|
Panacea Nr 3(20), lipiec - wrzesień 2007
Właściwości lecznicze
produktów pszczelich
Miód, pyłek kwiatowy, mleczko, propolis i jad
Pszczoły zbierają i wytwarzają niezwykle cenne
dla człowieka produkty, takie jak miód,
pyłek kwiatowy, mleczko, propolis i jad. Są
one często wykorzystywane w medycynie naturalnej,
ponieważ posiadają wzmacniające, przeciwbakteryjne
i odtruwające właściwości. Ponadto są
cennym źródłem substancji niezbędnych dla zdrowia
i właściwego funkcjonowania organizmu.
|
Miód pszczeli należy do produktów
spożywczych łatwo przyswajalnych i
dlatego zalecany jest w żywieniu dzieci
oraz osób starszych, wyczerpanych
chorobą lub ciężką pracą.
|
Dojrzały miód zawiera od 60 do 75% glukozy i fruktozy.
Jest bogaty w związki mineralne, substancje
zapachowe, hormony i enzymy. Zawiera między
innymi hormon acetylocholinę, która obniża ciśnienie
i poprawia krążenie krwi. Glukoza i fruktoza
– główne składniki miodu – biorąc udział w procesach
detoksykacji, osłabiają toksyczne działanie
alkoholu, nikotyny i kofeiny. Występujące w miodzie
enzymy, olejki eteryczne i flawoidy sprawiają,
że ma on właściwości antybakteryjne.
Miód, tak jak zioła, od dawna zajmuje poczesne
miejsce w medycynie. Jest z powodzeniem wykorzystywany
w chorobach serca, wątroby, układu nerwowego,
a także w stanach ogólnego wyczerpania
organizmu. Jak większość naturalnych produktów,
działa powoli i wymaga długiego okresu stosowania.
|
Medycyna ludowa zaleca smarowanie
miodem uszkodzonych tkanek, gdyż
naturalny roztwór wodny miodu hamuje
rozwój bakterii gnilnych. Właściwości
przeciwbakteryjne są wynikiem wytwarzania
nadtlenku wodoru, powstającego
w procesie utleniania glukozy.
|
Miody, w zależności od surowca, dzielą się na
|
|
miód rzepakowy
|
|
|
miód wrzosowy
|
|
|
miód spadziowy
|
|
|
miód gryczany
|
nektarowe i spadziowe
W naszych warunkach przyrodniczo-klimatycznych
z miodów nektarowych pozyskuje się miód
rzepakowy, akacjowy, lipowy, malinowy, gryczany,
wrzosowy i wielokwiatowy. Miody nektarowe
odznaczają się różnymi właściwościami
leczniczymi. Gryczany i akacjowy jest polecany w
chorobach przewodu pokarmowego. Miód lipowy
działa uspakajająco. Rzepakowy jest najlepszy w
chorobach serca, podobnie malinowy. Wrzosowy,
o charakterystycznej galaretowatej konsystencji,
wskazany jest w schorzeniach dróg moczowych i
w przeroście prostaty.
Najbardziej wartościowy jest jednak miód spadziowy,
który zawiera dużo pierwiastków śladowych,
zwłaszcza żelaza i magnezu. Najkorzystniej
jest spożywać miód systematycznie, 1-2 łyżki
dziennie.
|
Zwolennicy apiterapii zalecają rozpoczynać
dzień od wypicia szklanki wody
osłodzonej jedną łyżeczką miodu. Taki
napój ma działanie energetyzujące.
|
Pyłek kwiatowy
to komórki rozrodcze, wytwarzane przez kwiaty
i przenoszone do ula przez pszczoły, w postaci
obnóży pyłkowych. Ze względu na bogaty skład
chemiczny, pyłek kwiatowy jest cenną odżywką
wzmacniającą organizm. Świeży pyłek zawiera
około 20-25% wody, podobną ilość białka,
20-50% węglowodanów oraz od 2 do 10% tłuszczów.
Działanie regenerujące sprawia, że z powodzeniem
stosowany jest w zaburzeniach trawienia
i przemiany materii.
|
Kuracja pyłkowa poprawia ukrwienie
tkanki nerwowej, przez co zwiększa
się zdolność koncentracji. Wpływa także
korzystnie na psychikę, osłabiając
działanie stresu i poprawiając samopoczucie.
|
W zależności od pochodzenia, pyłek wykazuje
różne właściwości lecznicze. Pyłek z akacji i lipy
działa uspokajająco. Pyłek z mniszka lekarskiego
polecany jest w chorobach pęcherza moczowego
i nerek, a pyłek z jabłoni wspomaga organizm w
chorobach serca.
Pszczoły odkładają zebrany pyłek w komórkach
plastra, dodając do niego niewielkie ilości miodu.
W tak spreparowanej mieszaninie zachodzi
fermentacja mlekowa. Przefermentowany pyłek
to pierzga. Odznacza się ona działaniem bakteriostatycznym
i wzmacniającym organizm. Pozyskiwanie
jej w takiej postaci jest jednak skomplikowane
technicznie i dlatego preparaty lecznicze
sporządza się z pierzgi wytwarzanej w sposób
sztuczny. W pierzdze, na skutek fermentacji mlekowej,
wzrasta zawartość cukrów prostych, a białko
ulega częściowemu rozkładowi do aminokwasów,
co zwiększa przyswajalność przez organizm.
Podawanie pierzgi zalecane jest w okresie rekonwalescencji,
w chorobach układu nerwowego i w
schorzeniach jelit.
Mleczko pszczele
jest wydzieliną gruczołów gardzielowych pszczół
robotnic, służącą w rodzinie pszczelej do karmienia
larw i królowej matki. Jest to gęsta substancja
o jasnokremowym zabarwieniu i gorzkawym
smaku. Dominującym składnikiem mleczka jest
białko, zawierające wszystkie aminokwasy egzogenne,
co decyduje o jego walorach odżywczych.
W mleczku występują ponadto związki biologicznie
aktywne, takie jak witaminy, mikroelementy,
hormony i enzymy. Z tego względu jest bardzo
cenną dla człowieka odżywką. Wpływa korzystnie
na funkcjonowanie układów krążenia, nerwowego,
kostnego, a także odpornościowego. Polecane
jest szczególnie dla dzieci, rekonwalescentów
i osób starszych.
|
|
pierzga
|
Jad pszczeli
zawiera głównie peptydy, aminy i enzymy. Jest
on wydzielany przez gruczoły aparatu żądłowego
pszczół robotnic. Właściwości jadu pszczelego
od dawna są wykorzystywane w medycynie, ponieważ
działa on przeciwzapalnie i polecany jest
w schorzeniach reumatycznych. Składniki jadu
obniżają krzepliwość krwi, co może być wykorzystywane
w leczeniu miażdżycy.
|
Kuracja jadem, czyli apitoksynoterapia,
polega na okresowym poddawaniu
się użądleniom pszczół.
|
Leczenie należy prowadzić pod nadzorem lekarza.
Nie wolno takiej terapii stosować u dzieci, osób
starszych, chorych na niewydolność serca i uczulonych
na histaminę.
Kit pszczeli
|
|
pyłek kwiatowy
|
czyli propolis, jest wartościowym produktem leczniczym.
To substancja pochodzenia żywicznego,
którą pszczoły zbierają głównie z pączków brzozy,
olszy, klonu i kasztanowca. Pszczoły używają
jej do uszczelniania i odkażania gniazda. Propolis
zawiera 50-55% żywic, 25-30% wosków, 10%
olejków aromatycznych oraz około 5% takich substancji,
jak garbniki, kwasy organiczne, flawony
i terpeny.
Powszechnie znaną właściwością propolisu jest
jego działanie przeciwbakteryjne. W starożytnym
Egipcie kapłani wykorzystywali kit pszczeli
do balsamowania zwłok, a w średniowieczu
używano go do odkażania mieszkań. Z dobrym
skutkiem wykorzystywany jest w leczeniu ran i
oparzeń. Stosowany w postaci ekstraktu spirytusowego
lub maści propolisowej, przyspiesza regenerację
nabłonków. Leczy stany zapalne dziąseł i
zapobiega nawrotom tego schorzenia. Propolis jest
także składnikiem gałek dopochwowych, które
stosuje się w stanach zapalnych narządów rodnych
kobiet.
|
|
kit pszczeli
|
Zbyt małe spożycie
Miód i inne produkty pszczele są mieszaniną kilkudziesięciu
substancji chemicznych. Ich wspólne
działanie korzystnie wpływa na przebieg procesów
fizjologicznych organizmu. Medycyna naturalna
jednoznacznie potwierdza, że osoby spożywające
miód i produkty pszczele żyją dłużej oraz
rzadziej chorują. Mimo tych bezspornych faktów,
spożycie miodu w Polsce jest niskie i wynosi
zaledwie 0,4 kg na jednego mieszkańca rocznie.
W Niemczech, Austrii i Japonii, czyli w krajach o
najwyższym spożyciu miodu, wskaźnik ten wynosi
ponad 3 kg na osobę.
Propagujmy lecznicze właściwości produktów
pszczelich – z korzyścią zarówno dla naszego zdrowia,
jak i dla rozwoju polskiego pszczelarstwa.
dr inż. Janusz Ryszard Mroczek
- Zakład Przyrodniczych Podstaw Rolnictwa Uniwersytetu
Rzeszowskiego
|
Autor jest absolwentem Studium Pszczelarskiego w Pszczelej Woli. Na
Uniwersytecie Rzeszowskim prowadzi zajęcia z ekologii i ochrony środowiska,
ochrony przyrody oraz zrównoważonego rozwoju.
|
|