Home Szukaj Regulamin Kontakt
Menu główne
Strona główna
Prenumerata
Regulamin
Kontakt
Szukaj
Labofarm
IWLF Labofarm
Działy artykułów
Aktualności
Apiterapia
Aromaterapia
Badania
Badania kliniczne
Badania laboratoryjne
Centrum Fitoterapii
Człowiek i natura
Dermatologia
Dodatki żywnościowe
Edukacja
Felieton
Forum Aptekarskie
Herbarium
Historia
Historia i tradycja
Informacja naukowa
Informacje
Kosmeceutyki
Kosmetologia
Kultura
Kwiaty
Monografie roślin leczniczych
Natura i literatura
Natura i sztuka
Naturalne stanowiska
Nauka
Nauka i terapia
Nowości
Nutraceutyki
Od wydawcy
Ogrody
Ogrody botaniczne
Opieka farmaceutyczna
Opinie
Osobliwości
Owoce
Perspektywy
Pielęgnacja
Poczet wielkich fitoterapeutów
Podróże
Polemiki
Prace badawcze
Prawo
Problemy zdrowotne
Przyroda
Rośliny lecznicze
Rośliny niebezpieczne
Rynek
Stanowiska naturalne
Sztuka
Technologia
Terapia
Tradycja
Uprawy
Warzywa
Weterynaria
Wspomnienia
Wydarzenia
Z biblioteki
Z laboratorium
Zielarstwo
Zielnik
Zioła przyprawowe
Menu użytkownika
Nie masz jeszcze konta? Możesz sobie założyć!
Statystyki
userów na stronie: 0
gości na stronie: 9
Artykuły > Dermatologia > Rośliny stosowane w fotochemioterapii

Panacea Nr 2 (23), kwiecień - czerwiec 2008 strony: 18-19

Rośliny stosowane w fotochemioterapii

Fotochemioterapia to łączona forma leczenia – przy pomocy światła ultrafioletowego (fototerapia) oraz specjalnych substancji chemicznych, będących fotouczulaczami, czyli substancjami zwiększającymi wrażliwość skóry na nadfiolet. Należą one do grupy psoralenów. Istnieje wiele związków wykazujących właściwości uczulające skórę człowieka i zwierząt na działanie światła słonecznego lub promieni UV. Na skutek tego w skórze gromadzi się zwiększona ilość barwników. Spośród substancji uczulających na światło, można wyróżnić takie, które działają kontaktowo, głównie przez skórę: furokumaryny, smoły i produkty smołowe, wazelina.

Furokumaryny
to nienasycone laktony aromatyczne, pochodne kumaryny, zawierające w cząsteczce dodatkowy pierścień furanowy. Związki te wykryto w wielu roślinach olejkowych. Przy dłuższym kontakcie skóry z aromatycznymi, nawet nieuszkodzonymi roślinami (np. podczas długiego leżenia na łące) lotne, silnie litofilne olejki eteryczne, zawierające furokumaryny, mogą łatwo przenikać przez skórę i wywoływać efekt fotodynamiczny. Przebadanie licznych znanych związków furokumarycznych wykazało, że największą aktywność fotodynamiczną ma psoralen (także najbardziej toksyczny), a następnie ksantotoksyna i bergapten. Uczulające właściwości furokumaryn wykorzystuje się w lecznictwie w przypadkach bielactwa, do wywoływania repigmentacji skóry.

Psoralen
lub psolaren, furanokumaryn, to heterocykliczny organiczny związek chemiczny z grupy laktonów, pochodna kumaryny. Jest to naturalny związek występujący w wielu roślinach, np. w lubczyku ogrodowym Levisticum officinale, rucie zwyczajnej Ruta graveolens, dyptamie jesionolistnym Dictamnus albus i selerze zwyczajnym Apium graveolens. Psoralen, gromadząc się w komórkach barwnikowych (melanocytach), zwiększa wrażliwość skóry na światło i pochłania promieniowanie słoneczne lub nadfioletowe z lampy kwarcowej. Pod wpływem promieniowania w komórkach naskórka, melanoblastach, z aminokwasu powstaje pigment. Psoralen zwiększa jego wytwarzanie i ułatwia odkładanie w skórze. Od pewnego czasu w leczeniu miejscowym i ogólnym bielactwa nabytego stosuje się z dobrym rezultatem surowce z takich roślin, jak dziurawiec zwyczajny Hypericum perforatum, ruta zwyczajna Ruta graveolens oraz bodziszek cuchnący Geranium robertianum. Terapia obejmuje jednoczesne naświetlania lampą kwarcową. Leczenie najlepiej prowadzić w okresie jesienno-zimowym, bowiem w lecie może nastąpić niebezpieczne sumowanie się naturalnych promieni słonecznych i naświetlania lampą kwarcową, co może prowadzić do powstania powikłań. Leczenie bielactwa według podanego schematu jest długie, trwa wiele miesięcy, nawet do 2 lat.

Dziurawiec pospolity
Hypericum perforatum to roślina znana od najdawniejszych czasów. W celach leczniczych wykorzystywane jest całe ziele dziurawca Herba Hyperici. Surowiec zawiera do 12% garbników, do 4% pochodnych kwercetyny, barwnik hyperycynę oraz do 1% olejku. Ponadto witaminy C i K, kwas nikotynowy i wiele innych związków. Występująca w zielu dziurawca hyperycyna zwiększa wrażliwość ustroju na promieniowanie słoneczne. Zbyt duże dawki, w połączeniu z ekspozycją skóry na promieniowanie słoneczne, mogą spowodować uczulenie i dlatego wskazana jest ostrożność przy dawkowaniu przetworów dziurawca sporządzonych na alkoholu. Wyciągi wodne (np. odwary) nie zawierają hyperycyny.

Bodziszek cuchnący
Geranium robertianum to roślina jednoroczna lub dwuletnia, o niemiłej woni. Gatunek występuje pospolicie w Europie, w Azji, w Afryce, w części Ameryki Płn., w Ameryce Płd. W Polsce występuje pospolicie na niżu i w górach do wysokości 1.700 m. Ziele bodziszka Herba Geranii robertiani należy zbierać w okresie kwitnienia z zachowaniem ostrożności, ponieważ może powodować ono uczulenia, objawiające się wystąpieniem na skórze swędzących bąbli. Surowiec zawiera garbniki, flawonoidy (kamferol i kwercetynę), związki goryczowe, kwasy organiczne (elagowy, kawowy i ferulowy) oraz olejek eteryczny. Medycyna ludowa uznaje go za doskonały środek na bielactwo. Współczesne badania potwierdziły te właściwości.

Ruta zwyczajna
Ruta graveolens występuje głównie w krajach śródziemnomorskich, w Polsce jest uprawiana. Surowcem leczniczym jest liść Folium Rutae. Zawiera on furanokumaryny (rutamaryna, rutaretyna, psoralen, bergapten), olejki eteryczne (limonen, pinen), flawonoidy (rutyna), alkaloidy (rutamina, grawaolina, arboryna). Wyciągi alkoholowe z ruty wywołują nadwrażliwość na promienie słoneczne i zwiększają pigmentację skóry. U niektórych ludzi dotknięcie świeżego liścia ruty wywołuje uczulenie, nawet pęcherzowe zapalenie skóry.

Seler zwyczajny
Apium graveolens to znana roślina uprawna. W stanie dzikim rośnie w basenie Morza Śródziemnego. W Polsce w stanie dzikim tylko na wyspie Uznam. Zawiera olejek eteryczny bogaty w limonen (60%). Liście i korzenie są bogate w aminokwasy, witaminę C, karotenoidy, cholinę, mannitol, witaminy z grupy B, cukry, flawnoidy i furanokumaryny (bergapten), apiinę i apigeninę (flawonoidy). Bergapten ma działanie uczulające na światło. Pobudza syntezę melaniny w skórze pod wpływem promieni UV. Prowadzi to do repigmentacji skóry.

Arcydzięgiel litwor
Angelica archangelica jest rośliną dwuletnią, wywodzi się z Europy północnej, występuje także na Syberii. W Polsce rośnie dziko w Tatrach i w Sudetach. Zawiera olejek eteryczny, związki kumarynowe (ksantotoksol, ksantotoksyna, imperatoryna, angelicyna, umbeliferon, ostol i inne), garbniki, kwasy organiczne, flawonoidy i sole mineralne. Właściwości uczulające na działanie promieniowania nadfioletowego mogą być wykorzystane w leczeniu bielactwa. Trzeba pamiętać, że ludzie spożywający przetwory z arcydzięgla, przy opalaniu mogą ulec poparzeniu.

Barszcz zwyczajny
Heracleum spondylium to roślina wieloletnia, dorastająca do 150 cm wysokości. Surowcem jest liść, korzeń i owoc - Folium, Radix et Fructus Heraclei sphondylii. Surowce zawierają olejek eteryczny (owoce do 3%, liście i korzeń około 0,2- 0,3%), flawonoidy (dużo rutyny), związki kumarynowe, aminokwasy - argininę i glutaminę - ponadto furanokumarynę - bergapten, karoteny, żywice, pimpinellinę, sfondynę, umbeliferon, izopimpinellinę, liczne sole, kwasy i witaminy. Surowce mają działanie fotouczulające, przeciwzapalne, odkażające, uszczelniające naczynia krwionośne. Właściwości fotouczulające mogą być wykorzystane w leczeniu bielactwa.

Aminek egipski
Ammi visnaga występuje dziko w krajach śródziemnomorskich. W Polsce jest uprawiany jako roślina lecznicza. Surowcem leczniczym jest owoc aminka Fructus Ammi visnagae. Związkami farmakologicznie czynnymi surowca są pochodne furanochromonu (kelina, wisnagina, kelol, kelolglukozyd i inne) oraz piranokumaryn (wisnadyna, samidyna i inne). Poza tym w surowcu występują związki flawonowe (akacetyna), 0,2% olejku eterycznego, fenolokwasy, około 20% tłuszczu i inne. W ciągu ostatnich kilku lat stwierdzono, że zastosowanie keliny jest skuteczne w leczeniu bielactwa. Kelina indukuje wyraźnie repigmentację skóry, podobnie do psoralenu. U 70% pacjentów wykazano repigmentację skóry po podaniu doustnym keliny, co było bardziej korzystnym wynikiem leczenia niż efekt obserwowany po miejscowym jej stosowaniu (41%). Nie stwierdzono żadnego toksycznego działania związku na skórę czy organy wewnętrzne. Niekiedy, zwłaszcza po zastosowaniu miejscowym, obserwuje się reakcje pseudoalergiczne.

dr n. farm. Bożena Kowalczyk - Śląski Uniwersytet Medyczny,
Katedra i Zakład Botaniki Farmaceutycznej i Zielarstwa w Sosnowcu



Najczęściej czytane
Zioła na choroby...
Fitoterapia w cho...
Ruszczyk kolczast...
Reumatoidalne zap...
Selen - pierwiast...
Propolis, mleczko...
Nadciśnienie tę...
Mniszek lekarski
Lucerna - niedoce...
Rośliny leczą b...
Pomarańcza
Polifenole rośli...
Kora dębu i dęb...
Forum Naukowe W G...
Wąkrota azjatyck...
Ostropest plamist...
Zioła na dziecie...
Czosnek - Antybio...
Rumianek
Zioła dla niemow...
Reklama
IWLF Labofarm Centrum Fitoterapii
Nasze leki
IWLF Labofarm IWLF Labofarm IWLF Labofarm
Facebook Panacea
© 2005-2018 Panacea.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.