Panacea.pl - artykuły

Wodny ekstrakt z propolisu oraz jego główne składniki, pochodne kwasu kawoilochinowego, wykazują efekty neuroprotektywne poprzez działanie antyutleniające.

Pszczołom propolis służy głównie jako materiał uszczelniający do powlekania uszkodzeń i szpar w ścianach ula oraz jako środek dezynfekujący.
Nakajima Y., Shimazawa M., Mishima S., Hara H. Water extract of propolis and its main constituents, caffeoylquinic acid derivatives, exert neuroprotective effects via antioxidant actions. Life Sciences. 80:370-377, 2007.
Propolis jest żywicowatą, lepką substancją, produkowaną przez pszczoły i stanowiącą połączenie woskowatej wydzieliny owadów z żywicą zebraną z roślin. W medycynie ludowej propolis jest wykorzystywany od tysiącleci. Liczne badania naukowe wykazały, że propolis posiada wiele cennych leczniczo właściwości: działa przeciwbakteryjnie, przeciwzapalnie, antyutleniająco, ochronnie na miąższ wątroby i przeciwnowotworowo. Zawiera około 200 różnych substancji chemicznych, włączając pochodne kwasów cynamonowego i benzoesowego oraz flawonoidy. Większość z tych związków ma charakter lipofilowy, dlatego badaniom najczęściej poddawano ekstrakt etanolowy propolisu (EEP). Niewiele prac opisuje właściwości ekstraktu wodnego (WEP), zawierającego pochodne kwasu kawoilochinowego, który w porównaniu do EEP posiada wyższą aktywność antyutleniającą i hamującą działanie szeregu enzymów.
Badaniom, przeprowadzonym przez naukowców japońskich, poddano ekstrakt wodny z propolisu brazyliskiego, który różni się od innych rodzajów propolisu zieloną barwą oraz składem chemicznym, m.in. obecnością terpenoidów i prenylowanych pochodnych kwasu p-kumarowego. Ponadto zawiera więcej substancji rozpuszczalnych w wodzie. Uważa się, że związki te wywierają efekt synergistyczny i decydują o odmiennej aktywności propolisu brazyliskiego.
Celem pracy było określenie wpływu WEP oraz jego głównych składników – kwasów 3,4-dikawoilochinowego, 3,5-di-kawoilochinowego oraz chlorogenowego, a także pochodnych kwasu cynamonowego: kwasu p-kumarowego, artepilliny C, drupaniny, bakcharyny – w modelu in vitro uszkodzenia siatkówkowego (linia komórek RGC-5 otrzymana przez transformację wirusem E1A mysich komórek zwojowych) i porównaniu tych efektów z aktywnością przeciwutleniającą w modelu lipidowej peroksydacji w mysich homogenatach przodomózgowia. Autorzy ujawnili wcześniej, w wielu modelach in vitro i in vivo , działanie neuroprotektywne ekstraktu wodnego z propolisu, natomiast związki odpowiedzialne za takie działanie pozostawały nieznane.
Obumieranie komórek siatkówkowych zwojów (RGC) jest wspólną cechą szeregu chorób narządu wzroku, takich jak jaskra, oczne neuropatie o różnym podłożu, chorób naczyń siatkówki (cukrzycowe retinopatie i zatory – zamknięcia naczyń siatkówki). Śmierć komórek RGC może być powodowana m.in. przez wolne rodniki, tlenek azotu i apoptozę. Reaktywne formy tlenu są ważnymi pośrednikami w procesach zapalnych oraz procesach starzenia, jak również w chorobach naczyniowosercowych i neurowegetatywnych.
W modelu in vitro wykazano właściwości neuroprotektywne dla WEP oraz kwasów 3,4-dikawoilochinowego, 3,5-di-kawoilochinowego oraz chlorogenowego i kwasu p-kumarowego. Wszystkie związki, z wyjątkiem kwasu p-kumarowego, w stężeniach aktywnych w modelu in vitro, posiadały efekt hamujący lipidową peroksydację w homogenatach mysich. Stwierdzono, że decydują one częściowo o efektach neuroprotektywnych WEP, poprzez właściwości antyutleniające. Warto zaznaczyć, że pochodne kwasu kawoilochinowego występują w zielu i liściach karczochów, który jest składnikiem fitofarmaceutyków o właściwościach żółciopędnych, żółciotwórczych i hepatoprotektywnych via aktywność antyoksydacyjna.

Badania efektów przeciwbólowego i przeciwzapalnego brazylijskiego zielonego propolisu.

Paulino N., Teixeira C., Martins R., Scremin A., Abreu S.R.L., de Castro S.L., Marcucci M.C., Dirsch V.M., Vollmar A.M. Evaluation of the analgesic and anti-inflammatory effects of a Brazilian green propolis. Planta Medica. 72:899-906, 2006.
Analizowano aktywność farmakologiczną ekstraktu etanolowego z zielonego propolisu brazyliskiego BRP1 w modelach zapalenia i bólu u myszy. Dootrzewnowa iniekcja BRP1 hamowała indukowany kwasem octowym efekt „brzusznego ściśnięcia” z wartością ID₅₀ = 0,75 ± 0,05 mg/kg, natomiast w teście formalinowym wartości ID₅₀ wynosiły 0,85 ± 0,07 mg/kg i 13,88 ± 1,12 mg/kg, odpowiednio dla neurogennej i zapalnej fazy testu. Ekstrakt nie był aktywny w teście gorącej płytki. W serotoniną indukowanym obrzęku łapy BPR1 ujawnił maksymalny efekt hamujący (MI) około 51,6% po 120 min po podaniu dootrzewnowym i około 36% po 15 min po podaniu doustnym. Ekstrakt był również aktywny w innych testach aktywności przeciwzapalnej – indukowanych karageniną i kapsaicyną stanach zapalnych. W warunkach in vitro ekstrakt obniżał produkcję tlenku azotu w LPS (lipopolisacharyd) – stymulowanych komórkach RAW 264.7 (IC₅₀ = 41,60 µg/ml) oraz blokował aktywność lucyferazy w TNF-α-stymulowanych komórkach HEK 293 transfekowanych z NF-κB-lucyferazy genem reporterowym, regulowanym przez czynnik jądrowy κB(NF-κB) (IC₅₀ = 200 µg/ml). Ekstrakt wykazywał aktywność przeciwzapalną i przeciwbólową w niskich stężeniach. Autorzy pracy zwracają uwagę, że ekstrakt zawiera w składzie chemicznym bogaty zespół związków flawonoidowych, znanych z właściwości hamowania aktywności syntazy tlenku azotu.
Wyniki badań wskazują, że aktywność przeciwzapalna i przeciwbólowa ekstraktu etanolowego z propolisu może być związana z hamowaniem ekspresji genu iNOS poprzez interferencję z miejscami NF-κB w iNOS promotorze.

dr hab. farm. Mirosława Krauze-Baranowska
- kierownik Katedry i Zakładu Farmakognozji z Ogrodem Roślin Leczniczych AM w Gdańsku

komentarz[1] |