Home Szukaj Regulamin Kontakt
Menu główne
Strona główna
Prenumerata
Regulamin
Kontakt
Szukaj
Labofarm
IWLF Labofarm
Działy artykułów
Aktualności
Apiterapia
Aromaterapia
Badania
Badania kliniczne
Badania laboratoryjne
Centrum Fitoterapii
Człowiek i natura
Dermatologia
Dodatki żywnościowe
Edukacja
Felieton
Forum Aptekarskie
Herbarium
Historia
Historia i tradycja
Informacja naukowa
Informacje
Kosmeceutyki
Kosmetologia
Kultura
Kwiaty
Monografie roślin leczniczych
Natura i literatura
Natura i sztuka
Naturalne stanowiska
Nauka
Nauka i terapia
Nowości
Nutraceutyki
Od wydawcy
Ogrody
Ogrody botaniczne
Opieka farmaceutyczna
Opinie
Osobliwości
Owoce
Perspektywy
Pielęgnacja
Poczet wielkich fitoterapeutów
Podróże
Polemiki
Prace badawcze
Prawo
Problemy zdrowotne
Przyroda
Rośliny lecznicze
Rośliny niebezpieczne
Rynek
Stanowiska naturalne
Suplementy diety
Sztuka
Technologia
Terapia
Tradycja
Uprawy
Warzywa
Weterynaria
Wspomnienia
Wydarzenia
Z biblioteki
Z laboratorium
Zielarstwo
Zielnik
Zioła przyprawowe
Menu użytkownika
Nie masz jeszcze konta? Możesz sobie założyć!
Statystyki
userów na stronie: 0
gości na stronie: 6
Artykuły > Owoce > Truskawka

Panacea Nr 2 (15), kwiecień - czerwiec 2006 strony: 24-26

Truskawka

Pod względem zawartości żelaza i fosforu truskawki znajdują się na pierwszym miejscu wśród produkowanych w Polsce owoców.

Koń jaki jest każdy widzi... Tak zdefiniował hasło koń w „Nowych Atenach”, pierwszej polskiej encyklopedii (1745-46), ks. Benedykt Chmielowski. Można by sparafrazować tę „definicję” poczciwego księdza: truskawka jaka jest, każdy widzi... Czy jednak na pewno znamy i doceniamy wszystkie walory owoców tej powszechnie znanej i lubianej w Polsce byliny? Oprócz smaku i aromatu ma ona dużo więcej do zaoferowania.

Fragaria x ananassa Duch.
czyli truskawka, należy do rzędu różowców (Rosales), rodziny różowatych (Rosaceae), podrodziny różowatych (Rosoideae). Zarówno truskawkę, jak i poziomkę, zaliczamy do rodzaju Fragaria. Łacińskie fragrans znaczy 'wonny, aromatyczny, ładnie pachnący'. Jak widać, nazwa jest adekwatna do tego, co czujemy w tej chwili, gdy z łatwością odtwarzamy z wyobraźni wygląd, smak, a przede wszystkim uroczy zapach. Polską nazwę truskawka zawdzięcza łamliwości delikatnych pędów, gdyż staropolskie trukać znaczy tyle, co 'łamać się'. W językach anglosaskich nazwa gatunku pochodzi od ułożenia dojrzałych owoców na ziemi, dlatego w angielskim mamy strawberry, „jagodę na słomie„, a w niemieckim Erdbeere, „jagodę ziemną”.

Z Ameryki
Przodków truskawki, rosnących na naturalnych stanowiskach, szukać należy w obu Amerykach. Na rozległych terenach Ameryki Północnej – od wybrzeża wschodniego po Góry Skaliste i od stanu Nowy Meksyk, aż po Alaskę – występuje poziomka wirginijska Fragaria virginiana Duch. Wzdłuż wybrzeża Oceanu Spokojnego Ameryki Południowej i na południowych obszarach Ameryki Północnej, przeważnie na piaszczystych wydmach, rośnie poziomka chilijska Fragaria chiloensis Ehrh. Ze względu na przestrzeń rozdzielającą ich naturalne stanowiska, nie mogło dojść do skrzyżowania obu poziomek w Nowym Świecie. Nasiona poziomki wirginijskiej przywieziono do Europy prawdopodobnie w roku 1556. Początkowo wzbogacała ona jedynie kolekcje ogrodów botanicznych we Francji i w Anglii. Po roku 1624 wyselekcjonowano rośliny o kwiatach obupłciowych i poziomka wirginijska trafiła do ogródków amatorów. Poziomkę chilijską przywiózł do Europy w roku 1714 Francuz Amédée François Frézier – oficer króla Ludwika XIV, z zamiłowania botanik. Były to rośliny wytwarzające wyłącznie kwiaty żeńskie, nie owocujące wcale lub bardzo słabo, tylko wtedy, gdy rosły obok innych poziomek... Do „owocnego” spotkania doszło prawdopodobnie około roku 1750 w jednym z holenderskich ogrodów botanicznych, w pobliżu Amsterdamu. W roku 1776 francuski ogrodnik Antoine Nicholas Dechesne, opiekujący się ogrodami przy zamku Trianon, zasugerował, że te „nowe” rośliny są mieszańcami powstałymi w wyniku zapylenia kwiatów roślin poziomki chilijskiej pyłkiem z kwiatów poziomki wirginijskiej. Później udowodnił swoją hipotezę. Owoce roślin powstałych w wyniku skrzyżowania przypominały smakiem owoce ananasa i dlatego też nazwano je truskawką ananasową Fragaria x ananassa Duch., choć botanicy używają też nazwy Fragaria grandiflora Duch., czyli poziomka wielkokwiatowa.

Truskawka jest byliną
Pod względem morfologicznym jest to typowa roślina rozetowa. Jej częścią szkieletową jest krótka łodyga, nazywana koroną lub pędem skróconym. U nasady korony wyrastają korzenie, tworzące system korzeniowy o charakterze wiązkowym, a w jej górnej części liście (złożone z 3 listków osadzonych na ogonkach liściowych), kwiatostany, tzw. wierzchołki, złożone z 5-25 kwiatów, rozłogi, zwane „wąsami” oraz nowe skrócone pędy boczne.

Owoc
nazywany jest jagodą. Z botanicznego punktu widzenia jest to tylko owoc pozorny, powstały na skutek silnego rozrośnięcia się wypukłego dna kwiatowego, po uprzednim zapyleniu słupków. Owocem właściwym są małe orzeszki, zwane niełupkami. Są one rozmieszczone na powierzchni całego owocu rzekomego. Orzeszki są bardziej lub mniej zagłębione w miąższu i mają barwę od złotożółtej do ciemnoczerwonej (zależnie od odmiany).

Uprawa
Truskawka, jako roślina klimatu umiarkowanego, może być uprawiana na terenie całej Polski. Największe ryzyko stanowią dla niej bezśnieżne zimy. Odporniejsze na mróz są rośliny zdrowe i dobrze odżywione. Bardziej wrażliwe odmiany zachodnioeuropejskie powinny być okrywane słomą, folią perforowaną lub włókniną. Zaleca się zakładanie plantacji w miejscach osłoniętych od wiatru (np. lasem) albo sadzenie po stronie zawietrznej szybko rosnących drzew czy żywopłotów.
Lepiej się udaje na glebach lżejszych, o dobrej aeracji (napowietrzeniu), a więc i lepszych stosunkach wodnych.

Walory odżywcze
Dojrzałe truskawki, duże, czerwone i aromatyczne, są wartościowymi owocami. Zawierają wodę (85- 93%), cukry (6-9%), wśród których przeważają lewulozy (dobrze znoszone także przez osoby chore na cukrzycę) oraz kwasy organiczne (0,8-1,3%), m.in. kwas cytrynowy, jabłkowy, salicylowy, oksalowy i winny, związki białkowe (0,6-1,0%) i błonnik (1,4-2,2%). Mają dużo różnych mikro- i makroelementów, m.in. wapń, magnez, mangan, sód, potas, jod, miedź i krzem. Pod względem zawartości żelaza i fosforu truskawki znajdują się na pierwszym miejscu wśród produkowanych u nas owoców. Te pyszne owoce są również źródłem wielu witamin. Znajdziemy w nich witaminy z grupy B, a w mniejszych ilościach także witaminy A, E i K.

Zawartością witaminy C truskawki przewyższają cytrynę, chociaż ustępują porzeczce czarnej.

W pełni dojrzałe owoce zawierają około 20% więcej witaminy C niż owoce dojrzewające. Spożywając 150 g owoców (około 75 mg witaminy C), pokrywamy dzienne zapotrzebowanie organizmu na tę witaminę. Owoce truskawki są niskokaloryczne: 100 g owoców to tylko 33 kalorie. Należy pamiętać, żeby owoce przed jedzeniem dokładnie opłukać pod bieżącą wodą.

Ćwierczakiewiczowa poleca
Owoce truskawek są bardzo aromatyczne i bardzo smaczne. Najlepiej jeść je na surowo, ale można je też wykorzystywać do sporządzania takich potraw, jak zupy, pierożki, ciasta, torty, rozmaite desery, kompoty, napoje, przetwory: mrożonki, dżemy, konfitury i soki. Można je dodawać do galaretek, koktajli i musów. Robi się z nich wina, nalewki i likiery. Truskawki są uważane za jeden z najbardziej wykwintnych dodatków do szampana.
Lucyna Ćwierczakiewiczowa (1829-1901) – autorka popularnych książek kucharskich i z zakresu gospodarstwa domowego – tak zachwalała konfiturę z truskawek: „Z truskawek smaży się śliczna konfitura [...]. Obrać z korzonków truskawki nie pogniecione i świeżo rwane w suchy dzień, pierwej jednak każdą opłukać w spirytusie [...] lub w araku dla oczyszczenia z piasku i z ziemi, jaka zawsze na truskawkach się znajduje z powodu ich poziomego wzrostu. Na funt truskawek wziąć 2 funty cukru, zrobić syrop bardzo gęsty i na wrzący wrzucić truskawki; gotować z początku na wielkim ogniu, trzy razy je zdejmując z ognia, i odstawiając za każdą razą na 5 minut, gdy się zagotują, a później na wolnym dosmażyć, często naczyniem potrząsając, żeby się równo smażyły i w czasie tego smażenia po trzykroć zdejmując je z ognia, i znowu je wstawiając na chwilkę. Szumowiny, których tu jest wiele, zbierać ostrożnie, dotykając tylko powierzchni tylcem łyżki srebrnej, aby nie zgnieść jagód; gdy już syrop zgęstnieje, zestawić z ognia, niech chwilkę przestygną, dopiero zlać na salaterkę do ostudzenia, na drugi dzień wlać w słoiki ostrożnie, gdyż na spodzie ustoją się pesteczki i prochy z truskawek. Smażyć od 20 do 25 minut, nie dłużej”.

* * *
Truskawka jaka jest, każdy widzi..? Nie każdy widzi, bo to nie tylko uczta dla naszego wzroku, powonienia czy smaku. Fragaria ananassa pomaga nam zachować zdrowie i lepszy wygląd. Poznawajmy jej tajemnice i korzystajmy z jej dobrodziejstw.

mgr inż. Monika Karabela

Mgr inż. Monika Karabela ukończyła Wydział Ogrodniczy Akademii Rolniczej w Lublinie (2003). Interesuje się roślinami leczniczymi i przyprawowymi. Artykuł o truskawce oparty jest na pracy dyplomowej autorki.

Piśmiennictwo:
Bernat A. 1001 sposobów na piękny ogród. Przegląd Reader’s Digest: 297-298/1991; Czynczyk A., Lange E., Mika A., Niemczyk E., Smołarz K., Treder W. Sadownictwo. Hortpress, Wwa 1999; Goszczyński W. Groźne choroby truskawki i ich zwalczanie. Materiały Konferencji - Referaty na I Międzynarodowe Seminarium Truskawkowe w Lublinie: 36-40/1992; Hortyński J. A. Odmiany truskawki dla warunków Polski. Materiały Konferencji [...], 28-31; Klimek G. Sadownictwo. Wyd. Szkolne i Ped., Wwa 2000; Lemnis M., Vitry H. Przewodnik sztuki kulinarnej. Iskry, Wwa 1976; Łabanowska B. Groźne szkodniki truskawki i ich zwalczanie. Materiały Konferencji [...], 40-45; Sarwa A. Szlachetne i dzikie drzewa, krzewy i pnącza owocowe. Uprawa i pielęgnacja. Wyd. KiW, Wwa 2000; Szczygieł A., Pierzga K. Truskawka. Hortpress, Wwa 1995; Żurawicz E. Truskawka i poziomka. PWRiL, Wwa 1997; Żurawicz E. Hodowla twórcza truskawki w Polsce. Materiały Konferencji Truskawkowej. Instytut Sadownictwa i Kwiaciarstwa, Skierniewice 1997.



Najczęściej czytane
Zioła na choroby...
Fitoterapia w cho...
Ruszczyk kolczast...
Reumatoidalne zap...
Selen - pierwiast...
Lucerna - niedoce...
Nadciśnienie tę...
Propolis, mleczko...
Mniszek lekarski
Rośliny leczą b...
Pomarańcza
Wąkrota azjatyck...
Polifenole rośli...
Kora dębu i dęb...
Forum Naukowe W G...
Ostropest plamist...
Zioła na dziecie...
Czosnek - Antybio...
Zioła dla niemow...
Rumianek
Reklama
IWLF Labofarm Centrum Fitoterapii Panacea na poczcie
Nasze leki
IWLF Labofarm IWLF Labofarm IWLF Labofarm
Facebook Panacea
© 2005-2019 Panacea.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.