Home Szukaj Regulamin Kontakt
Menu główne
Strona główna
Prenumerata
Regulamin
Kontakt
Szukaj
Labofarm
IWLF Labofarm
Działy artykułów
Aktualności
Apiterapia
Aromaterapia
Badania
Badania kliniczne
Badania laboratoryjne
Centrum Fitoterapii
Człowiek i natura
Dermatologia
Dodatki żywnościowe
Edukacja
Felieton
Forum Aptekarskie
Herbarium
Historia
Historia i tradycja
Informacja naukowa
Informacje
Kosmeceutyki
Kosmetologia
Kultura
Kwiaty
Monografie roślin leczniczych
Natura i literatura
Natura i sztuka
Naturalne stanowiska
Nauka
Nauka i terapia
Nowości
Nutraceutyki
Od wydawcy
Ogrody
Ogrody botaniczne
Opieka farmaceutyczna
Opinie
Osobliwości
Owoce
Perspektywy
Pielęgnacja
Poczet wielkich fitoterapeutów
Podróże
Polemiki
Prace badawcze
Prawo
Problemy zdrowotne
Przyroda
Rośliny lecznicze
Rośliny niebezpieczne
Rynek
Stanowiska naturalne
Suplementy diety
Sztuka
Technologia
Terapia
Tradycja
Uprawy
Warzywa
Weterynaria
Wspomnienia
Wydarzenia
Z biblioteki
Z laboratorium
Zielarstwo
Zielnik
Zioła przyprawowe
Menu użytkownika
Nie masz jeszcze konta? Możesz sobie założyć!
Statystyki
userów na stronie: 0
gości na stronie: 6
Artykuły > Terapia > Fitoterapia w przeziębieniach u dzieci

Panacea Nr 1 (14), styczeń - marzec 2006 strony: 6-11

Fitoterapia w przeziębieniach u dzieci

Pierwotną przyczyną przęziebienia jest czasowy spadek odporności. Umożliwia on wtargnięcie wirusów i bakterii chorobotwórczych do komórek błon śluzowych, wyścielających jamę noso-gardzieli.

Przeziębienie, czyli choroba przeziębieniowa lub zespół chorób z przeziębienia (ang. cold diseases), jest zespołem chorób infekcyjnych, przede wszystkim wirusowych zakażeń układu oddechowego, wywołanych oziębieniem ciała.
W ponad 90% przypadków sprawcą choroby przeziębieniowej są wirusy – głównie rinowirusy (dające typowe objawy nieżytowe nosa, jamy ustnej i gardła) oraz w małym stopniu koronawirusy (dające objawy nieżytowe całego układu oddechowego, głównie oskrzeli i płuc).

Przebieg przeziębienia znacznie się komplikuje i zaostrza, jeśli do infekcji rinowirusami włączą się w większym stopniu koronawirusy, wirusy grypy oraz różnorodne bakterie, jak Haemophilus influenzae, Streptomyces pneumoniae, Staphylococcus aureus i inne, dające nadkażenie, przez co powstają uogólnione stany zapalne dotyczące całego układu oddechowego i innych narządów, na przykład serca.

Rozwijają się też określone choroby infekcyjne, znacznie bardziej groźne dla organizmu niż przeziębienie, jak grypa (wywołana wirusami grypy typu A lub B), ostre zapalenie oskrzeli lub zapalenie płuc czy zespół SARS spowodowany koronawirusami.
Uważa się, że punktem wyjścia chorób z przeziębienia, jak i innych schorzeń infekcyjnych górnych dróg oddechowych, jest czasowy spadek odporności, gdyż stan ten umożliwia wtargnięcie wirusów i bakterii chorobotwórczych, obecnych w środowisku człowieka, głównie w powietrzu, do komórek błon śluzowych wyścielających jamę noso-gardzieli.

W leczeniu
choroby przeziębieniowej stosuje się wiele różnych surowców zielarskich, przede wszystkim dla osłabienia przebiegu infekcji i zapobieżenia skutkom ubocznym oraz dla poprawy kondycji zdrowotnej chorego przez zminimalizowanie objawów przeziębienia (kataru, kaszlu, gorączki i innych). Istotne jest również wzmocnienie organizmu chorującego dziecka w terapii tego uciążliwego i zdradliwego schorzenia, które najczęściej ma charakter nawracający.
Do najbardziej znanych roślin immunostymulujących należą jeżówka purpurowa oraz aloes drzewiasty i zwyczajny, o czym szerzej napiszę przy innej okazji.

Typowe objawy
Przeziębienie to kaszel, ból gardła („drapanie” odczuwane w jamie gardła, trudności w przełykaniu), katar, ból głowy, ból kończyn, uczucie znużenia, pogorszenie nastroju (grymaszenie, płaczliwość, brak apetytu, senność) oraz stany podgorączkowe lub niewielka gorączka. Podwyższenie temperatury ciała wskazuje na rozszerzenie się infekcji i możliwość wystąpienia poważniejszego schorzenia, np. grypy lub stanów zapalnych jamy ustnej, gardła, tchawicy, krtani, oskrzeli czy płuc, które wymagają szybkiej interwencji lekarskiej.

Leczenie objawów przeziębienia środkami ziołowymi jest nie tylko łagodzeniem dyskomfortu spowodowanego przebiegiem choroby (np. utrudnionego oddychania czy bólu przy przełykaniu). Przede wszystkim ma na celu zahamowanie procesu namnażania się (replikacji) wirusów w tkankach organizmu.

W leczeniu objawów przeziębienia u dzieci podaje się najczęściej następujące zioła i preparaty ziołowe:

W kaszlu
- surowce o działaniu wykrztuśnym (expectorantia) i przeciwkaszlowym (antibehicum), np. owoce i olejek anyżu, kopru włoskiego, liść i sok babki lancetowatej, kwiaty dziewanny kutnerowatej, ślazu dzikiego, liść i korzeń prawoślazu czy porost islandzki

W katarze
- dla niemowląt jedynie maść majerankowa, stosowana u dzieci powyżej 3 miesiąca życia i starszych. Maść należy smarować tylko „pod nos”, aby nie utrudniać oddychania.

W gorączce
- środki i surowce roślinne o działaniu przeciwgorączkowym i napotnym, np. kora wierzby, kwiatostan lipy, owoc i kwiat bzu czarnego, kwiat wiązówki błotnej czy owoc maliny.

Antibehica i expectorantia
Do skutecznych surowców i środków przeciwkaszlowych (antibehica) i wykrztuśnych (expectorantia) zaliczamy:

Biedrzeniec anyż (Pimpinella anisum)
- zwany po prostu anyżem lub anyżkiem. To jedna z najstarszych roślin leczniczych, pochodząca ze wschodnich obszarów śródziemnomorskich i z Małej Azji, u nas uprawiana, podobnie jak w innych krajach Europy i Azji, także innych kontynentów. Surowcem leczniczym są owoce anyżu Anisi fructus i otrzymywany z nich olejek anyżkowy Oleum Anisi. W owocach występuje olejek eteryczny, którego głównym składnikiem jest anetol. Surowiec wykazuje działanie wykrztuśne, pobudzające trawienie, wiatropędne (ułatwiające wydalanie gazów jelitowych), mlekopędne (zwiększające laktację kobiet karmiących).

Anyżek, stosowany przy kaszlu suchym, ze skąpą wydzieliną, polecany jest szczególnie małym dzieciom, nawet niemowlętom, także dzieciom starszym w wieku szkolnym i młodzieży - w nieżytach gardła, krtani, w chrypkach i przejściowej utracie głosu, w bronchitach, w zapaleniu oskrzeli, znacznie groźniejszym niż przeziębienie.

Olejek anyżkowy pobudza czynność wydzielniczą błon śluzowych górnych dróg oddechowych, co jest ważne przy skłonnościach do chorób układu oddechowego – u dzieci przebywających w zbyt przesuszonych pomieszczeniach, słabo wentylowanych, często zadymionych (zwłaszcza dymem papierosowym). W tych przypadkach pewną ulgę w oddychaniu dają inhalacje kropelkowe, przygotowane z mieszaniny olejków eterycznych lub z samego olejku anyżkowego. Anyżek i różnorodne apteczne preparaty anyżkowe (nawet cukierki przeciwkaszlowe) podaje się w przeziębieniu przede wszystkim jako środki ułatwiające odkrztuszanie i stałe usuwanie wydzieliny zapalnej, gromadzącej się w oskrzelach, co ma przeciwdziałać namnażaniu się wirusów i bakterii w oskrzelach oraz możliwości wystąpienia ostrego bronchitu.
Napar: Jedną łyżeczkę zmiażdżonych owoców zalać szklanką wrzącej wody i pozostawić przez 30' na parze (pod przykryciem) lub w termosie. Po odcedzeniu ciepły napar podawać po łyżce lub łyżecz- ce, zależnie od wieku dziecka, kilka razy dziennie. Niemowlętom rozcieńczyć napar osłodzoną wodą lub mlekiem. Do osłodzenia płynów najlepiej używać miodu nie podgrzewanego do temperatury powyżej 50°C.

Babka lancetowata (Plantago lanceolata)
Babka lancetowata Surowcem leczniczym jest liść babki lancetowatej Folium Plantaginis lanceolatae oraz sok babki Succus Plantaginis. Zarówno liść, jak i sok zawierają glikozydy irydoidowe (aukubinę, katalpol), związki śluzowe, fenolokwasy, garbniki, flawonoidy, związki krzemowe. Glikozydy irydoidowe działają przeciwzapalnie i przeciwbakteryjnie, śluzy – osłaniająco, fenolokwasy i flawonoidy – przeciwwirusowo, polisacharydy – słabo immunostymulująco. Wyciągi z liści stosowane są w stanach zapalnych górnych dróg oddechowych i przewodu pokarmowego, liście zaś do naparu i mieszanek ziołowych przeciwkaszlowych i przeciwzapalnych. Świeże liście służą do wyrobu stabilizowanego soku Succus Plantaginis, a wyciągi wodno-alkoholowe z liści do syropów przeciwkaszlowych Sirupus Plantaginis.

Dziewanna kutnerowata (Verbascum phlomoides)
Dziewanna wielkokwiatowa (Verbascum thapsiforme)

Surowcem są kwiaty dziewanny kutnerowatej lub wielkokwiatowej (korona z kielichem) Flos Verbasci, także sama korona kwiatowa Corolla Verbasci. Kwiaty dziewanny zawierają śluz (ok. 2,5%), saponiny triterpenowe (werbaskosaponina), irydoidy (aukubina, katalpozyd), flawonoidy (pochodne hesperydyny), fenylopropanoidy (werbaskozyd), karotenoidy (krocetyna), cukry (ok. 20%). Flawonoidy i karotenoidy powodują zwiększenie odporności ścian naczyń włosowatych i regulują ich przepuszczalność. Surowiec działa wykrztuśnie (saponiny), osłaniająco i powlekająco (śluz), a także przeciwko wirusom grypy A i B. Odwary i napary z kwiatów stosowane są w suchym kaszlu i chrypce, w przeziębieniu, w stanach nieżytowych górnych dróg oddechowych, grypie, zapaleniu gardła, oskrzeli. Zewnętrznie do płukania jamy ustnej i gardła, jak również do okładów – w oparzeniach, stłuczeniach, stanach zapalnych skóry, w nerwobólach. Wyciągi wchodzą w skład syropów osłaniających (śluzowych) i wykrztuśnych.
Napar: Łyżkę kwiatu dziewanny zalać szklanką wrzącej wody, zagotować, odcedzić. Pić pół szklanki naparu 2-3 razy dziennie.

Koper włoski Koper włoski (Foeniculum vulgare)
(syn. F. capillaceum)

Zwany po prostu koperkiem słodkim, także fenkułem włoskim. Surowcem jest owoc Fructus Foeniculi oraz olejek koprowy Oleum Foeniculi. Owoce kopru zawierają 2-6% olejku eterycznego, flawonoidy (pochodne kwercetyny i kemferolu), stigmasterol, do 18% oleju tłustego, białko (20%) i cukry (4-5%). Mają działanie wykrztuśne, rozkurczające i wiatropędne, słabo mlekopędne. Stosowane są głównie w pediatrii, w praktyce niemowlęcej, jako lek pobudzający trawienie i perystaltykę jelit, działający również korzystnie w spastycznych zaparciach, ułatwiają usuwanie gazów jelitowych. Koper włoski jest też dobrym lekiem wykrztuśnym, używanym często w pediatrii. Dla małych dzieci i niemowląt niekiedy w postaci miodu koperkowego Mel Foeniculi. Preparat podajemy po 1 łyżeczce 3-5 razy dziennie przy chrypce, suchym kaszlu, bólu gardła, w przeziębieniu.
Napar: Jedną łyżeczkę do herbaty rozdrobnionych owoców kopru włoskiego zalać jedną szklanką wrzącej wody, osłodzonej dwiema łyżeczkami cukru lub miodu, zaparzać (w termosie) przez pół godziny. Odcedzić i podawać do picia małym dzieciom – jedną łyżkę ciepłego naparu co 2-3 godziny, jako lek wykrztuśny. Można też dodawać do ciepłego mleka. Olejek koprowy Oleum Foeniculi zawiera zmienną ilość głównego składnika - anetolu (od 20 do 90%) oraz charakterystycznego składnika - fenchonu (10-30%). Zawiera ponadto kamfen, p-cymen, mircen alfa- i beta-felandren, gamma-terpinen oraz estragol (metylochawikol) w zmiennych ilościach. Występujący w olejku aldehyd anyżowy jest przeważnie produktem wtórnym, powstałym z anetolu podczas destylacji z parą wodną olejku koprowego.

Olejek koprowy działa rozkurczająco na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego i sekretolitycznie w obrębie dróg oddechowych. Zwiększa objętość wydzieliny oskrzelowej i zmniejsza jej gęstość.

Wykazano także działanie przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze olejku koprowego. W lecznictwie olejek koprowy stosowany jest w zaburzeniach trawienia, stanach skurczowych żołądka i jelit (głównie w kolce niemowlęcej), we wzdęciach jako lek wiatropędny, w nieżytach górnych dróg oddechowych (działanie wykrztuśne) – także u dzieci (miód koprowy). Uwaga! Większe dawki olejku mogą powodować odurzenie, drgawki i przekrwienie narządów wewnętrznych. Do celów leczniczych powinien być używany olejek zawierający maksymalnie 5% metylochawikolu.

Prawoślaz lekarski (Althaea officinalis)
Zwany po prostu ślazem lekarskim lub prawdziwym. Surowcem jest korzeń prawoślazu Radix Althaeae oraz liść prawoślazu Folium Althaeae. Korzeń zawiera do 10% śluzu (kwas galakturonowy, galaktoza, glukoza, arabinoza, ramnoza), ponadto pektyny, sacharozę, skrobię, asparaginę i betainę. Liście zawierają do 10% śluzu (w skład śluzu wchodzi też ksyloza), ponadto flawonoidy (tilirozyd), fenolokwasy, kumaryny (skopoletyna), związki mineralne.

Dzięki dużej zawartości substancji śluzowych, korzenie lub liście prawoślazu działają osłaniająco na błony śluzowe przewodu pokarmowego oraz górnych dróg oddechowych.

W infekcjach górnych dróg oddechowych prawoślaz zmniejsza stan podrażnienia i uczucie bólu oraz częstość odruchów kaszlowych, ułatwia pęcznienie zalegającej wydzieliny, wyzwala ruchy nabłonka rzęskowego i odruch wykrztuśny. Dodatkowo flawonoidy (tilirozyd), obecne głównie w liściach, działają przeciwzapalnie. Wodne wyciągi z korzeni lub liści (przygotowywane na zimno jako maceraty, ze względu na możliwość denaturacji śluzu w temperaturze 100°C) stosowane są często w pediatrii (nawet w praktyce niemowlęcej) jako lek przeciwkaszlowy (ułatwiający odkrztuszanie) i osłaniający w przeziębieniu, w stanach zapalnych gardła, krtani, a także przy podrażnieniach przewodu pokarmowego oraz w zaparciach (zwłaszcza u niemowląt). Zewnętrznie, maceraty (kleiki) śluzowe z prawoślazu, dzięki zmiękczającemu, łagodzącemu i osłaniającemu działaniu są wykorzystywane do przemywania skóry lub okładów skóry w przypadku wrzodów, czyraków, odparzeń, przy zaczerwienieniu i swędzeniu krocza lub odbytu w wyniku podrażnienia skóry moczem i kałem. Wyciągi wodne z prawoślazu stosuje się też w postaci płukanek w zapaleniu gardła i jamy ustnej (przy trudnościach w przełykaniu pokarmu), a także do przemywania i okładów na oczy w zapaleniu spojówek i brzegów powiek. Długotrwałe stosowanie wyciągu z prawoślazu do wewnątrz może jednak spowodować niedobór witamin, soli mineralnych lub innych związków – wskutek zmniejszonego wchłaniania tych składników w przewodzie pokarmowym w wyniku działania śluzu. Wyciągi z korzenia służą do przygotowania syropu prawoślazowego Sirupus Althaeae lub miodu prawoślazowego Mel Althaeae, stosowanych często do sporządzania różnorodnych mikstur aptecznych (recepturowych) przepisywanych w kaszlu i przeziębieniu u dzieci.

Prawoślaz wysoki (Althaea rosea)
Prawoślarz wysoki Zwany prawoślazem różowym, czarną malwą lub malwą ogrodową. Surowcem leczniczym jest kwiat z kielichem Flos Malvae arboreae cum calycibus lub kwiat malwy czarnej bez kielicha (korony kwiatowe) Flos malvae arboreae sine calycibus. Zawiera 8-12% związków śluzowych, antocyjanozydy (malwidyna, peonidyna, delfinidyna i inne), słabo poznany związek o działaniu estrogennym, małe ilości garbników, olejku oraz związki mineralne. Wykazuje działanie osłaniające (związki śluzowe) oraz przeciwzapalne (antocyjany). Wyciągi wodne z kwiatów prawoślazu różowego powlekają górne drogi oddechowe, zmniejszają stan zapalny i podrażnienia, łagodzą kaszel, przywracają ruchy nabłonka rzęskowego i wyzwalają odruch wykrztuśny. Kwiat malwy czarnej stosowany jest jako lek przeciwkaszlowy, powlekający w nieżytach górnych dróg oddechowych, w zapaleniu jamy ustnej, gardła, chrypce, suchym kaszlu, w przeziębieniu. Surowiec jest niekiedy stosowany jako środek powlekający błony śluzowe przełyku i żołądka. Jest częstym składnikiem mieszanek ziołowych. Jako środek działający słabo estrogennie polecany jest przy skąpym i bolesnym miesiączkowaniu u bardzo młodych (i bardzo szczupłych) dziewcząt.
Odwar (według Aleksandra Ożarowskiego): Jedną łyżkę kwiatów zalać 1,5 szklanki gorącej wody i macerować 20-30 minut. Następnie gotować łagodnie pod przykryciem 2-3 minuty. Odstawić na 10 minut i po odcedzeniu pić ciepły napar 3 razy dziennie po 1/3 szklanki między posiłkami w nieżytach górnych dróg oddechowych, w przeziębieniu. Stosować do płukania jamy ustnej i gardła.

Ślaz dziki (Malva silvestris)
Surowcem leczniczym jest kwiat ślazu dzikiego Flos Malvae silvestris, niekiedy liść ślazu Folium Malvae silvestris. Kwiaty zawierają śluz do 6%, liście do 8%. W liściach występują ponadto niewielkie ilości garbników, a w kwiatach antocyjanozydy (malwina), poza tym fitosterole, sole mineralne i kwasy organiczne. Wyciągi wodne z surowca powlekają błony śluzowe jamy ustnej, krtani i gardła, łagodzą kaszel i odkrztuszanie. Napary i maceraty z liści i kwiatów stosowane są jako środek osłaniający i zmiękczający (śluz) w stanach zapalnych górnych dróg oddechowych, w przeziębieniu, w suchym kaszlu i w katarze, również jako lek osłaniający w chorobach przewodu pokarmowego.

Porost islandzki (Lichen islandicus)
Porost islandzki To plecha tarczownicy islandzkiej Cetraria islandica, zwanej płucnicą, płucnikiem islandzkim, mchem islandzkim. Jest to porost rozpowszechniony na półkuli północnej, po obszary arktyczne, głównie w rejonach tundry. W Polsce spotykany na niżu, w suchych lasach sosnowych, w górach, na skałach i innych ubogich siedliskach. W lecznictwie stosowana jest plecha tarczownicy, zwana porostem islandzkim Lichen islandicus. Głównymi substancjami czynnymi są kwasy porostowe (do 4%) – kwas fumaroprotocetrarowy, protocetrarowy, cetrarowy, usninowy i inne oraz polisacharydy (lichenina, izolichenina). W surowcu występują też związki śluzowe, karotenoidy oraz sole mineralne, w tym sole jodu i boru. Kwasy porostowe są aktywne bakteriobójczo (również wobec prątków gruźlicy i Helicobacter pylori). Polisacharydy i śluz działają osłaniająco na błony śluzowe górnych dróg oddechowych, przełyku, żołądka. Ze względu na gorzki smak, surowiec pobudza wydzielanie śliny i soku żołądkowego. Odwary z porostu islandzkiego stosuje się w stanach nieżytowych oskrzeli, gardła, jamy ustnej, a niekiedy w zapaleniu płuc i gruźlicy. Jako środek osłaniający i przeciwzapalny surowiec używany jest w nieżycie żołądka oraz w chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy. Ponadto w niedokwaśności oraz utrudnionym trawieniu i przyswajaniu pokarmów. Ma też działanie przeciwwymiotne. Duże dawki odwaru mogą osłabiać motorykę jelit.

W fitoterapii przeziebień trzeba też pamiętać o roślinach napotnych i przeciwgorączkowych.

Bez czarny (Sambucus nigra)
Zwany też bzem dzikim. To krzew lub niewielkie drzewko, rozpowszechnione w całej Europie, w Azji i na innych kontynentach. W Polsce pospolity na niżu i w niższych rejonach górskich. Bywa sadzony koło domów i w parkach. Surowcem leczniczym są kwiaty bzu czarnego Flos Sambuci i owoc Fructus Sambuci. Kwiaty zawierają flawonoidy (rutozyd, pochodne kwercetyny i kemferolu), kwasy fenolowe (kawowy, ferulowy, chlorogenowy i ich glikozydy), olejek eteryczny, garbniki, śluz. Działają moczopędnie i napotnie oraz zwiększają elastyczność i zmniejszają przepuszczalność naczyń włosowatych (rutozyd). Stosowane zewnętrznie (np. do płukania gardła) działają przeciwzapalnie. Kwiat wskazany jest w chorobach gorączkowych, w przeziębieniu, jako łagodny środek napotny i przeciwgorączkowy, w schorzeniach przebiegających z osłabieniem naczyń włosowatych oraz jako pomocniczy środek moczopędny. Zewnętrznie do płukania jamy ustnej i gardła, w zapaleniu spojówek oraz jako dodatek do kąpieli. W owocach bzu czarnego występują głównie glikozydy antocyjanowe (pochodne cyjanidyny), nieco garbników, kwasy organiczne (jabłkowy, szikimowy), fenolokwasy (chlorogenowy), witamina C, witaminy z grupy B, cukry i pektyny. Działają ogólnie odtruwająco (również wobec toksyn bakteryjnych), ułatwiają usuwanie z organizmu szkodliwych metabolitów. Owoce stosuje się jako środek zwiększający usuwanie szkodliwych produktów przemiany materii w chorobie gośćcowej, dnie, chorobach zakaźnych, niektórych dermatozach oraz wspomagająco jako nieswoisty środek przeciwbólowy w rwie kulszowej, zapaleniu nerwu trójdzielnego, niektórych nerwobólach.

Lipa drobnolistna (Tilia cordata)
Lipa szerokolistna (Tilia platyphyllos)

Malina właściwa Surowiec stanowi kwiatostan lipy wraz z podsadką Inflorescentia Tiliae. Zawiera flawonoidy (glikozydoester-tilirozyd), 0,05% olejku eterycznego, związki śluzowe, triterpeny, sole mineralne. Napar z kwiatostanów jest stosowany jako łagodny środek napotny w chorobach górnych dróg oddechowych z podwyższoną temperaturą. Wyciągi wodne z kwiatostanów zwiększają wydzielanie potu, poprawiają transpirację (parowanie) i oddychanie przez skórę. Składniki olejku i tilirozyd działają uspokajajaco.

Malina właściwa (Rubus idaeus)
Surowcem jest owoc Fructus Rubi idaei. Syrop ze świeżych owoców lub napar z owoców wysuszonych działa napotnie. Wyciągi z liści maliny Folium Rubi idaei wykazują działanie ściągające, przeciwzapalne i przeciwbakteryjne. Działają także rozkurczająco na mięśnie gładkie jelit, macicy, naczyń krwionośnych. Syrop malinowy lub suszone owoce maliny stosuje się w przeziębieniach, głównie u dzieci.

Wiązówka błotna (Filipendula ulmaria)
W lecznictwie stosowany jest kwiat wiązówki Flos Ulmariae lub (rzadziej) – ziele Herba Ulmariae. Surowce (głównie kwiat wiązówki) zawierają glikozydy fenolowe (spireinę, salicynę), olejek eteryczny (zawierający m.in. aldehyd salicylowy, salicylan metylu), garbniki (ok. 10%) oraz flawonoidy. Wykazuje działanie napotne, przeciwgorączkowe, przeciwzapalne i przeciwbólowe (związki salicylowe), moczopędne i żółciopędne (flawonoidy), ściągające i lekko zapierające, przeciwbakteryjne (garbniki z grupy elagotanoidów). Wskazany jest jako środek napotny i przeciwgorączkowy – w różnych chorobach infekcyjnych, którym towarzyszy gorączka – przeważnie w grypie i w chorobie przeziębieniowej, ponieważ jednocześnie łagodzi bóle mięśniowe. Poza tym bywa stosowany w leczeniu gośćca stawowego i mięśniowego, zwłaszcza przy upośledzonej czynności nerek. Podawanie przetworów z wiązówki w leczeniu gośćca i innych chorób o podłożu zapalnym pozwala obniżyć dawki syntetycznych salicylanów (np. aspiryny), które mają m.in. drażniący wpływ na błonę śluzową żołądka (nie są polecane w chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy), a poza tym mogą powodować krwawienia z nosa (przeważnie u dzieci).
Odwar: Jedną łyżkę kwiatów zalać jedną szklanką wody, gotować 5 minut, odstawić na 10 minut (w cieple). Podawać do picia 2-3 razy dziennie po jedzeniu, dzieciom powyżej pierwszego roku życia, w dawkach od jednej łyżki naparu do jednej szklanki (dzieciom w wieku przedszkolnym) oraz jedną szklankę dzieciom w wieku szkolnym i młodzieńczym. Zwracać uwagę na możliwość reakcji alergicznej, przeważnie skórnej wysypki „salicylowej”. Szczególną ostrożność zachować u dzieci z astmą atopową.

Wierzba purpurowa (Salix purpurea)
Wierzba purpurowa W lecznictwie stosowana jest kora wierzby Cortex Salicis, otrzymywana z wierzby purpurowej o wysokiej zawartości glikozydów salicylowych (do 11%), takich jak salicyna, salikortyna, populina i inne. Poza nimi w surowcu występują flawonoidy i ok. 10% garbników. Wyciągi z kory działają przeciwgorączkowo i przeciwzapalnie (glikozydy pochodne kwasu i alkoholu salicylowego). Kora wierzbowa często wchodzi w skład mieszanek ziołowych i preparatów o działaniu przeciwgorączkowym i przeciwreumatycznym.

Inhalacje
Spośród licznych form aktywności biologicznej i farmakologicznej olejków eterycznych największe zainteresowanie medyczne budzą działania przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze i przeciwwirusowe. Badania w tej dziedzinie prowadzone są w licznych ośrodkach naukowych na świecie i nadal są odkrywane nowe, interesujące aromatyczne rośliny i ich składniki o wysokiej aktywności przeciwdrobnoustrojowej. Ogólnie przyjmuje się, że olejki eteryczne, bogate w składniki fenolowe, charakteryzują się najwyższą aktywnością przeciwbakteryjną. Do nich zalicza się m.in. olejki: tymiankowy, majerankowy, cząbrowy i goździkowy. Z drugiej strony są też olejki ubogie w związki fenolowe, a jednak wykazujące bardzo wysoką aktywność przeciwdrobnoustrojową. Należą do nich olejki: drzewa herbacianego, eukaliptusowy, lawendowy, różany, sandałowy, sosnowy i inne. Ważną właściwością niektórych olejków eterycznych jest ich skuteczne działanie w stosunku do drobnoustrojów (bakterii, drożdżaków i innych), które nabyły oporność wobec antybiotyków. Przypuszcza się, że drobnoustroje nie mają zdolności nabywania oporności wobec olejków eterycznych.

W leczeniu przeziębień i nawracających stanów infekcyjnych górnych dróg oddechowych stosowanie surowców aromatycznych lub olejków eterycznych do inhalacji ma istotny walor profilaktyczny, a także leczniczy.

W aromaterapii wykorzystywanej do leczenia szerokiej gamy schorzeń infekcyjnych układu oddechowego, w tym wiremii będącej przyczyną przeziębienia, stosuje się olejki: eukaliptusowy, miętowy, sosnowy, pichtowy (z jodły syberyjskiej), kosodrzewinowy, tymiankowy, macierzankowy, rumiankowy, lawendowy, szałwiowy, rozmarynowy, kamforowy, terpentynowy i inne. Wiele firm farmaceutycznych specjalizuje się w otrzymywaniu olejków eterycznych i tworzeniu z nich mieszanin o określonym przeznaczeniu i specyfice aktywności przeciwdrobnoustrojowej, wykorzystywanej w aromaterapii (m.in. w inhalacjach). Olejki eteryczne są również składnikami preparatów stosowanych do nacierania i masażu (balsamy, maści, żele).

prof. dr hab. Eliza Lamer-Zarawska
- kierownik Katedry Biologii i Botaniki Farmaceutycznej Akademii Medycznej we Wrocławiu

Prof. dr hab. Eliza Lamer-Zarawska jest od 1981 roku kierownikiem Katedry Biologii i Botaniki Farmaceutycznej Akademii Medycznej we Wrocławiu. Jest profesorem nauk farmaceutycznych z zakresu farmakognozji. W latach 1987-93 pełniła funkcję Prodziekana Wydziału Farmaceutycznego AM we Wrocławiu. Od roku 1998 nadal jest członkiem Komisji Leku Naturalnego i Biotechnologii w Komitecie Nauk o Leku PAN. Opublikowała ponad 200 oryginalnych prac twórczych i przeglądowych, 8 książek popularnonaukowych z zakresu ziołolecznictwa i kosmetyki naturalnej, 7 patentów, w tym 2 patenty wdrożone do produkcji leków, m.in. Oeparol (olej leczniczy z nasion wiesiołka dziwnego Oenothera paradoxa Hudziok, odmiany wrocławskiej - Amar).


Najczęściej czytane
Zioła na choroby...
Fitoterapia w cho...
Ruszczyk kolczast...
Reumatoidalne zap...
Selen - pierwiast...
Lucerna - niedoce...
Nadciśnienie tę...
Propolis, mleczko...
Mniszek lekarski
Rośliny leczą b...
Pomarańcza
Wąkrota azjatyck...
Kora dębu i dęb...
Polifenole rośli...
Forum Naukowe W G...
Ostropest plamist...
Zioła na dziecie...
Czosnek - Antybio...
Zioła dla niemow...
Rumianek
Reklama
IWLF Labofarm Centrum Fitoterapii Panacea na poczcie
Nasze leki
IWLF Labofarm IWLF Labofarm IWLF Labofarm
Facebook Panacea
© 2005-2019 Panacea.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.