Home Szukaj Regulamin Kontakt
Menu główne
Strona główna
Prenumerata
Regulamin
Kontakt
Szukaj
Labofarm
IWLF Labofarm
Działy artykułów
Aktualności
Apiterapia
Aromaterapia
Badania
Badania kliniczne
Badania laboratoryjne
Centrum Fitoterapii
Człowiek i natura
Dermatologia
Dodatki żywnościowe
Edukacja
Felieton
Forum Aptekarskie
Herbarium
Historia
Historia i tradycja
Informacja naukowa
Informacje
Kosmeceutyki
Kosmetologia
Kultura
Kwiaty
Monografie roślin leczniczych
Natura i literatura
Natura i sztuka
Naturalne stanowiska
Nauka
Nauka i terapia
Nowości
Nutraceutyki
Od wydawcy
Ogrody
Ogrody botaniczne
Opieka farmaceutyczna
Opinie
Osobliwości
Owoce
Perspektywy
Pielęgnacja
Poczet wielkich fitoterapeutów
Podróże
Polemiki
Prace badawcze
Prawo
Problemy zdrowotne
Przyroda
Rośliny lecznicze
Rośliny niebezpieczne
Rynek
Stanowiska naturalne
Suplementy diety
Sztuka
Technologia
Terapia
Tradycja
Uprawy
Warzywa
Weterynaria
Wspomnienia
Wydarzenia
Z biblioteki
Z laboratorium
Zielarstwo
Zielnik
Zioła przyprawowe
Menu użytkownika
Nie masz jeszcze konta? Możesz sobie założyć!
Statystyki
userów na stronie: 0
gości na stronie: 3
Artykuły > Nauka > Badania fitochemiczne Archangelica officinalis Hoffm.

Panacea Nr 1 (18), styczeń - marzec 2007 strony: 22-24

Badania fitochemiczne
Archangelica officinalis Hoffm.

Rośliny z rodzaju Angelica były przez wieki traktowane jako swoiste panaceum na różne dolegliwości.

W rodzaju Angelica występuje ponad 60 gatunków uważanych powszechnie za rośliny o właściwościach leczniczych. Wiele z nich jest stosowanych w lecznictwie już od czasów starożytnych, szczególnie w krajach azjatyckich. Wiele preparatów dostępnych bez recepty, zarówno w krajach Dalekiego Wschodu, w Europie czy w Stanach Zjednoczonych, zawiera w swym składzie te rośliny.
Od wieków rośliny z rodzaju Angelica – takie jak np. A. acutiloba, A. archangelica, A. atropupurea, A. dahurica, A. japonica, A. glauca, A. gigas, A. koreana, A. sinensis, A. sylvestris – stosowano jako leki w stanach zapalnych, przeziębieniu, grypie, zapaleniu wątroby, artretyzmie, reumatyzmie, chorobie lokomocyjnej, bólach głowy, durze brzusznym, zapaleniu opłucnej, infekcjach bakteryjnych czy grzybiczych [Sarker et al., 2004]. Były traktowane jako swoiste panaceum.

Aktywność farmakologiczna
korzenia arcydzięgla Archangelicae radix wynika z następujĄcych składnikow czynnych [Barnes J., Bisset N.G., Blumenthal M., Borkowski, 1974; Duke J.A., 1995; Gruenwald J., 1999; Kohlmunzer S., 1999; Matławska I., 2005; Muszyński J., Rumińska A., Ożarowski A., 1990; Smochowiec L., 1995; Strzelecka H. et al., 2000]:

  • olejek eteryczny: β-felandren, α i β-felandren, α i β-pinen, p-cymen, borneol, sabinen, α-tujen, limonen, linalol, p-cymol, α-terpinen, α-terpinol, karen; seskwiterpeny - bisabolol, β-bisabolen, β-kariofylen; kwas walerianowy, hydroksypentadekanowy, metylomasłowy, estry kwasu izowalerianowego; makrocykliczne laktony (dekanolidy) - np. lakton kwasu pentadekanolowego, lakton kwasu 5-hydroksypentadekanolowego tridekanolid; ester metylowy kwasu octowego, furfural, 1,1-dietoksyheksan, 1,1-dietoksyoktan, 2-dekanon, 2-nonanon, 4-etoksy- 1-P-menten, β-kopaen, kamfen, tlenek humulenu, mircen, ocymen;
  • furanokumaryny - imperatoryna, ksantotoksol, ksantotoksyna, bergapten, izoimperatoryna, angelicyna, archangelicyna (kwanina), archangina i inne;
  • hydroksykumaryny - ostol, ostenol, umbeliferon, 4-metyloumbeliferon, umbeliprenina, skopoletyna;
  • flawonoidy - pochodne naryngeniny - archangelenon, 7,4-diprenylonaryngenina;
  • kwasy fenolowe - chlorogenowy, kawowy;
  • kwasy alifatyczne - jabłkowy, angelikowy, palmitynowy;
  • β-sitosterol i jego estry;
  • garbniki; 
  •  związki żywicowe;
  • cukry - glukoza, fruktoza, sacharoza, umbeliferoza, skrobia;
  • sole mineralne
  • Zastosowanie
    Korzeń arcydzięgla wymieniany jest jako środek leczniczy, stosowany tradycyjnie jako środek spazmolityczny (spasmolyticum), wiatropędny (carminativum), pobudzający wydzielanie soków trawiennych (digestivum) w kolkach, wzdęciach, nieżytach jelit, zaburzeniach trawiennych [Barnes J., Bisset N.G., Blumenthal M., Borkowski, 1974; Duke J.A., 1995; Gruenwald J., 1999; Matławska I., 2005; Muszyński J., Rumińska A., Ożarowski A., 1990; Pastok P., 2000; Smochowiec L., 1995; Strzelecka H. et al., 2000]. Ze względu na zawartość angelicyny, Archangelicae radix używany jest jako środek uspokajający, stosowany w napięciu nerwowym [Matławska I., 2005]. Inne źródła podają, że działanie uspokajające uwarunkowane jest obecnością kwasu walerianowego. Ponadto Matławska wymienia także inne właściwości surowca, takie jak zwiększenie wydzielania śliny, soku trzustkowego i żółci, a także moczu i potu oraz właściwości przeciwbakteryjne. Zarys farmakognozji [Borkowski, 1974] podaje, że korzeń arcydzięgla jest również stosowany jako środek moczopędny (diureticum), napotny (diaphoreticum) oraz przyspieszający menstruację. Muszyński w Farmakognozji podaje, że arcydzięgiel jest uprawiany i stosowany jako przyprawa i środek leczniczy przez ludy północy od niepamiętnych czasów. W średniowieczu był powszechnie stosowaną przyprawą kuchenną oraz lekiem pobudzającym trawienie i przemianę materii. Od XIV w. hodowany w ogródkach przyklasztornych, był jednym ze składników leczniczych likierów, znanych do naszych czasów.

    Obecnie arcydzięgiel uważany jest za środek działający regulująco na przepuszczalność ścian naczyń krwionośnych.

    Podobne zastosowanie wymienia ten sam autor w Ziołolecznictwie [1949], dodając, że korzeń arcydzięgla - stosowany w postaci odwarów bądź nalewek - jest również surowcem aromatycznym o działaniu kojącym (tonico-nervinum), zbliżonym do korzenia kozłka. Korzeń arcydzięgla wymieniany jest w mieszankach ziołowych z innymi roślinami leczniczymi, takimi jak kozłek lekarski czy arnika górska. Biegański w Ziołolecznictwie [1949] wymienia szereg działań i zastosowań korzenia arcydzięgla, wśród których najważniejsze, to pobudzanie trawienia, działanie moczopędne, napotne, wzmacniające nerwy, a także zastosowanie w leczeniu anemii. W innych źródłach korzeń arcydzięgla wymieniany jest jako cenny środek kojący, rozkurczowy, moczopędny, wykrztuśny, pobudzający trawienie, wzmacniający nerwy, uszczelniający i wzmacniający ściany naczyń krwionośnych. W związku z tak szerokim spektrum działania, korzeń arcydzięgla stosowany jest w leczeniu licznych chorób, m.in. w kolce jelitowej, kurczach, wzdęciach, zimnicy, blednicy, wymiotach, wrzodach żołądka, bólach głowy na tle nerwowym, nieżytach przewodu oddechowego, reumatyzmie, szkorbucie, a także w kuracjach odwykowych od narkotyków, po zatruciach alkoholem, nikotyną, w wyczerpaniu pochorobowym, w nieregularnych i bolesnych miesiączkach [Poprzęcki, 1989].
    CRC Handbook of Medicinal Herbs podaje, że korzeń arcydzięgla jest uważany w medycynie tradycyjnej za skuteczny środek zarówno w przeziębieniach, jak i niestrawności. Jest to surowiec o różnorodnym działaniu: żołądkowy (ułatwiający trawienie), wiatropędny, wykrztuśny, spazmolityczny, napotny, moczopędny, wywołujący miesiączkę. W medycynie ludowej używany jest jako środek przeciwko wzdęciom, stanom zapalnym jelit i żołądka, niestrawności, chorobie wrzodowej, bólom neuralgicznym, reumatycznym, bezsenności [Duke, 1985].

    Badania in vitro
    potwierdziły działanie przeciwskurczowe wyciągow wodno-alkoholowych z korzenia arcydzięgla. Stwierdzono działanie rozkurczowe na mięśnie gładkie naczyń krwionośnych (IC50=265 µg/mL) oraz na podłużne mięśnie gładkie z jelita świnki morskiej, poddane wcześniej spastycznemu działaniu acetylocholiny lub chlorku baru (określone wartości IC50 wynosiły odpowiednio 242 i 146 µg/mL) [Izzo et al., 1996]. Znane są doniesienia o działaniu spazmolitycznym arcydzięgla na mięśnie gładkie oskrzeli, stwierdzone w badaniach in vitro na izolowanych mięśniach oskrzelowych świnek morskich [Blumenthal]. W badaniach in vitro na ekstraktach z korzeni arcydzięgla stwierdzono działanie blokujące kanały wapniowe, przy czym określono, że najbardziej aktywnym związkiem, wykazującym powyższe działanie, jest angelicyna (IC50=1,2 µg/mL) [Barnes, Blumenthal]. Inne źrodła stwierdzają, że blokowanie kanałów wapniowych przez ekstrakty z arcydzięgla związane jest z aktywnością imperatoryny. Działanie to może być istotne w leczeniu dolegliwości sercowo-naczyniowych.

    Badania in vivo
    przeprowadzone na myszach wykazały działanie ochronne korzenia arcydzięgla na wątrobę, przy podaniu per os. Doświadczenia przeprowadzono na myszach z uszkodzeniem wątroby, wywołanym uprzednim podawaniem etanolu. Stwierdzono, że arcydzięgiel powoduje inhibicję tworzenia aldehydu malonowego w wątrobie myszy, prawdopodobnie poprzez inhibicję produkcji wolnych rodników tlenowych w organizmie. Aldehyd malonowy powstaje w wątrobie zwierząt poddanych działaniu hepatotoksycznych czynników.

    Lubelski wkład w badania
    Katedra i Zakład Farmakognozji AM w Lublinie od lat prowadzi badania dotyczące surowców leczniczych z rodziny baldaszkowatych [Kamiński et al., 1978]. Wśród roślin poddanych różnorakim eksperymentom znalazł się również Angelica archangelica. Z owoców arcydzięgla wyizolowano szereg związków kumarynowych przy użyciu preparatywnej chromatografii cienkowarstwowej (płytki pokryte żelem krzemionkowym) oraz grawitacyjnej chromatografii kolumnowej, stosując jako wypełnienie kolumny. Wśród wyizolowanych kumaryn zidentyfikowano ostol, imperatorynę, bergapten, ksantotoksynę, ksantotoksol, pimpinelinę i izopimpinelinę [Głowniak, 1988]. Frakcję furanokumarynową starano się otrzymać, wykorzystując preparatywną ekstrakcję gazami w fazie nadkrytycznej [Wolski et al., 2001]. Wykazano, że najlepsze wyniki zawartości furanokumaryn w ekstraktach uzyskano, stosując 10-godzinną ekstrakcję w temperaturze 40°C i pod ciśnieniem 200 barów. Badania wykazały, że zespoły furanokumaryn, otrzymane z arcydzięgla, hamują rozwoj szeregu dermatofitow (MIC zawiera si. w granicach od 25 do 100 µg/ml [Wolski et al., 2000]. Liczne badania prowadzone nad fitochemi. Archangelica officinalis Hoffm. dotyczyły składu chemicznego, jak i właściwości biologicznych, a szczegolnie przeciwbakteryjnych olejku eterycznego, uzyskanego z omawianej rośliny [Wolski et al., 2003]. Analiza chromatograficzna (GC-MS) potwierdziła obecność β-felandrenu jako głownego składnika olejku eterycznego, co uważne jest za cechę chemotaksonomiczną rodziny Umbelliferae (Apiaceae). Pozostałe zidentyfikowane składniki olejku to m.in. α-pinen, α-felandren, α-kopaen, α-humulen, α-muurolen oraz γ-elemen [Wolski et al., 2003].

    W wielu ośrodkach badawczych całego świata trwają prace nad roślinami leczniczymi z rodzaju Angelica. Stosowane od pokoleń w lecznictwie ludowym surowce lecznicze, dzięki badaniom fitochemicznym, potwierdzają swoją przydatność w leczeniu wielu chorób.

    prof. dr hab. Kazimierz Głowniak
    mgr farm. Jarosław Widelski
    - Katedra i Zakład Farmakognozji AM w Lublinie

    Prof. dr hab. Kazimierz Głowniak jest od 1992 r. kierownikiem Katedry Farmakognozji z Pracownią Roślin Leczniczych AM w Lublinie. W latach 1993-99 pełnił funkcję Dziekana Wydziału Farmaceutycznego, a od 1999 r. Prorektora do Spraw Nauki. Od 2005 roku jest ponownie Dziekanem Wydziału Farmaceutycznego. Autor ponad 150 oryginalnych prac twórczych i przeglądowych, wpółautor kilku książek z zakresu fitochemii. Współtworzył obowiązującą obecnie Farmakopeę. Członek naukowych towarzystw fitochemicznych o zasięgu ogólnopolskim i międzynarodowym.

    Mgr farm. Jarosław Widelski ukończył Wydział Farmaceutyczny AM w Lublinie (2000). Jest pracownikiem Katedry Farmakognozji z Pracownią Roślin Leczniczych w tej uczelni.

    Piśmiennictwo
    Biegański J. Ziołolecznictwo. Nasze zioła i leczenie się nimi. Łódź 1949, s. 58; Bisset N. G. [ed.]. Herbal Drugs and Phytopharmaceuticals. A handbook for Practice on a Scientific Basis. CRC Press, Boca Raton, London, New York, Washington. 2nd Edition, 2001, ss. 70-72; Borkowski B. Zarys farmakognozji. Wyd. III poprawione, PZWL, 1974, ss. 222-225; Blumenthal M., Goldberg A., Brinckmann J. [ed.]. Herbal Medicine. Expanded Commission E Monographs. Angelica root., ss. 3-6; Duke J.A. CRC Handbook of Medicinal Plants. CRC Press, Inc. Boca Raton, FL., 1985, s. 43; Głowniak K. Badanie i izolacja związków kumarynowych z krajowych surowców roślinnych. Rozprawa habilitacyjna. AM Lublin, 1988; Głowniak K., Gawron A., Kwietniewska B. Investigations on coumarins of Archangelica officinalis Hoffm. fruits. Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska - Sectio D. Medicina. vol. 31, 1976, pp. 349-354; Gruenwald J., Brendler T., Jaenicke Ch. [ed.] - PDR® for Herbal Medicines. Medical Economics Company. 3rd Edition. Angelica. Angelica archangelica. Montvale, New Jersey 1999, ss. 33-35; Izzo A.A., Capasso R., Senatore F., Seccia S., Morrica P. Spasmolytic activity of medicinal plants used for the treatment of disorders involving smooth muscles. Prytotherapy Research, 1996, vol. 10 (suppl. 1), ss. 107-108; Kamiński B., Głowniak K., Majewska A., Petkowicz J., Szaniawska-Dekundy, D. Poszukiwanie związków kumarynowych w nasionach i owocach. I. Owoce rodziny baldaszkowatych (Umbelliferae-Apiaceae). Farmacja Polska, vol. 34, 1978, ss. 25-28; Kohlműnzer S. Farmakognozja. Wyd. V unowocześnione, PZWL 1999, ss. 582-583; Matławska I. Farmakognozja. AM Poznań 2005, ss. 347-348; Muszyński J. Farmakognozja, ss. 288-290; Muszyński J. Ziołolecznictwo i leki roślinne (fytoterapia). Wyd. III, przejrzane i uzup., PAW 1949, ss. 187-188; Pastok P. Kompendium leków naturalnych. Biblioteka Lek w Polsce. Medyk sp. z o.o., Wwa 2000, ss. 141, 408-409; Poprzęcki W. Ziołolecznictwo. SPAR, Wwa 1989. Zioła lecznicze produkowane przez Herbapol. Arcydzięgiel litwor, ss. 85-87; Rumińska A., Ożarowski A. Leksykon roślin leczniczych. PWRiL, Wwa 1990, s. 37; Samochowiec L. Kompendium fitoterapii dla lekarzy i farmaceutów oraz studentów medycyny. Wyd. I, WOLUMED 1995, ss. 99-100; Sarker S.D., Nahar L. Natural medicine: The genus Angelica. Current Medicinal Chemistry. vol. 11, 2004, ss. 479-500; Strzelecka H., Kowalski J. [red] Encyklopedia zielarstwa i ziołolecznictwa. PWN, Wwa 2000, ss. 34-35; Wierzchowska-Renke K., Zobel A. M., Głowniak K. Volatile oil, furanocoumarins and some microements content of archangelica litoralis Fr. Annales Academiae Medicae Gedanensis, vol. 26, 1996, pp. 115-173; Wolski T., Ludwiczuk A. Ekstrakcja produktów naturalnych gazami w stanie nadkrytycznym. Przemysł Chemiczny, vol. 80, 2001, ss. 286-89; Wolski T., Najda A., Hołderna-Kędzia E. Zawartość i skład olejków eterycznych oraz ekstraktów otrzymanych z owoców niektórych roślin z rodziny Umbelliferae (Apiaceae), wraz ze wstępną oceną przeciwbakteryjną ekstraktów. Podstawy Fitoterapii, vol. 3 (13), 2004, ss. 119-25; Wolski T., Najda A., Kędzia B., Hołderna-Kędzia E. Preparatywna ekstrakcja gazami w stanie nadkrytycznym (SFE) zespołów furanokumarynowych oraz ocena ich aktywności przeciwgrzybiczej. Herba Polonica, vol. 46, 2000, ss. 332-339; Wolski T., Najda A., Ludwiczuk A. Zawartość i skład olejku eterycznego i kwasów tłuszczowych otrzymanych z owoców arydzięgla lekarskiego Archangelica officinalis Hoffm. Herba Polonica, vol. 49, 2003, s. 151; Wolski T., Najda A., Ludwiczuk A., Dyduch J. Umbelliferae family plants (Apiaceae) as oil and coumarin materials part 1. The content and composition of essential oils obtained from the fruits of angelica Archangelica officinalis Hoffm. Umbelliferae Improvement Letters., vol. 11, 2000, ss. 8-12; Wolski T., Najda A., Ludwiczuk A., Dyduch J. Umbelliferae family plants (Apiaceae) as oil and coumarin materials part 1. The content and composition of coumarins obtained from the fruits of angelica Archangelica officinalis Hoffm. Umbelliferae Improvement Letters., vol. 11, 2000, ss. 13-16; Yeh M.L., Liu C.F., Huang C.L., Huang T.C. Hepatoprotective effect of Angelica archangelica in chronically ethanol - treated mice. Pharmacology, 2003, vol. 68 (2), ss. 70-73.



    Najczęściej czytane
    Zioła na choroby...
    Fitoterapia w cho...
    Ruszczyk kolczast...
    Reumatoidalne zap...
    Selen - pierwiast...
    Lucerna - niedoce...
    Nadciśnienie tę...
    Propolis, mleczko...
    Mniszek lekarski
    Rośliny leczą b...
    Pomarańcza
    Wąkrota azjatyck...
    Polifenole rośli...
    Kora dębu i dęb...
    Forum Naukowe W G...
    Ostropest plamist...
    Zioła na dziecie...
    Czosnek - Antybio...
    Zioła dla niemow...
    Rumianek
    Reklama
    IWLF Labofarm Centrum Fitoterapii Panacea na poczcie
    Nasze leki
    IWLF Labofarm IWLF Labofarm IWLF Labofarm
    Facebook Panacea
    © 2005-2019 Panacea.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.