalizacje, przygotowuje materiały edukacyjne z zakresu ziołolecznictwa dla farmaceutów, drogerystów, lekarzy, weterynarzy.

Z fitoterapii szwajcarskiej
Trudno w krótkim artykule przedstawić bogactwo surowców wykorzystywanych w szwajcarskiej fitoterapii. Oto niektóre charakterystyczne dla tego obszaru: skrzyp zimowy - napary przy stanach zapalnych układu moczowego, kamicy moczowej, jako środek odtruwający, przeciwwysiękowy i moczopędny; widłak goździsty - napary przy stanach zapalnych pęcherza moczowego, zaburzeniach trawiennych, chorobach pęcherzyka żółciowego, wątroby, żołądka i jelit, a zewnętrznie do leczenia odleżyn, wyprysków swędzących, łuszczycy, łupieżu, żylaków i czyraków; języcznik zwyczajny - herbatki zalecane przy kaszlu, nieżycie i zakażeniach oskrzeli, chorobach wątroby i biegunce; paprotka zwyczajna - środek moczopędny, odtruwający, wzmagający wydzielanie żółci, podawany przy chorobach metabolicznych i kaszlu; porostnica wielokształtna - wyciągi alkoholowe jako środek immunostymulujący, wzmacniający i poprawiający czynności wątroby; mech płonnik - wyciągi alkoholowe z ziela, podawane przy infekcjach i nieżytach układu oddechowego; juka - wyciągi wodne i wodno-alkoholowe stosowane w leczeniu chorób układu żółciowego i stanów zapalnych skóry; świerk, jodła, kosodrzewina - napary, syropy z pączków i igliwia w leczeniu przeziębienia, grypy, nieżytu układu oddechowego, chorób reumatycznych i artretyzmu, ogólnego osłabienia, olejki do wcierania jako środek rozgrzewający, do inhalacji; żywotnik - środek immunostymulujący i przeciwwirusowy w postaci gotowych preparatów, zewnętrznie w formie nalewki i olejku do wcierania przy reumatyzmie, dnie, brodawkach, zapaleniu mięśni i nerwobólach; jałowiec - środek moczopędny, przeciwobrzękowy, rozgrzewający i wzmacniający, zewnętrznie olejek i nalewka do wcierania w skórę przy przeziębieniu, chorobach reumatycznych, mięśnio- i nerwobólach, do inhalacji przy nieżycie układu oddechowego; czosnek niedźwiedzi - napary przy miażdżycy, nadciśnieniu, zakażeniach układu oddechowego, nieżytach przewodu pokarmowego i chorobach skórnych; kokoryczka wielokwiatowa i wonna - nalewki, napary z kłączy i ziela w leczeniu nadciśnienia, niewydolności krążenia, cukrzycy, przewlekłych metabolicznych chorób skórnych, obrzęków i reumatyzmu; dziewanna - napary w leczeniu nieżytu układu oddechowego, zewnętrznie w maściach do leczenia czyraków i trudno gojących się ran; werbena - napary w leczeniu przeziębienia, grypy, kaszlu, zapalenia oskrzeli; dąbrówka - środek „czyszczący krew”, leczący nieżyt żołądka, niedomogi wątroby i choroby skórne; karbieniec - napary z ziela w leczeniu nadczynności tarczycy, środek obniżający poziom prolaktyny we krwi; czyściec - w leczeniu chorób neurologicznych, zaburzeń nerwowych po urazach; poziewnik - jako środek krzemionkowy, przeciwzapalny, przeciwwysiękowy, pobudzający gojenie ran, uszczelniający i wzmacniający naczynia krwionośne; szanta - napary z ziela stosowane w kamicy żółciowej i stanach zapalnych wątroby, środek wykrztuśny i przeciwastmatyczny, także w leczenu atonii macicy; ożanka - w leczeniu nieżytu oskrzeli i gardła, ostrego kaszlu, przewlekłego kataru nosa i bezsenności; głowienka - środek wykrztuśny przy nieżycie układu oddechowego, do płukania gardła i jamy ustnej przy stanach zapalnych i owrzodzeniach; jastrzębiec kosmaczek - w leczeniu zaburzeń metabolicznych, stanów zapalnych układu moczowego, jako zioło odtruwające, moczopędne i żółciopędne; popłoch - przy skąpomoczu, kamicy moczowej, osłabieniu serca, chorobie wrzodowej.

Dr n. biol. Henryk Różański pracuje w Katedrze i Zakładzie Historii Nauk Medycznych Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu. Jest także dyrektorem Działu Badań i Rozwoju firmy Adifeed. Autor 70 prac naukowych z biologii, historii medycyny i farmacji, toksykologii, farmakologii, medycyny środowiskowej i pracy oraz fitochemii. Wieloletni stypendysta szwajcarskiej Fundacji Büchnera.

dr Henryk Różański



Najczęściej czytane
Zioła na choroby...
Fitoterapia w cho...
Ruszczyk kolczast...
Reumatoidalne zap...
Selen - pierwiast...
Lucerna - niedoce...
Nadciśnienie tę...
Propolis, mleczko...
Mniszek lekarski
Rośliny leczą b...
Pomarańcza
Wąkrota azjatyck...
Kora dębu i dęb...
Polifenole rośli...
Forum Naukowe W G...
Ostropest plamist...
Zioła na dziecie...
Czosnek - Antybio...
Zioła dla niemow...
Rumianek
Reklama
IWLF Labofarm Centrum Fitoterapii Panacea na poczcie
Nasze leki
IWLF Labofarm IWLF Labofarm IWLF Labofarm
Facebook Panacea
© 2005-2019 Panacea.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.