Home Rejestracja Szukaj Kontakt

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu swiadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczacych cookies oznacza, że beda one zamieszczane w Państwa urzadzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień przechowywania i uzyskiwania dostępu do cookies przy pomocy ustawień przegladarki lub urzadzenia końcowego, z których Państwo korzystacie. X

Menu główne
Strona główna
Logowanie
Księga gości
Rekomenduj nas
Prenumerata
Kontakt
Szukaj
Labofarm
IWLF Labofarm
Działy artykułów
Aktualności
Apiterapia
Aromaterapia
Badania
Badania kliniczne
Badania laboratoryjne
Centrum Fitoterapii
Człowiek i natura
Dermatologia
Dodatki żywnościowe
Edukacja
Felieton
Forum Aptekarskie
Herbarium
Historia
Historia i tradycja
Informacja naukowa
Informacje
Kosmeceutyki
Kosmetologia
Kultura
Kwiaty
Monografie roślin leczniczych
Natura i literatura
Natura i sztuka
Naturalne stanowiska
Nauka
Nauka i terapia
Nowości
Nutraceutyki
Od wydawcy
Ogrody
Ogrody botaniczne
Opieka farmaceutyczna
Opinie
Osobliwości
Owoce
Perspektywy
Pielęgnacja
Poczet wielkich fitoterapeutów
Podróże
Polemiki
Prace badawcze
Prawo
Problemy zdrowotne
Przyroda
Rośliny lecznicze
Rośliny niebezpieczne
Rynek
Stanowiska naturalne
Sztuka
Technologia
Terapia
Tradycja
Uprawy
Warzywa
Weterynaria
Wspomnienia
Wydarzenia
Z biblioteki
Z laboratorium
Zielarstwo
Zielnik
Zioła przyprawowe
Menu użytkownika
Nie masz jeszcze konta? Możesz sobie założyć!
Statystyki
userów na stronie: 0
gości na stronie: 6
Artykuły > Zielarstwo > Żniwa zielarza

Panacea Nr 3 (20), lipiec - wrzesień 2007 strony: 18-20

Żniwa zielarza

Tak nagle przyszło pełne lato
I zawróciło wszystkim głowy.
I czar czerwcowy jak świat stary
Zdaje się niebywale nowy.

Śpiewem zanoszą się słowiki,
Bzu duszne wonie biją zewsząd
I dziko wpada wiatr spragniony
W ramiona rozchylone dziewcząt...
Leopold Staff

Hypericum perforatum - dziurawiec zwyczajny
Dziurawiec zwyczajny Hypericum perforatum L. nazywany jest często zielem świętojańskim. Zakwita w czasie letniego przesilenia. Jest znakiem dla zielarzy, że rozpoczął się sezon. Dziurawiec poświęcony był św. Janowi i wstawiennictwem tego świętego tłumaczono niegdyś liczne, niemal cudowne uleczenia, jakie się dokonały za sprawą świętojańskiego ziela. Na Rusi panowało przekonanie, że dziurawcem da się wyleczyć aż 99 chorób. W wielu krajach uważano, że ziele dziurawca chroni przed siłą nieczystą, a zawieszone w oknie lub zatknięte za świętym obrazem ziele było używane do przepędzania złych duchów i strzegło dom przed uderzeniem piorunów.
Cnicus benedictus - drapacz lekarski
Lato to dla zielarza okres żniw. Wiele gatunków roślin dorasta wtedy do fazy zbioru. Dotyczy to przede wszystkim zbioru ziela, liści i kwiatów. Okres zbioru ziela przypada zazwyczaj na początek kwitnienia roślin. Zaraz w pierwszych dniach lata w ogrodach i na plantacjach zielarskich przystępujemy do zbior u wspom n ia nego dziurawca, potem kolejno zbieramy ziele drapacza lekarskiego, krwawnika pospolitego, szanty zwyczajnej, wiązówki błotnej, bylicy bożego drzewka, bylicy estragon, glistnika, karczocha zwyczajnego, serdecznika pospolitego, jeżówki purpurowej, pokrzywy zwyczajnej, fiołka trójbarwnego, rdestu ostrogorzkiego.
Na drugą połowę lipca przypada czas zbioru wszystkich roślin zielarskich z rodziny jasnotowatych Lamiaceae: lebiodka pospolita, melisa lekarska, mięta pieprzowa, majeranek ogrodowy, bazylia pospolita, hyzop lekarski, cząber ogrodowy, kocimiętka cytrynolistna. W warunkach plantacji zbiór ziela przeprowadza się zazwyczaj mechanicznie, z wykorzystaniem kosiarek. W przypadku małej uprawy w ogrodzie czy na działce najlepiej ścinać całe rośliny sekatorem, na wysokości około 10 cm nad powierzchnią gleby, co pozwoli na ich odrost i uzyskanie dodatkowego zbioru w tym samym sezonie wegetacyjnym.

Nie należy zbierać ziela poprzez łamanie łodyg, ponieważ zgniatanie może powodować gnicie pędów.

Helichrysum arenarium - kocanki piaskowe
Rośliny płytko korzeniące się, takie jak tymianek czy majeranek, trzeba zbierać ostrożnie, by nie wyrywać ich z korzeniami. Ziele zbiera się, gdy rośliny są suche. Po zbiorze nie wolno ich ugniatać, lecz natychmiast poddać suszeniu.
Ziele zebrane z plantacji towarowych suszy się w suszarniach, dostosowując warunki suszenia do wymagań poszczególnych gatunków, by zachowały w pełni związki biologicznie czynne w nich zawarte i odpowiadały obowiązującym normom jakości.
Gdy zbieramy zioła przyprawowe dla własnych potrzeb (są to głównie rośliny z rodziny jasnotowatych), rozkładamy ziele cienką warstwą na czystym papierze (nie na gazetach!) i suszymy w ciemnym lub zacienionym, ale przewiewnym pomieszczeniu. Zioła można również suszyć zawieszone w pęczkach lub nawet postawione jak bukiety w pojemnikach bez wody. Po wysuszeniu oddziela się liście od łodyg, uzyskując tzw. ziele otarte, i pakuje w pojemniki z ciemnego szkła lub w torby papierowe. Można też wysuszone ziele przechowywać w całości, zawinięte w papier, i kruszyć bezpośrednio przed użyciem. Ten sposób przechowywania jest polecany przez wielu miłośników ziół przyprawowych.

Konserwacja ziół
Datura inoxia - bieluń indiański
Suszenie jest podstawowym sposobem konserwacji ziół, ale nie jedynym. Zioła można też zamrażać, zasalać, konserwować w oleju lub occie. Przy zamrażaniu, z umytych pod bieżącą wodą pęczków ziela obrywa się liście, które następnie należy drobno pokroić, włożyć po łyżeczce do foremek do robienia kostek lodu i uzupełnić foremki wodą. Po szybkim zamrożeniu można gotowe kostki zsypać do torebek foliowych i przechowywać w zamrażalniku, wykorzystując w razie potrzeby do różnego rodzaju potraw. Inna metoda polega na mrożeniu całych ulistnionych pędów w woreczkach foliowych i wykorzystywaniu ich poprzez kruszenie zamarzniętych liści bezpośrednio do przygotowywanych potraw. Można także zamrażać mieszanki ziół przyprawowych do konkretnych potraw.

Przez zamrażanie konserwuje się najczęściej bazylię, cząber, tymianek, hyzop, estragon, szczypiorek, natkę pietruszki, koper, liście selera i lubczyku.

Centaurea cyanus - chaber bławatek
Zamrożone zioła zachowują swój niepowtarzalny aromat i sprawiają, że w czasie zimy możemy poczuć pachnące ziołami lato... Konserwując zioła przez solenie, po umyciu osuszamy je delikatnie ściereczką, kroimy i układamy warstwami w słoiku, przesypując solą w proporcji 1 część soli na 5 części ziół. Przy konserwowaniu ziół w oleju, umyte i osuszone zioła kroi się, wsypuje luźno do słoika, zalewa olejem i pozostawia na okres 3 tygodni w słonecznym miejscu. W tym czasie należy codziennie potrząsać słoikiem, następnie przecedzić olej przez gazę i przelać do ozdobnej butelki. W ten prosty sposób otrzymuje się aromatyczny olej bazyliowy, rozmarynowy, tymiankowy, majerankowy, estragonowy, lubczykowy, czosnkowy. W ten sam sposób można przygotować aromatyczny ocet ziołowy. Wystarczy zebrane świeże zioła zalać lekko podgrzanym octem winnym.

Nie tylko z upraw
Cynara scolymus - karczoch zwyczajny
Zioła zbieramy także ze stanowisk naturalnych: ziele dymnicy pospolitej, lnicy, nawłoci, poziewnika rzepiku pospolitego, skrzypu polnego, centurii pospolitej, bukwicy lekarskiej, nostrzyka żółtego, połonicznika nagiego, świetlika łąkowego, poziewnika szorstkiego, rutwicy lekarskiej.

Zbiór naturalny powinien być wykonywany tylko ze stanowisk ekologicznie czystych, nigdy w pobliży dróg ani obiektów przemysłowych!

Należy pamiętać, że niektóre rośliny objęte są całkowitą lub częściową ochroną (np. centuria) i mogą być pozyskiwane jedynie po uzyskaniu zgody wojewódzkiego konserwatora przyrody.

Malva sylvestris - ślaz dziki

Zbiór kwiatów
przypada zazwyczaj na początek ich kwitnienia. Nie należy ich zbierać w momencie przekwitania. Kwiatostany zbiera się w całości, a jeśli surowcem są pojedyncze kwiaty z kwiatostanów, należy je przecierać dopiero po ususzeniu. Zbiór kwiatów, kwiatostanów i płatków lub koron kwiatowych wykonuje się zazwyczaj ręcznie, co jest czynnością niezwykle pracochłonną. Zbiory trwają długo, czasami należy je wykonywać codziennie, w miarę rozkwitania pojedynczych kwiatów. Należy wziąć pod uwagę, że jest to surowiec bardzo delikatny, nie wolno go ugniatać ani zbierać kwiatów mokrych, gdyż wpływa to na pogorszenie jakości surowca. Po zbiorze kwiaty należy niezwłocznie ususzyć, bez dostępu światła, dostosowując temperaturę suszenia do konkretnych wymagań każdego gatunku.
Vaccinium myrtillus - borówka czernica
Na plantacjach w lecie zbieramy kwiaty i kwiatostany dziewanny, krwawnika, rumianku pospolitego, arniki górskiej, ślazu dzikiego, wiązówki błotnej, wrotyczu, lawendy, prawoślazu, malwy czarnej, nagietka lekarskiego. Ze stanowisk naturalnych pozyskujemy kwiatostany chabra bławatka, kocanki piaskowej, lipy, kwiat jasnoty białej, maku polnego, wrzosu. Przy zbiorze kocanki piaskowej trzeba pamiętać, że jest to gatunek objęty częściową ochroną i kwiatostany można zbierać tylko w ściśle ustalonych ilościach, po uzyskaniu zgody wojewódzkiego konserwatora przyrody.

Plantago lanceolata - babka lancetowata

Owoce
Lato jest okresem zbioru wielu owoców, zarówno miękkich, jak i suchych. Z upraw zielarskich i w ogrodach zbieramy owoce kopru ogrodowego i włoskiego, kminku, kminu rzymskiego, kolendry, biedrzeńca anyżu oraz nasiona kozieradki, czarnuszki, ostropestu i gorczycy. Przy zbiorze tych surowców należy pamiętać, że oprócz czarnuszki, owoce lub nasiona pozostałych gatunków bardzo szybko osypują się po dojrzeniu, dlatego właściwy termin ich zbioru jest szczególnie ważny. Należy go tak dobrać, aby uzyskać jak największy plon, co czasami stanowi problem dla początkujących plantatorów ziół. W przypadku gatunków z rodziny selerowatych zbiór na plantacjach należy przeprowadzać, gdy owoce w baldachach głównych są zupełnie dojrzałe. Uprawiając te rośliny w ogrodach zielarskich, można zbierać pojedyncze baldachy w miarę ich dojrzewania. W przypadku gorczycy i kozieradki, zbiór wykonuje się, gdy około 70% łuszczyn (gorczyca) lub strąków (kozieradka) jest już pożółkłych, co świadczy o ich odpowiedniej dojrzałości. Zbiór tych gatunków wykonuje się zawsze rano, najlepiej z rosą. Po zbiorze rośliny dosusza się na polu przez 3-5 dni, rozkładając je lub ustawiając w kopkach (na rozesłanych płachtach), następnie po omłocie dosusza się surowiec do wilgotności 10%. Nieodpowiednio dosuszony, pleśnieje i zaparza się podczas przechowywania. Z owoców soczystych w lecie pozyskujemy m.in. borówkę czernicę, borówkę brusznicę, bez czarny, jarzębinę (stanowisko naturalne) oraz porzeczkę czarną, malinę (uprawy). Owoce tego typu zbiera się w pełni dojrzałe. Nie należy jednak zbierać owoców przejrzałych.
Betula pendula - brzoza brodawkowata - proces suszenia liści
W lecie przypada również termin zbioru liści wielu gatunków roślin zielarskich. Z upraw pozyskuje się m.in. liście szałwii lekarskiej, bielunia indiańskiego, jeżyny, maliny, naparstnicy wełnistej, poziomki, babki lancetowatej, pokrzyku wilczej jagody. Ze stanowiska naturalnego zbiera się liście mącznicy lekarskiej, bobrka trójlistkowego, brzozy brodawkowatej, borówki czernicy, orzecha włoskiego. Liście należy zbierać przed lub w pełni kwitnienia roślin, obcinając je nożem z dołu ku górze i pozostawiając na łodygach 2/3 liści. Nie jest wskazane osmykiwanie liści z łodyg, gdyż daje to surowiec gorszej jakości. Liście bobrka trójlistkowego zbiera się bez ogonków, które czernieją podczas suszenia. W przypadku borówki zbiór wykonuje się poprzez obcinanie gałązek i omłacanie liści po wysuszeniu. Przy zbiorze mącznicy lekarskiej należy pamiętać o zasadach obowiązujących przy zbiorze gatunków objętych częściową ochroną.
Uprawiane na plantacjach i w ogrodach zielarskich rośliny wymagają starannej pielęgnacji. Po zbiorze ziela wykonuje się zasilanie pogłówne roślin, odchwaszczanie i spulchnianie gleby między roślinami. W miarę potrzeby przeprowadza się nawadnianie oraz walkę chemiczną z chorobami i szkodnikami (z zachowaniem wszelkich środków ostrożności).

dr inż. Dorota Jadczak – Akademia Rolnicza w Szczecinie, Katedra Warzywnictwa
dr inż. Monika Grzeszczuk – Akademia Rolnicza w Szczecinie, Katedra Mikrobiologii i Biotechnologii Środowiska


komentarz[0] |

Najczęściej czytane
Zioła na choroby...
Fitoterapia w cho...
Reumatoidalne zap...
Ruszczyk kolczast...
Selen - pierwiast...
Propolis, mleczko...
Nadciśnienie tę...
Mniszek lekarski
Rośliny leczą b...
Pomarańcza
Lucerna - niedoce...
Polifenole rośli...
Forum Naukowe W G...
Kora dębu i dęb...
Wąkrota azjatyck...
Ostropest plamist...
Zioła na dziecie...
Czosnek - Antybio...
Rumianek
Zioła dla niemow...
Reklama
IWLF Labofarm Labovet
Nasze leki
IWLF Labofarm IWLF Labofarm IWLF Labofarm
Facebook Panacea
© 2005-2018 Panacea.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.