Home Szukaj Regulamin Kontakt
Menu główne
Strona główna
Prenumerata
Regulamin
Kontakt
Szukaj
Labofarm
IWLF Labofarm
Działy artykułów
Aktualności
Apiterapia
Aromaterapia
Badania
Badania kliniczne
Badania laboratoryjne
Centrum Fitoterapii
Człowiek i natura
Dermatologia
Dodatki żywnościowe
Edukacja
Felieton
Forum Aptekarskie
Herbarium
Historia
Historia i tradycja
Informacja naukowa
Informacje
Kosmeceutyki
Kosmetologia
Kultura
Kwiaty
Monografie roślin leczniczych
Natura i literatura
Natura i sztuka
Naturalne stanowiska
Nauka
Nauka i terapia
Nowości
Nutraceutyki
Od wydawcy
Ogrody
Ogrody botaniczne
Opieka farmaceutyczna
Opinie
Osobliwości
Owoce
Perspektywy
Pielęgnacja
Poczet wielkich fitoterapeutów
Podróże
Polemiki
Prace badawcze
Prawo
Problemy zdrowotne
Przyroda
Rośliny lecznicze
Rośliny niebezpieczne
Rynek
Stanowiska naturalne
Sztuka
Technologia
Terapia
Tradycja
Uprawy
Warzywa
Weterynaria
Wspomnienia
Wydarzenia
Z biblioteki
Z laboratorium
Zielarstwo
Zielnik
Zioła przyprawowe
Menu użytkownika
Nie masz jeszcze konta? Możesz sobie założyć!
Statystyki
userów na stronie: 0
gości na stronie: 2
Artykuły > Ogrody botaniczne > Ogród Roślin Leczniczych ...

Panacea Nr 1 (14), styczeń - marzec 2006 strony: 15-17

Ogród Roślin Leczniczych
Katedry i Zakładu Farmakognozji Akademii Medycznej w Gdańsku

Widok ogólny Ogrodu Roślin Leczniczych AMG w okresie wiosennym
Widok ogólny Ogrodu Roślin Leczniczych AMG w okresie wiosennym
Powstanie Ogrodu Roślin Leczniczych Akademii Medycznej w Gdańsku związane jest bezpośrednio z utworzeniem w 1946 r. Akademii Lekarskiej w tym mieście. Komitet Organizacyjny Wydziału Farmaceutycznego powstającej uczelni powierzył zorganizowanie Ogrodu i sprawowanie nad nim opieki naukowej prof. dr. Tadeuszowi Sulmie, kierownikowi Katedry Botaniki na Wydziale Farmaceutycznym. Ten Wydział, a wraz z nim Ogród Botaniczny, powstały jako pierwsze tego typu placówki naukowe w dziejach Gdańska.
W trudnych powojennych warunkach zakładano Ogród na zwykłym miejskim placu, przylegającym do zabudowań Wydziału. Prace w większej mierze wykonywano społecznie, zaangażowani byli zarówno pracownicy Wydziału, jak i studenci. Ogród był gotowy w roku 1948.
W latach 1970-84 Ogród Roślin Leczniczych stanowił samodzielną jednostkę, w ramach Instytutu Technologii i Analizy Leku. Kierownikiem Ogrodu była wówczas dr farm. Leokadia Stecka-Paszkiewicz.
W listopadzie 1984 r. Ogród został włączony do Katedry i Zakładu Farmakognozji, której kierownikiem był prof. dr hab. Stanisław Gill. Bezpośrednim kierownikiem Ogrodu została st. wykładowca Katedry i Zakładu Farmakognozji, dr farm. Maria Zielińska-Stasiek, sprawująca tę funkcję do momentu przejścia na emeryturę. Obecnie kierownikiem Katedry i Zakładu Farmakognozji jest prof. dr hab. Wojciech Cisowski, a kierownikiem Ogrodu jest dr farm. Maria Łuczkiewicz.
Przy zakładaniu Ogrodu i w dalszym jego rozwoju zaangażowanych było i jest wiele osób: prof. Tadeusz Sulma, mgr inż. Zofia Skonieczna-Kozłowska, mgr Helena Tumiłowicz, dr Zofia Schwarz, prof. Helena Tokarz, dr Leokadia Stecka-Paszkiewicz, mgr inż. Stefan Wilk, prof. Stanisław Gill, prof. Wojciech Cisowski, dr Maria Zielińska-Stasiek, mgr Jolanta Zarembska.

Około 2 ha
Fragment części ozdobnej Ogrodu z lnicą marokańską Linaria maroccana Hook. f. na pierwszym planie oraz lawendą wąskolistną Lavandula angustifolia Mill. w tle.
powierzchni zajmuje nasz Ogród. Aktualnie posiada kolekcję około 2 tysięcy taksonów, zgrupowanych w czterech działach: Systematyki Roślin, Roślin Leczniczych, Roślin Ozdobnych oraz Arboretum z wrzosowiskiem.

Dział Systematyki Roślin
grupuje około 1500 gatunków ustawionych według systemu Wettsteina. Dominują tu, ze względu na charakter całego Ogrodu, rośliny lecznicze. Obejmuje on również rośliny rzadkie i ginące, z których około 100 gatunków podlega całkowitej ochronie. W basenie o powierzchni około 20 m2 eksponowane są rośliny wodne, np. tatarak zwyczajny Acorus calamus L., bobrek trójlistkowy (Menyanthes trifoliata L.).

Dział Roślin Leczniczych
grupuje większość krajowych roślin leczniczych, a także rośliny lecznicze z innych regionów świata, nadające się do uprawy w naszych warunkach klimatycznych. Uprawiane są one na większych poletkach, co pozwala na uzyskanie niezbędnej ilości materiału do badań fitochemicznych oraz do ćwiczeń ze studentami na zajęciach z botaniki i farmakognozji. Prowadzone są także uprawy doświadczalne zmierzające do uzyskania gatunków wzbogaconych w związki farmakologicznie aktywne. Na szczególną uwagę w tym dziale zasługują stanowiska miłka wiosennego Adonis vernalis L., naparstnicy wełnistej Digitalis lanata Ehrh. i naparstnicy purpurowej Digitalis purpurea L. oraz pokrzyku wilczej jagody Atropa belladonna L.

Dział Roślin Ozdobnych
Zimowit jesienny Colchicum autumnale L.
Dominują tu typowe rośliny ozdobne (petunie ogrodowe, aksamitki, szarłaty, szałwie) oraz wczesnowiosenne (krokusy, tulipany, hiacynty, cebulice, narcyze itp.), wysadzane w miejscach eksponowanych, takich jak alejki spacerowe w ogrodzie, klomby itp., a także rośliny wykazujące działanie lecznicze, takie jak jeżówka purpurowa Echinacea purpurea L. Moench, jeżówka blada Echinacea pallida Britton, zimowit jesienny Colchicum autumnale L.

Arboretum
liczy około 100 gatunków drzew i krzewów, z przewagą roślin iglastych. Dominującą jest kolekcja 24 sosen, które w większości nadają się do uprawy w nadmorskim klimacie Polski. W skład kolekcji wchodzą 3 rodzime sosny: sosna zwyczajna Pinus sylvestris L., kosodrzewina Pinus mugo Turra, sosna limba Pinus cembra L., a także sosny azjatyckie, np. sosna Armanda Pinus armandii Franch. , sosny północnoamerykańskie, np. sosna oścista Pinus aristata Engelm., sosny bałkańskie, np. sosna rumelijska Pinus peuce Griseb. i inne. Z omawianej rodziny sosnowatych Pinaceae na uwagę zasługuje wspaniały egzemplarz cedru atlaskiego Cedrus atlantica Endl. Manetti, który doskonale znosi warunki Wybrzeża.
W arboretum uprawiane są również 3 gatunki głowocisów Cephalotaxus sp., z których surowiec od dawna jest stosowany w medycynie chińskiej.
Licznie reprezentowana jest rodzina cyprysowatych, wśród nich 10 taksonów cyprysików Chamaecyparis, cyprysowiec Leylanda Cupressocyparis leylandii Dall., 24 taksony jałowców Juniperus, a także 4 gatunki żywotników Thuja z licznymi odmianami.

Miłek wiosenny Adonis vernalis L.
Cypryśnikowate
Jedną z bardziej interesujących grup roślin jest rodzina cypryśnikowatych Taxodiaceae, reprezentowana w naszym Ogrodzie przez następujące gatunki: szydlica japońska Cryptomeria japonica D. Don. z odmianą, cyprysowiec błotny Taxodium distichum L. Rich., mamutowiec olbrzymi Sequoiadendron giganteum Lindl. Buchh., metasekwoja chińska Metasequoia glyptostroboides Hu et W. C. Cheng. Pierwsze nasadzenia omawianej kolekcji odbyły się w 1992 r., obecnie są to już okazałe, kilkumetrowe, zdrowe egzemplarze, co należy uznać za znaczący sukces ogrodu w pracach introdukcyjnych. Większość tych roślin bowiem, jak podaje literatura, nie była dotąd uprawiana w pasie nadmorskim Polski.

Na wrzosowisku
o powierzchni około 2 arów dominują głównie gatunki ozdobne z rodziny wrzosowatych Ericaceae, jak wrzosy Calluna i wrzośćce Erica w różnych odmianach, różaneczniki i azalie Rhododendron, pierisy Pieris, a także rośliny lecznicze, np. gaulteria rozesłana Gaultheria procumbens L., mącznica lekarska Arctostaphylos uva-ursi L. Spreng.

Szklarnia
Kwitnący barwinek różyczkowy Catharanthus roseus L. Don. w szklarni.
na terenie ogrodu jest niewielka, wykorzystywana głównie do przygotowywania rozsady sadzonek, wysadzanych następnie w odpowiednich działach ogrodu. Uprawiane są tu także niewielkie ilości roślin ciepłolubnych, leczniczych i ozdobnych, np. mirt zwyczajny Myrtus communis L., aloesy Aloe sp., granat Punica granatum L. ‘Nana’, barwinek różyczkowy Catharanthus roseus L. Don.

Działalność dydaktyczna
ukierunkowana jest przede wszystkim na właściwe prowadzenie kolekcji roślin, które stanowią niezbędną pomoc w nauczaniu botaniki i farmakognozji studentów Wydziału Farmaceutycznego, a także studentów z innych uczelni. Od 1972 r. do dziś w Ogrodzie wykonano 42 prace dyplomowe studentów farmacji.

Szyszki sosny Armanda Pinus armandii Franch.
Działalność naukowa
koncentruje się głównie na badaniach fitochemicznych roślin leczniczych oraz chroniących zdrowie. W ramach tych prac przebadano nasiona około 80 gatunków roślin pod względem zawartości w nich związków lipidowych. Przeprowadzono również analizę jakościową i ilościową kwasów tłuszczowych (metodą GLC), budujących lipidy w otrzymywanych olejach.

W zakresie ekologii
prowadzone są obserwacje wzrostu i rozwoju roślin, szczególnie iglastych, które wykazują odporność na zanieczyszczenia wielkomiejskie i przemysłowe, szczególnie związane z transportem samochodowym. Obserwacje te doprowadziły do wstępnego wytypowania kilku gatunków drzew i krzewów iglastych, które mogą być ewentualnie wykorzystane do obsadzeń szlaków komunikacyjnych, domów mieszkalnych, szkół czy zakładów przemysłowych.

Publikacje
Naparstnica wełnista Digitalis lanata Ehrh. i naparstnica purpurowa Digitalis purpurea L.
Wyniki badań i obserwacji prowadzonych w Ogrodzie są publikowane w czasopismach krajowych i zagranicznych, a także stanowią podstawę do licznych referatów i posterów przedstawianych na zjazdach naukowych krajowych i zagranicznych. Od roku 1958 w Ogrodzie Roślin Leczniczych wydawany jest co dwa lata Index Seminum (wykaz nasion), a od 1993 r. Index Plantarum (wykaz roślin - co 4 lata), które są rozsyłane do około 200 ogrodów botanicznych w Polsce i na świecie. Ogród prowadzi również wymianę nasion z innymi ogrodami botanicznymi polskimi i zagranicznymi, co wchodzi w bezpośredni zakres działalności Ogrodu.

Działalność społeczna
koncentruje się głównie na udostępnianiu zwiedzającym kolekcji, a także na oprowadzaniu grup zwiedzających i udzielaniu im odpowiednich informacji i objaśnień dotyczących m.in. zastosowania praktycznego poszczególnych roślin, ich optymalnych warunków uprawy i zbioru. Najliczniejszą grupę zwiedzających stanowi młodzież szkolna i zainteresowane osoby.
Od 1994 r. gdański Ogród Roślin Leczniczych należy do Rady Ogrodów Botanicznych i Arboretów Polskiej Akademii Nauk, a w 2004 r. został zarejestrowany w Międzynarodowym Programie Ochrony Gatunków w Ogrodach Botanicznych.
W związku z tym uczestniczymy w ogólnoświatowych działaniach programu wspierania ochrony zagrożonych gatunków roślin, rozwoju świadomości w zakresie ochrony środowiska oraz promocji zrównoważonego rozwoju.
Przy Ogrodzie działa od 1993 r. Stowarzyszenie Przyjaciół Ogrodu Roślin Leczniczych AMG, zrzeszające członków zwyczajnych i wspierających, które wspomaga w miarę możliwości naszą działalność. Ogród stanowi specjalistyczną odmianę Ogrodu Botanicznego i jest obecnie jedynym ogrodem o charakterze naukowym na całym polskim Wybrzeżu.

Wszystkie fotografie zostały wykonane w Ogrodzie Roślin Leczniczych AMG przez Katarzynę Sudnik.

dr farm. Maria Zielińska-Stasiek,
mgr Jolanta Zarembska
Ogród Roślin Leczniczych Katedry i Zakładu Farmakognozji Akademii Medycznej w Gdańsku

takson (gr.) – jednostka systematyki organizmów, wyodrębniona i uporządkowana wg hierarchii: odmiana (varietas), podgatunek (subspecies), gatunek (species), rodzaj (genus), rodzina (familia), rząd (ordo), gromada lub klasa (classis), typ (phylum lub cladus).



Najczęściej czytane
Zioła na choroby...
Fitoterapia w cho...
Ruszczyk kolczast...
Reumatoidalne zap...
Selen - pierwiast...
Lucerna - niedoce...
Nadciśnienie tę...
Propolis, mleczko...
Mniszek lekarski
Rośliny leczą b...
Pomarańcza
Polifenole rośli...
Kora dębu i dęb...
Wąkrota azjatyck...
Forum Naukowe W G...
Ostropest plamist...
Zioła na dziecie...
Czosnek - Antybio...
Rumianek
Zioła dla niemow...
Reklama
IWLF Labofarm Centrum Fitoterapii
Nasze leki
IWLF Labofarm IWLF Labofarm IWLF Labofarm
Facebook Panacea
© 2005-2019 Panacea.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.