|
Panacea Nr 1 (18), styczeń - marzec 2007
Badania
mechanizmów molekularnych aktywności
przeciwreumatycznej kory wierzby i korzenia hakorośli
Polifenole - jako związki współdecy-dujące o wielokierunkowym mechanizmie
działania ekstraktu z kory wierzby STW 33-1.
Kelber O., Abdel-Aziz H., Elstner E. F., Fiebich B. L., Heinle H., Jaeggi R.,
Khayyal M. T., Metz J., Muller J., Okpanyi S. N., Weiser D. Polyphenols are of special relevance for the multiple mechanism
of action of the willow bark extract STW 33-1
(Proactiv®). Planta Med. 72:1037, 2006
Profile farmakologiczne ekstraktu z kory wierzby STW 33-1 (ekstrakt wodny, 16-23:1) oraz udział
w nich poszczegolnych frakcji organicznych analizowano
w szeregu modelach in vitro i in vivo, w celu wyjaśnienia mechanizmow efektow leczniczych obserwowanych
w badaniach klinicznych. W modelu indukowanych przez interferon/γLPS (lipopolisacharyd)
monocytach, ekstrakt STW-33-1 hamował ekspresję aktywnych w stanie zapalnym: syntazy tlenku azotu iNOS,
cyklooksygenazy COX-2, antyapoptotycznej
proteiny Bcl2, interleukin Il-1β, Il-6 oraz czynnika martwicy guza TNF-α, oznaczonych metodą real time
PCR z warto.ciami IC50 między 10 i 200 µg/ml. Obserwowano rownie. hamowanie powstawania
prostaglandyny PGE2 i interleukiny Il-6 oraz hamowanie aktywności macierzy metaloproteazy
MMP-3 w chondrocytach. Ekstrakt był inhibitorem
aktywności enzymow 5-LOX, hialuronidazy, elastazy (HKLE), COX-1 i COX-2. Ekstrakt poddano rozfrakcjonowaniu z
użyciem rozpuszczalnikow organicznych
o wzrastającej polarności, a następnie w otrzymanych frakcjach metod. HPLC analizowano skład chemiczny z rownoległą oceną efektow biologicznych.
W rezultacie stwierdzono, że frakcja zawierająca
związki salicylowe posiada tylko niewielki
udział w aktywności farmakologicznej ekstraktu,
w ktorą włączają się przede wszystkim frakcje zawierające polifenole,
o bliżej nieokreślonej
strukturze.
|
|
Salicis cortex - Kora wierzby
|
Ekstrakt STW-33-1 w badaniach in vivo (w dawkach 50 do 150 mg/kg m.c.) był efektywny w szeregu testach
aktywności przeciwbolowej i przeciwzapalnej,
m. in. teście skręcania u myszy, w modelu
Randall-Sellito, modelu obrzęku łapy, modelu
przewlekłego stanu zapalnego (adjuvant arthritis) oraz w modelu air pouch u szczurow.
W tym ostatnim modelu oznaczono również wpływ ekstraktu na biochemiczne i molekularne markery stanu zapalnego. Odnotowano spadek aktywności
COX-2, obniżanie poziomow PGE2, leukotrienu LTB4, Il-1β, Il-6, TNF-α, TxB4 oraz spadek poziomu
dialdehydu malonowego (MDH) przy wzroście poziomu
zredukowanego glutationu (GSH).
Badania wskazują na zmożony i wielokierunkowy mechanizm
działania ekstraktu z kory wierzby STW-33-1 obejmujący efekty przeciwbolowe, przeciwzapalne,
przeciwutleniające, przeciwgorączkowe oraz ochronne na stawy. Autorzy stwierdzają, że obserwowane efekty farmakologiczne i biologiczne
STW-33-1 są związane nie tylko z pochodnymi salicylowymi, ale decydują o nich przede wszystkim
związki z grupy polifenoli. Polifenole wydają się być odpowiedzialne za potwierdzoną klinicznie skuteczność ekstraktu STW-33 (Proactiv®)
jako leku przeciwreumatycznego.
Praca jest kolejnym głosem w dyskusji na temat mechanizmow
aktywności farmakologicznej, przede wszystkim przeciwzapalnej i przeciwbolowej ekstraktow
z kory wierzby. Jej wyniki potwierdzają duży i w zasadzie nie wykorzystywany w terapii chorob reumatycznych w naszym kraju potencjał
leczniczy surowca - kory wierzby.
|
|
Harpagophyti radix - korzeń hakorośli
|
Molekularne podstawy chondroprotekcyjnego
działania Harpagophytum procumbens
– przypuszczalny mechanizm działania.
Chrubasik J. E., Faller–Marquardt M., Chrubasik
S., Lindhorst E., Gerlach U., Torda T., Neumann
E., Müller-Ladner U. Potential molecular basis of the chondroprotective effect of Harpagophytum
procumbens. Phytomedicine 13:598-600, 2006.
Ekstrakty z Harpagophytum procumbens, jako składniki leków homeopatycznych i allopatycznych, są stosowane w leczeniu chorob reumatycznych
w Europie od ponad 50 lat. Pierwsze doniesienia
o działaniu przeciwzapalnym i przeciwreumatycznym
ekstraktow wodnych z surowca - wtornych
korzeni spichrzowych - pochodzą z roku 1958, z Uniwersytetu w Jenie. Korzenie hakorośli jako surowce przeciwzapalne i przeciwnowotworowe
były od dawna wykorzystywane w medycynie ludowej południowej Afryki. Obecnie skuteczność ekstraktow z korzeni hakorośli w dawce dziennej > 50 mg
harpagozydu, jako wspołuczestniczącego w efektach leczniczych, potwierdzono w wielu badaniach
klinicznych - w fazie bolowej osteoartrozy biodra, kolana oraz w leczeniu niespecyficznych bolow kręgosłupa.
Wyniki badań in vitro ujawniają wpływ aktywnych składnikow ekstraktu na hamowanie
uwalniania mediatorow zapalenia, takich jak zależne od COX-2 prostaglandyny lub leukotrieny, a także hamowanie uwalniania czynnikow pośredniczących
w uszkodzeniu i degradacji chrząstki stawowej, m. in czynnika matwicy guza TNF-α, interleukiny
1β oraz enzymow metaloproteaz, syntazy
tlenku azotu i elastazy. Celem badań podjętych przez autorow jest ustalenie, czy powyższe eksperymenty
in vitro mogą być dobrym wykładnikiem aktywności chondroprotekcyjnej związkow lub ekstraktow roślinnych.
Przedstawione wyniki, w formie listu do redakcji, stanowią tylko część tych badań. W badaniach wykorzystano model zwierzęcy
osteoartrozy z uszkodzeniem mechanicznym stawu kolanowego dla oszacowania efektywności
ekstraktu z Harpagophytum procumbens. Badania
prowadzono na krolikach (n-23), ktorym w okresie 6 miesięcy od uszkodzenia stawu podawano
standaryzowany ekstrakt z korzenia hakorośli
FB 9195, zawierający 14% harpagozydu w dawce 150 mg ekstraktu dziennie. Następnie poddano ocenie
w badaniach morfometrycznych, histologicznych
oraz biochemicznych wpływ ekstraktu na stan substancji międzykomorkowej chrząstki stawu kolanowego.
Ponadto zwrocono uwagę na zmiany w obrębie chrząstki stawu biodrowego. W badaniach morfometrycznych, w preparatach barwionych hematoksyliną,
safraniną i elastyną (roztwor barwny wg Weigerta), ujawniono tendencję do regeneracji chondroidowej (atypowej chrząstki)
i powiąkszenia włokien sprężystych i kolagenowych w chrząstce stawu biodrowego uszkodzonej kończyny krolika.
Statystycznie znamienne wyniki uzyskano dla preparatow barwionych elastyną. Jednocześnie
w badaniach molekularnych ekspresji
genow, w materiale pobranym z uszkodzonego stawu kolanowego dwoch krolikow, z dietą wzbogaconą o ekstrakt z korzenia hakorośli,
obserwowano 2- i 5-krotny wzrost poziomu TIMP-2 mRNA. Autorzy zwracają uwagę, że wyniki badań
sugerują chondroprotekcyjny efekt wyciągow z korzeni hakorośli, w którym
zaangażowany jest tkankowy inhibitor metaloproteazy-2 (TIMP-2), regulujący na poziomie
transkrypcji i aktywacji enzym metaloproteazę
z grupy endopeptydaz degradujących kolagen i elastynę - składniki tkanki łącznej, w tym rownież chrząstki stawowej.
dr hab. farm. Mirosława Krauze-Baranowska
- kierownik Katedry i Zakładu Farmakognozji
z Ogrodem Roślin Leczniczych AM w Gdańsku
|