Home Szukaj Regulamin Kontakt
Menu główne
Strona główna
Prenumerata
Regulamin
Kontakt
Szukaj
Labofarm
IWLF Labofarm
Działy artykułów
Aktualności
Apiterapia
Aromaterapia
Badania
Badania kliniczne
Badania laboratoryjne
Centrum Fitoterapii
Człowiek i natura
Dermatologia
Dodatki żywnościowe
Edukacja
Felieton
Forum Aptekarskie
Herbarium
Historia
Historia i tradycja
Informacja naukowa
Informacje
Kosmeceutyki
Kosmetologia
Kultura
Kwiaty
Monografie roślin leczniczych
Natura i literatura
Natura i sztuka
Naturalne stanowiska
Nauka
Nauka i terapia
Nowości
Nutraceutyki
Od wydawcy
Ogrody
Ogrody botaniczne
Opieka farmaceutyczna
Opinie
Osobliwości
Owoce
Perspektywy
Pielęgnacja
Poczet wielkich fitoterapeutów
Podróże
Polemiki
Prace badawcze
Prawo
Problemy zdrowotne
Przyroda
Rośliny lecznicze
Rośliny niebezpieczne
Rynek
Stanowiska naturalne
Suplementy diety
Sztuka
Technologia
Terapia
Tradycja
Uprawy
Warzywa
Weterynaria
Wspomnienia
Wydarzenia
Z biblioteki
Z laboratorium
Zielarstwo
Zielnik
Zioła przyprawowe
Menu użytkownika
Nie masz jeszcze konta? Możesz sobie założyć!
Statystyki
userów na stronie: 0
gości na stronie: 6
Artykuły > Nauka > Uwagi o współczesnej fitoterapii - ekstrakty i preparaty roślinne w dermatologii

Panacea Nr 4 (5), październik 2003 strony: 20-24

Uwagi o współczesnej fitoterapii
Ekstrakty i preparaty
roślinne w dermatologii
Fitoterapia torowała drogę do rozwoju farmakoterapii. Obecnie należy ustalić dla fitoterapii właściwe proporcje i zakres działania, obejmujący nie tylko to wszystko, co nowe w zakresie działań medycznych, lecz także to, co zdało egzamin w czasie i dobrze służy choremu człowiekowi.

Status prawny leku roślinnego wymaga dopuszczenia do obrotu surowców i przetworów wysokiej jakości. Wnioskodawca musi wykazać jakość, bezpieczeństwo i skuteczność swego produktu. Konieczne jest ponadto szczegółowe określenie procesu wytwarzania, które pozwoli zachować stałą jakość.
Na płaszczyźnie europejskiej pożądana jest unifikacja produktów z różnych źródeł, niezbędne są jednolite definicje surowców roślinnych w poszczególnych krajach członkowskich, kraje te powinny też kierować się wspólnymi zasadami.

Uzyskanie pomyślnych wyników w terapii lekami roślinnymi jest ściśle związane z racjonalnym ich zastosowaniem, opartym na właściwym doborze i znajomości działania składników biologicznie czynnych oraz ich dawkowania.

Ostropest plamisty
Ostropest plamisty
W związku z tym zachodzi potrzeba poszerzenia wiedzy zarówno lekarzy, jak i wszystkich producentów oraz dystrybutorów surowców i przetworów roślinnych w zakresie właściwości roślin leczniczych, ich działania i dawkowania oraz zastosowania w lecznictwie.
Fitoterapia torowała drogę do rozwoju farmakoterapii. Obecnie należy ustalić dla fitoterapii właściwe proporcje i zakres działania, obejmujący nie tylko to wszystko, co nowe w zakresie działań medycznych, lecz także to, co zdało egzamin w czasie i dobrze służy choremu człowiekowi. Fitoterapia nie może być przeciwstawiana leczeniu syntetykami. Obie formy terapii powinny się wzajemnie uzupełniać.
Stopniowe - choć nie tak szybkie jak w przypadku chemioterapeutyków - pogłębianie wiedzy o chemizmie i działaniu leków roślinnych oraz ich standaryzacja spowodowały ponowne nimi zainteresowanie. Zwiększyła się liczba publikacji dotyczących badań fitochemicznych i związanych z nimi badań farmakologicznych. Wynikiem tego zainteresowania było wprowadzenie nowych leków, zawierających nowo odkryte w roślinach związki biologicznie czynne, takie jak eskulina, sylimaryna, ajoen, boldyna, winblastyna i winkrystyna, hiperycyna, cynaryna, ginkgolidy, lektyny, glukany i inne.

Screening świata roślinnego w poszukiwaniu substancji biologicznie czynnych nie jest jeszcze zakończony Można liczyć na odkrycie dalszych substancji biologicznie czynnych.

Specyfika leku roślinnego polega na tym, że na ogół żaden z pojedynczych składników nie odpowiada w całości za skuteczność kliniczną - nawet w przypadku surowców i ekstraktów, których składnikom powszechnie przypisuje się samodzielną odpowiedzialność za działanie - jak atropina lub L-hioscyjamina w liściach i korzeniach wilczej jagody, sylibina w owocach ostropestu plamistego, L-kawaina w kłączu kawa-kawa. Poszczególne, wyizolowane składniki czynne mogą wykazywać inne działanie niż dany ekstrakt. W opisie specyfikacji ekstraktu uwzględnia się wieloczynnikowe aspekty, które mogą przyczynić się do odtwarzalnej jakości leku roślinnego.

Granica pomiędzy środkami spożywczymi a leczniczymi zaciera się. Również zagęszcza się wąska szczelina pomiędzy pożywieniem wspomagającym zdrowie o działaniu prewencyjnym, a terapeutycznie stosowanymi środkami ziołowymi.

Budowa skóry Izolowane zespoły związków biologicznie czynnych lub komponenty żywieniowe bogate w te zespoły są głównym punktem zainteresowania zarówno dietetyków jak i fitoterapeutów.

W dermatologii
preparaty roślinne wykazują działanie pomocnicze i ochronne. Zastosowanie ziół w leczeniu chorób skóry ma szczególne uzasadnienie w przypadkach chorób przewlekłych (przeważających w dermatologii).
Leki ziołowe działają w sposób najbardziej zbliżony do fizjologicznego i stosunkowo rzadko są przyczyną odczynów alergicznych, a przy odpowiednim dawkowaniu można je stosować przez długi okres bez szkody dla ustroju. Jest to szczególnie ważne w leczeniu chorób związanych ze zmienną odczynowością skóry. Leki ziołowe są często stosowane w leczeniu ogólnym i miejscowym wielu chorób skóry. Mogą być stosowane prawie we wszystkich chorobach skóry jako środki pomocnicze, uzupełniające, osłaniające, synergistyczne, a nierzadko też jako zasadnicze. Zawierają wiele związków farmakologicznie czynnych, o skutecznym i ważnym terapeutycznie działaniu: przeciwzapalnym, bakteriostastycznym, przeciwgrzybiczym, odtruwającym, przeciwalergicznym, antymitotycznym, hipotensyjnym, usprawniającym centralne i obwodowe krążenie, usprawniającym przemianę materii, uspokajającym, witaminizującym i remineralizującym.

W ręku dermatologa leki roślinne są cennym orężem w postępowaniu rehabilitacyjnym w wielu przewlekłych chorobach skóry, a mogą być też szeroko stosowane w profilaktyce.

Stosowanie leczenia przy użyciu leków roślinnych winno uwzględniać rodzaj i okres schorzenia oraz właściwości indywidualne pacjenta, co warunkuje szybki powrót do zdrowia.

Ekstrakty i preparaty
Ekstrakcja jako proces rozdzielczy, oparta jest na zjawisku dyfuzji, pozwala na stosunkowo szybkie wyodrębnienie związków biologicznie czynnych z rozdrobnionego surowca przy użyciu odpowiedniego rozpuszczalnika. W wyniku tej operacji otrzymuje się roztwór (wyciąg) zawierający zespół wytrawionych składników oraz pozostałość składającą się głównie z fragmentów tkanki roślinnej. Metody ekstrakcji dzieli się na periodyczne i ciągłe. Do metod periodycznych zaliczamy maceracje, dygestie i turboekstrakcje, zaś do ciągłych perkolacje i ekstrakcje w aparacie Soxhleta. Na szczególną uwagę zasługują procesy wykorzystujące gazy w stanie nadkrytycznym - Supercritical Fluid Extraction (SFE).

Funkcje skóry
Skóra spełnia wiele ważnych funkcji - znacznie więcej niż się powszechnie wydaje.
1. Jest barierą, która chroni ustrój przed wnikaniem szkodliwych czynników biologicznych (bakterii, grzybów, wirusów i innych), chemicznych (toksycznych substancji chemicznych), fizycznych (promienie UV), a także zapobiega nadmiernej utracie wody. Przeciwbakteryjnie i przeciwgrzybiczo działają głównie takie czynniki, jak kwaśne pH skóry, warstwa rogowa i płaszcz wodno - lipidowy, będący mieszaniną łoju i potu na powierzchni skóry. Przed wnikaniem promieni UV chroni zawarty w warstwie rogowej kwas urokainowy oraz eumelaniny produkowane przez melanocyty. Substancja międzykomórkowa warstwy rogowej naskórka oraz płaszcz wodno - lipidowy zapobiegają nadmiernej utracie wody i chronią przed absorpcją czynników zewnętrznych.
2. Utrzymuje prawidłową temperaturę ciała dzięki sieci naczyń skórnych, prawidłowej funkcji gruczołów potowych i odpowiedniej grubości tkanki podskórnej.
3. Funkcja metaboliczna: pod wpływem promieni UV 7-dehydrocholesterol ulega w skórze syntezie do witaminy D3 - cholecalciferolu.
4. Pełni funkcję organu immunologicznego (komórki Langerhansa, keratynocyty, białka warstwy rogowej).
5. Recepcja - wynika z funkcji zakończeń nerwowych będących receptorami bólu, dotyku, ciepła i innych.
6. Resorpcja - umożliwia wchłanianie poprzez skórę różnych substancji, w tym i leczniczych, stanowi podstawę leczenia miejscowego.

Stany zapalne
Niezależnie od rodzaju szkodliwego czynnika (drobnoustroje, światło nadfioletowe itp.) lub choroby (wyprysk, trądzik, łuszczyca itp.) skóra reaguje na zachodzące zmiany przeważnie zapaleniem. Leczenie zapalenia odgrywa ważną rolę w dermatologii. Oto przykłady.

Rumianek pospolity
Rumianek pospolity
Koszyczek rumianku
- Chamomillae anthodium FPV. Stosuje się w formie naparu jako środek przeciwskurczowy i wiatropędny, pomocniczo jako przeciwzapalny w stanach zapalnych przewodu pokarmowego, w chorobie wrzodowej. Zewnętrznie: jako środek przeciwzapalny do płukania jamy ustnej, gardła oraz do okładów na skórę.

Zioła metaboliczne
- przeciwtrądzikowe (Species metabolicae FP V). Skład: Agropyri rhizoma (kłącze perzu) 600 mg; Violae tricoloris herba (ziele fiołka trójbarwnego) 400 mg; Cichorii radix (korzeń cykorii) 400 mg; Urticae folium (liść pokrzywy) 200 mg; Phaseoli pericarpium (owocnia fasoli) 200 mg; Rhei radix (korzeń rzewienia) 200 mg.
Saszetka mieszanki zawiera nie mniej niż 3,2 mg związków antranoidowych w przeliczeniu na reinę, nie mniej niż 4 mg flawonoidów w przeliczeniu na kwercetynę.

Zioła ułatwiające gojenie ran
- Species Advulantes FP V. Skład: Meliloti herba (ziele nostrzyka) 500 mg; Quercus cortex (kora dębu) 500 mg; Hyperici herba (ziele dziurawca) 400 mg; Arnicae anthodium (koszyczek arniki) 300 mg; Millefolii herba (ziele krwawnika) 300 mg. Jedna saszetka mieszanki zawiera nie mniej niż 60 mg garbników. Zastosowanie: zewnętrznie na wrzody, zapalenie skóry, czyraki, rany zainfekowane, jako okłady i przemywania na skórę zmienioną zapalnie, oparzenia II i III stopnia.

Melonowiec właściwy
Melonowiec właściwy
Owrzodzenia
podudzi - będące najpoważniejszym powikłaniem chorób naczyń kończyn dolnych - stanowią istotny problem medyczny. W etipatogenezie tego schorzenia decydujące znaczenie ma niewydolność żył powierzchownych na tle żylaków, pozapalne uszkodzenia żył głębokich, zmiany pourazowe. W procesie leczenia znalazły zastosowanie enzymy o właściwościach nekrolitycznych, przeciwzapalnych i resorbujących. Udowodniony jest efekt terapeutyczny preparatów enzymatycznych zawierających trypsynę, fibrynolizynę, dezoksyrybonukleazę i kolagenazę. Wśród enzymów pochodzenia roślinnego szczególne zainteresowanie budzi papaina. Surowcem do otrzymywania papainy jest melonowiec właściwy (Carica papaya L.) Papaina ma działanie proteolityczne, przeciwzapalne, bakteriobójcze, antykoagulacyjne, rozpuszcza martwicze tkanki i wydzielinę ropną, przyśpiesza gojenie i wzrost żywej tkanki. Jak wykazują badania kliniczne, papaina powoduje także wyraźne przyśpieszenie oczyszczania się ran z mikroorganizmów, co daje zmniejszenie odczynu zapalnego.

Grzybice
Profilaktyka i zwalczanie grzybic stanowi bardzo trudny problem. Z reguły czynnikami ryzyka, odgrywającymi decydującą rolę w zachorowaniu na grzybicę, oprócz zjadliwości grzyba i wielkości dawki zakaźnej, jest stan immunologiczny pacjenta. Dobór leków w przypadku leczenia grzybic nabiera specjalnego znaczenia ze względu na możliwość supresyjnego działania samego leku. Poszukiwanie nowych związków lub nowych modyfikacji leków znanych nie jest łatwe, a uzyskanie skutecznego leku przeciwgrzybicowego jest znacznie trudniejsze pod wieloma względami niż leku przeciwbakteryjnego. Liczba leków przeciwgrzybiczych stosowanych w praktyce jest niewielka. Przykładami roślinnych środków przeciwgrzybiczych są zioła przeciwgrzybicze Labofarmu, olejek drzewa herbacianego, furanokumaryny i czosnek pospolity (Allium sativum L.).

Zioła przeciwgrzybicze
- Species antimycoticae. Skład: Quercus cortex (kora dębu) 920 mg; Chamomillae anthodium (koszyczek rumianku) 920 mg; Salviae folium (liść szałwi). Jedna saszetka zawiera nie mniej niż 0,007 ml sumy olejków lotnych oraz nie mniej niż 46 mg garbników.
Wskazania: zewnętrznie do stosowania jako środek wspomagający w leczeniu schorzeń grzybiczych stóp.

Drzewo herbaciane
Drzewo herbaciane
Olejek
- z drzewa herbacianego. W dermatologii największe zastosowanie znalazł w leczeniu zakażeń bakteryjnych skóry, grzybic oraz trądziku. Stosowany był jeszcze w latach 30. ubiegłego stulecia. Używano go do leczenia zakażonych, trudno gojących się ran, owrzodzeń cukrzycowych, czyraków, ropni oraz zanokcicy. Był stosowany jako dodatek (1%) w obrabiarkach, w celu zmniejszenia zakażeń bakteryjnych skóry. Olejek z drzewa herbacianego wydaje się być lekiem z wyboru w terapii zakażeń skóry spowodowanych przez gronkowce i paciorkowce ropne. Ważnym zastosowaniem jest leczenie grzybic. Skuteczność działania olejku na grzyby patogenne dla człowieka została potwierdzona wieloma badaniami klinicznymi. Ponadto stwierdzono, że eliminuje on objawy tzw. cuchnącego pocenia się stóp.
Badano również grzybice skóry, wywołane zarówno przez grzyby drożdżoidalne, jak i przez dermatofity. Po półrocznej kuracji za pomocą preparatów zawierających olejek z drzewa herbacianego u większości chorych nastąpiło wyleczenie, a w pozostałych przypadkach zaobserwowano wyraźne cofanie się zmian grzybiczych.

Arcydzięgiel lekarski
Arcydzięgiel lekarski
Furanokumaryny
- z owoców arcydzięgla lekarskiego. Bogatym ich źródłem jest rodzina Apiaceae - głównie rodzaje Archangelica, Pastinaca, Ammi i Heracleum. Surowcami do otrzymywania furanokumaryn są najczęściej owoce tych roślin. Badania nad przeciwgrzybicowym działaniem kumaryn, przeprowadzone na pleśniach wykazały, że największą aktywnością przeciwgrzybiczą cechują się furanokumaryny (psoralen, bergapten, izopimpinelina, imperatoryna), które wykazują silne działanie na dermatofity. Związki te hamują silnie wzrost i rozwój dermatofitów z rodzaju Trichophyton i Microsporum w stężeniach 7,8 do 125 ug/ml zespołu furanokumaryn z Angelica archangelica.

Allium sativum L.
Do badań zastosowano olejowy ekstrakt czosnkowy z dodatkiem Oleum Thymi. Mechanizm działania ekstraktów czosnkowych wiąże się z hamowaniem przez siarczek diallilu aktywności enzymu reduktazy hydroksy-metyloglutarylo-CoA, odpowiedzialnego za biosyntezę kwasu mewalonowego, który jest głównym prekursorem biosyntezy steroli. Allicyna jest ponadto silnym inhibitorem syntetazy acetylokoenzymu A i w ten sposób blokuje tworzenie się różnych związków, takich jak kwasy tłuszczowe, sterole i inne. Wiadomo również, że działanie wielu fungicydów hamujących wzrost i rozwój grzybów patogennych polega na hamowaniu biosyntezy steroli, które są składnikami błon regulujących wzrost i rozwój grzybów. Do głównych steroli występujących w grzybach należą: ergosterol, sitosterol i kampesterol. Jak wynika z przeprowadzonych badań, ekstrakty lub homogenaty z czosnku wykazują właściwości przeciwgrzybowe dla wielu grzybów patogennych, a także właściwości przeciwbakteryjne. Właściwości te przypisuje się głównie zawartej w czosnku allinie, która jest metabolizowana do allicyny i innych pochodnych siarkowych, jak siarczek dipropylu, dwusiarczek diallilu, ajoen i inne.

Tabletki z czosnku
Skład: Allii sativi bulbus 300 mg. Jedna tabletka posiada aktywność przeciwdrobnoustrojową powyżej 35 jednostek. Wskazania: pomocniczo w łagodnych postaciach hiperlipidemii, zapobiega zmianom arteriosklerotycznym w naczyniach krwionośnych oraz jako lek przeciwagregacyjny. Ponadto jako łagodny środek ograniczający rozwój flory jelitowej.

Podsumowanie
Roślinne substancje biologicznie czynne pełnią w dermatologii ważną rolę:
1. Są nośnikami składników odżywczych i niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania skóry (np. tłuszcze, NNKT, fosfolipidy, fitosterole, witaminy, minerały, mikroelementy, przeciwutleniacze).
2. Stymulują funkcje skóry (np. krążenie, płynów ustrojowych, usuwanie złogów toksyn i wolnych rodników, złuszczanie naskórka, nawilżanie, dotlenianie).
3. Łagodzą lub likwidują schodzenia i dolegliwości skóry (np. infekcje, podrażnienia, alergie, poparzenia - także słoneczne, pękające naczynka, rozstępy, wypryski, łuszczycę, łojotok).
4. Poprawiają wygląd skóry (np. wygładzanie, zmniejszanie zmarszczek, ujędrnianie, zmiana barwy, rozjaśnianie, zabarwianie, przyciemnianie).
5. Wpływają na stan psychiczny - zarówno pośrednio, poprzez poprawienie wyglądu, a tym samym samopoczucia, jak i bezpośrednio, głównie poprzez oddziaływanie na zmysł węchu, ale także przez działanie substancji aktywnych wprowadzanych przez skórę.

prof. dr hab. n. farm. Tadeusz Wolski
dr Tomasz Baj,
mgr Agnieszka Ludwiczuk
Katedra i Zakład Farmakognozji Akademii Medycznej w Lublinie,
Katedra Warzywnictwa i Roślin Leczniczych Akademii Rolniczej w Lublinie

Prof. zw., dr hab. n. farm. Tadeusz Wolski
ukończył w 1955 r. Wydział Matematyki, Fizyki i Chemii UMK w Lublinie, a w roku 1960 Wydział Farmaceutyczny Akademii Medycznej w Lublinie. Jest profesorem AM w Katedrze i Zakładzie Farmakognozji oraz w Katedrze Warzywnictwa i Roślin Leczniczych Akademii Rolniczej w Lublinie. Autor i współautor ponad 300 prac opublikowanych w czasopismach naukowych krajowych i zagranicznych oraz około 100 patentów. Współautor książek Rośliny przemysłowe specjalne i zielarskie (1994), Technologia produkcji i ocena surowców zielarskich (1995), Składniki pokarmowe i antyodżywcze występujące w roślinach (2001). Specjalność: chemia analityczna i fitochemia oraz rośliny przyprawowe i lecznicze.
dr n. farm. Tomasz Baj ukończył Wydział Farmaceutyczny AM w Lublinie (1996). Jest asystentem w Katedrze i Zakładzie Farmakognozji AM. Autor i współautor licznych publikacji z zakresu badań fitochemicznych, w tym roślin olejkowych. Specjalność: farmakognozja, analiza fitochemiczna.
mgr chemii Agnieszka Ludwiczuk ukończyła Wydział Chemii UMK w Lublinie. Jest asystentką w Katedrze i Zakładzie Farmakognozji AM. Autorka i współautorka publikacji z zakresu surowców olejkowych. Specjalność: analiza chemiczna i fitochemiczna oraz farmakognozja.

Piśmiennictwo
Avato P., Tursi B., Vitali C., Micclis V., Candido V. Allyl sulfide constituents of garlic volatile oil as antimicrobial agents. "Phytomedicine" 7(3), 239-243, 2000; Brud W.S. Substancje roślinne w kosmetyce - nowe trendy. "Aromaterapia", 2002, 4(40), 8:20-27; Gliński Z., Wolski T. Ekstrakty roślinne zawierające furanokumaryny w terapii grzybic człowieka i zwierząt. "Annales" UMCS, sec. DD, 1997, 52(16): 143-154; [red.] Janicki S., Feibig A. Farmacja stosowana. PZWL, Wwa 1998, ss. 119-365; Kędzia B., Alkiewicz J. Han S. Znaczenie olejku drzewa herbacianego w terapii. 'Postępy Fitoterapii' nr 2/2000, ss. 38-40 (cz. 1), nr 3/2000, ss. 33- 37 (cz. 2); Kuczyńska L., Lecewicz-Toruń B., Wolski T., Kosińska J. Próby leczenia zewnętrznego niektórych postaci grzybic przy użyciu wyciągów furanokumarynowych. "Postępy Dermatologii", 1992, t. IX, ss. 149-156; Lutomski J., Małek B. Postęp w technice farmaceutycznej - inżynieria galenowa. PZWL, Wwa 1997; Lutomski J. Uznane roślinne środki dermatologiczne. "Postępy Fitoterapii", 2002, 9(3/4): 39-44; Łańcucki J. Choroby skóry [w:] Ożarowski A. [red.] Ziołolecznictwo. PZWL, Wwa 1982, ss. 597-670; [red.] Miklaszewska M., Wąsik F. Dermatologia pediatryczna, t. I i II. Volumed, Wrocław 1999; Newton S.M., Lau C., Wright C.W. A rewiew of antimycobacterial natural products. "Phytotherapy Research", 2000, 14: 303-322; Niewiedzioł M., Wolski T., Lecewicz-Toruń B. Roślinne enzymy proteelityczne w leczeniu owrzodzeń podudzi. XVI Naukowy Zjazd PTF, Wwa 1995, 20-21.10, 83-84; Samochowiec L. Kompendium fitoterapii. Volumed, Wrocław 1995, ss. 202-216; Wolski T., Iwanicka B. Owoce papai surowcem leczniczym. "Wiadomości Zielarskie", 1990, 32(8): 5-7; Wypyska G., Wolski T., Lecewicz-Toruń B. Zastosowanie preparatów czosnkowych w leczeniu niektórych grzybic. XVI Naukowy Zjazd PTF, Wwa 1995, 20-21.10, 84.



Najczęściej czytane
Zioła na choroby...
Fitoterapia w cho...
Ruszczyk kolczast...
Reumatoidalne zap...
Selen - pierwiast...
Lucerna - niedoce...
Nadciśnienie tę...
Propolis, mleczko...
Mniszek lekarski
Rośliny leczą b...
Pomarańcza
Wąkrota azjatyck...
Polifenole rośli...
Kora dębu i dęb...
Forum Naukowe W G...
Ostropest plamist...
Zioła na dziecie...
Czosnek - Antybio...
Zioła dla niemow...
Rumianek
Reklama
IWLF Labofarm Centrum Fitoterapii Panacea na poczcie
Nasze leki
IWLF Labofarm IWLF Labofarm IWLF Labofarm
Facebook Panacea
© 2005-2019 Panacea.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.