Home Szukaj Regulamin Kontakt
Menu główne
Strona główna
Prenumerata
Regulamin
Kontakt
Szukaj
Labofarm
IWLF Labofarm
Działy artykułów
Aktualności
Apiterapia
Aromaterapia
Badania
Badania kliniczne
Badania laboratoryjne
Centrum Fitoterapii
Człowiek i natura
Dermatologia
Dodatki żywnościowe
Edukacja
Felieton
Forum Aptekarskie
Herbarium
Historia
Historia i tradycja
Informacja naukowa
Informacje
Kosmeceutyki
Kosmetologia
Kultura
Kwiaty
Monografie roślin leczniczych
Natura i literatura
Natura i sztuka
Naturalne stanowiska
Nauka
Nauka i terapia
Nowości
Nutraceutyki
Od wydawcy
Ogrody
Ogrody botaniczne
Opieka farmaceutyczna
Opinie
Osobliwości
Owoce
Perspektywy
Pielęgnacja
Poczet wielkich fitoterapeutów
Podróże
Polemiki
Prace badawcze
Prawo
Problemy zdrowotne
Przyroda
Rośliny lecznicze
Rośliny niebezpieczne
Rynek
Stanowiska naturalne
Suplementy diety
Sztuka
Technologia
Terapia
Tradycja
Uprawy
Warzywa
Weterynaria
Wspomnienia
Wydarzenia
Z biblioteki
Z laboratorium
Zielarstwo
Zielnik
Zioła przyprawowe
Menu użytkownika
Nie masz jeszcze konta? Możesz sobie założyć!
Statystyki
userów na stronie: 0
gości na stronie: 4
Artykuły > Owoce > Czereśnia znana i nieznana

Panacea Nr 2 (23), kwiecień - czerwiec 2008 strony: 28-29

Czereśnia znana i nieznana

Czereśnie pobudzają apetyt, poprawiają przemianę materii i są wskazane dla chorych na reumatyzm. Powinny je spożywać osoby uskarżające się na stałe uczucie zmęczenia.

Rzymski dostojnik i pisarz Pliniusz Starszy, czyli Caius Plinius Secundus (ok. 23-79), zapisał w swoim wiekopomnym dziele Historia naturalis, że pierwsze czereśnie sprowadził do Rzymu z miasta Cerasus w Poncie sławny rzymski wódz i organizator wystawnych uczt, Lukullus. Stało się to po jego zwycięstwie nad królem Pontu, około 70 r. przed Chr. To wersja Pliniusza. A jak było naprawdę? Jedno jest pewne, że czereśnia była znana od wieków. Zakłada się, że pochodzi ona z rejonów okalających Morze Czarne – Bałkanów, Kaukazu, Azji Mniejszej. Nasi praprzodkowie jadali dzikie owoce czereśni, co potwierdzają wykopaliska z wczesnej epoki kamienia łupanego. Gdzie „udomowiono” dziką czereśnię? Tego dokładnie nie wiemy, ale już Etruskowie sadzili drzewa czereśniowe. Inną zagadką jest jedna z łacińskich nazw czereśni – Cerasus. Dowód potwierdzający wersję zapisaną przez Pliniusza Starszego? Greckie słowo kerasos stanowiło nazwę drzew wydających owoce podobne do dzisiejszych czereśni, ale kwaśniejsze i twardsze. W średniowieczu uprawiano czereśnie już w całej Europie. Ich szczególnym amatorem był francuski Król Słońce, czyli Ludwik XIV (*1638 †1715), który, jak podaje anegdota, nie bacząc na swój królewski majestat, łaził po drzewach ze zręcznością małpy i zjadał owoce wprost z gałęzi… Z czereśnią nie wiąże się jakaś szczególna symbolika czy tradycja. Warto jednak podkreślić, że jeszcze dziś w dawnej Brandenburgii kołacze się pewien przesąd: jeśli na czereśni wystąpią jednocześnie kwiaty i owoce, to w domu umrze dziecko…

Trochę systematyki
Czereśnię zaliczamy do domeny jądrowych, królestwa roślin, podkrólestwa naczyniowych, nadgromady nasiennych, gromady okrytonasiennych, klasy Rosopsida, podklasy różowych, rzędu różowców, rodziny różowatych, rodzaju śliwa, podrodzaju wiśnia, gatunku czereśnia.

Słowiańska subtelność
Tylko w językach słowiańskich istnieją odrębne nazwy dla czereśni i wiśni. W językach romańskich, germańskich i anglosaskich nie ma takiego rozróżniena! Mówi się na oba gatunki wiśnia, przy czym czereśnia to wiśnia słodka, a wiśnia to po prostu wiśnia lub wiśnia kwaśna – np. ang. cherry i sweet cherry, niem. Kirsche i Süßkirsche.

Sercówki i chrząstki
W dawnej polszczyźnie czereśnia nazywana była trześnią, trzęśnią, krześnią, tereśnią lub teresinką, a na jej owoce mówiono po prostu wiśnie lub czarne wiśnie. Dziś w języku polskim nazwą czereśnia określa się odmiany wyhodowane z jednego tylko gatunku – czereśni ptasiej Prunus avium L. (Cerasus avium Moench.). Odmiany uprawne czereśni dzielimy na dwie grupy: sercówki (P. avium var. Juliana L.) o miąższu miękkim oraz chrząstki (P. avium var. duracina L.) o miąższu jędrnym. Czereśnię można krzyżować z wiśnią, czego wynikiem jest czerecha, rodząca owoce-hybrydy o niepowtarzalnym smaku.

Drzewo czereśniowe
może żyć do 100 lat. Dorasta do 10-12 m wysokości, odmiany dzikie nawet do 20 m. Tworzy luźną koronę i nie ma tendencji do wydawania pędów bocznych pod ostrym kątem. Kora na pniu jest ciemnoszara lub jaśniejsza, a na młodych pędach nieco ciemniejsza, z licznymi przetchlinkami. Liście, jajowate lub eliptyczne, o ząbkowanych brzegach, są od spodu lekko omszone, osadzone na sztywnych, średniej długości ogonkach. Pod koniec kwietnia rozwijają się białe kwiaty, zebrane w baldachy. Owoce są osadzone na długich ogonkach, zwykle rosną parami, mają kształt okrągły. W zależności od odmiany, dojrzewają na kolor od żółtego, bladoróżowego, po ciemnopurpurowy. Pestka jest okrągła, biała lub żółta. Miąższ czereśni jest soczysty, aromatyczny i słodki.

Owoce
aż w 80% składają się z wody, ale pozostałe 20% stanowi prawdziwe bogactwo cennych składników odżywczych. Zawierają one dużo węglowodanów, głównie fruktozy i glukozy. Zawartość sacharozy jest tak niska, że bez obawy można włączyć czereśnie do diety cukrzyków. Wśród składników mineralnych dominuje potas, lecz znajdujemy tu także fosfor, wapń, magnez, siarkę, chlor, sód, cynk, miedź i jod. Czereśnie są bogate w witaminy C, A, PP oraz witaminy z grupy B (B1, B2, B5, B6, B12). Kwasy organiczne występują w tych owocach w niewielkich ilościach, ale za to w szerokim spektrum – są niemal wszystkie. Z łącznej ilości pektyn, blisko połowa przypada na protopektynę. Podobnie jak owoce pozostałych gatunków zaliczanych do rodziny różowatych, czereśnie charakteryzują się obecnością garbników, działających ściągająco i koagulujących białko, oraz wielofenolowych prekursorów katechiny, leukoantycjanów, ponadto trójterpenów i flawonoidów, a także glikozydów fenolowych, m.in. florydzyny. Czereśnie są niskokaloryczne, 100 g owoców to tylko około 50-60 kcal. Owoce czereśni dzikiej zawierają więcej witaminy C, pektyn, garbników i niektórych soli mineralnych niż owoce odmian uprawnych, ale przegrywają z nimi w kategoriach wyglądu i smaku. Są małe i mają słodkawocierpki smak.

Na zdrowie
Dzięki kompozycji różnorodnych kwasów organicznych, czereśnie, zwłaszcza te bardziej kwaśne, normalizują trawienie, pobudzają pracę trzustki i perystaltykę jelit. Słodsze owoce wpływają uspokajająco na drogi trawienne i są lekko moczopędne. Wysoka zawartość potasu nie tylko pomaga w chorobach serca, krążenia i wątroby, ale też oddziałuje korzystnie w procesach zapalnych dróg moczowych i żółciowych, jak również przy kamieniach i piasku w nerkach oraz pęcherzu moczowym. Jod pozytywnie wpływa na czynności tarczycy i jest dobrym środkiem profilaktycznym przeciwko chorobie Basedowa. Żelazo, wapń, fosfor i witaminy odgrywają istotną rolę w procesie tworzenia się tkanki kostnej, zębów oraz są czynnikami wpływającymi krwiotwórczo, co ma szczególne znaczenie dla kobiet w ciąży i małych dzieci. Garbniki hamują procesy zapalne w śluzówkach dróg pokarmowych. Gatunki ciemnoczerwone zawierają dużo związków P-aktywnych i są zalecane osobom z wysokim ciśnieniem. Kuracja czereśniowa wpływa na utratę wagi, nie zmniejszając przy tym wydolności organizmu. Tradycja anglo-saksońska zalecała spożywanie ćwierć kilograma czereśni dziennie, w celu zwalczenia dny moczanowej. Zdaniem Francuzów, czereśnie są przeznaczone dla kobiet, gdyż owoce te zapewniają im piękną cerę – zarówno dzięki spożywaniu, jak i możliwości zastosowania zewnętrznego, do maseczek kosmetycznych…

Smacznego
Owoce czereśni są wykorzystywane do przygotowania konfitur, kompotów, nadzienia do ciast, sałatek, także nalewek. Przede wszystkim jednak są to pyszne owoce deserowe, spożywane na surowo. Nie powinno się jeść ich tuż przed posiłkiem mięsnym, gdyż utrudniają trawienie takiego posiłku. Należy także pamiętać, by nie popijać ich wodą. Osobom z dolegliwościami ograniczającymi możliwość spożywania świeżych owoców, można zaproponować kompoty czereśniowe, ponieważ pod wpływem obróbki termicznej zmniejsza się aktywność kwasów organicznych.

Nie tylko owoce
Walory czereśni nie ograniczają się tylko do korzyści płynących z owoców. Cenne są również pestki, kwiaty, liście, szypułki, kora i żywica. W medycynie ludowej wywar z liści i kwiatów, jak również wodne wyciągi ze zmiażdżonych pestek, zalecane są przy żółtaczce i zaburzeniach funkcji serca. Olejek uzyskiwany z miażdżenia pestek, ze względu na niewielką zawartość toksycznego w dużych ilościach kwasu cyjanowodorowego, działa rozkurczowo. Herbatki i napary z szypułek uważane są za środek odchudzający. Jego mankament polega na smaku . Jest on „piołuńsko” gorzki. W tych okolicznościach słodzenie nie wchodzi w grę, ale można takim naparem zalać utarte jabłko, rozmieszać i zażywać. Żywica występująca z pęknięć kory jest stosunkowo skutecznym środkiem przeciwko zapaleniom górnych dróg oddechowych. Podobny efekt daje także wywar lub napar z szypułek. Odwar z kory działa przeciwrobaczycowo. Mimo że czereśnia należy do najstarszych spośród znanych ludziom drzew owocowych, to powstaje naturalne pytanie: Czy możemy dziś odpowiedzialnie stwierdzić, że naprawdę znamy i doceniamy jej wszystkie walory?

mgr inż. Monika Karabela



Najczęściej czytane
Zioła na choroby...
Fitoterapia w cho...
Ruszczyk kolczast...
Reumatoidalne zap...
Selen - pierwiast...
Lucerna - niedoce...
Nadciśnienie tę...
Propolis, mleczko...
Mniszek lekarski
Rośliny leczą b...
Pomarańcza
Wąkrota azjatyck...
Polifenole rośli...
Kora dębu i dęb...
Forum Naukowe W G...
Ostropest plamist...
Zioła na dziecie...
Czosnek - Antybio...
Zioła dla niemow...
Rumianek
Reklama
IWLF Labofarm Centrum Fitoterapii Panacea na poczcie
Nasze leki
IWLF Labofarm IWLF Labofarm IWLF Labofarm
Facebook Panacea
© 2005-2019 Panacea.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.