Home Rejestracja Szukaj Kontakt

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu swiadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczacych cookies oznacza, że beda one zamieszczane w Państwa urzadzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień przechowywania i uzyskiwania dostępu do cookies przy pomocy ustawień przegladarki lub urzadzenia końcowego, z których Państwo korzystacie. X

Menu główne
Strona główna
Logowanie
Księga gości
Rekomenduj nas
Prenumerata
Kontakt
Szukaj
Labofarm
IWLF Labofarm
Działy artykułów
Aktualności
Apiterapia
Aromaterapia
Badania
Badania kliniczne
Badania laboratoryjne
Centrum Fitoterapii
Człowiek i natura
Dermatologia
Dodatki żywnościowe
Edukacja
Felieton
Forum Aptekarskie
Herbarium
Historia
Historia i tradycja
Informacja naukowa
Informacje
Kosmeceutyki
Kosmetologia
Kultura
Kwiaty
Monografie roślin leczniczych
Natura i literatura
Natura i sztuka
Naturalne stanowiska
Nauka
Nauka i terapia
Nowości
Nutraceutyki
Od wydawcy
Ogrody
Ogrody botaniczne
Opieka farmaceutyczna
Opinie
Osobliwości
Owoce
Perspektywy
Pielęgnacja
Poczet wielkich fitoterapeutów
Podróże
Polemiki
Prace badawcze
Prawo
Problemy zdrowotne
Przyroda
Rośliny lecznicze
Rośliny niebezpieczne
Rynek
Stanowiska naturalne
Sztuka
Technologia
Terapia
Tradycja
Uprawy
Warzywa
Weterynaria
Wspomnienia
Wydarzenia
Z biblioteki
Z laboratorium
Zielarstwo
Zielnik
Zioła przyprawowe
Menu użytkownika
Nie masz jeszcze konta? Możesz sobie założyć!
Statystyki
userów na stronie: 0
gości na stronie: 6
Artykuły > Problemy zdrowotne > Apteczka ziołowa na lato

Panacea Nr 3 (12), lipiec - wrzesień 2005 strony: 14-16

Apteczka ziołowa na lato
Lato to czas wakacji i częstych podróży, na które warto zabrać ze sobą roślinne preparaty lecznicze. Mogą być pomocne w przypadku wystąpienia nagłych dolegliwości lub zaostrzenia stanów przewlekłych, choćby takich jak różnego typu alergie.

Opisane poniżej surowce roślinne przedstawiono w grupach, w zależności od zastosowania i aktywności farmakologicznej.

Fitoanalgetyki
Niezbędnym składnikiem każdej apteczki są środki przeciwbólowe. Spośród ziół cennym surowcem wykazującym takie działanie jest kora wierzby (Salicis cortex), zawierająca glikozydy fenolowe, pochodne kwasu salicylowego (m.in. salicynę, salikortynę), flawonoidy (głównie pochodne naryngeniny), garbniki, galotaniny, kwas elagowy i katechinę. Korę wierzby stosuje się także jako środek przeciwgorączkowy oraz łagodzący dolegliwości reumatyczne - poprzez działanie przeciwzapalne. Działanie przeciwgorączkowe kory wierzby może okazać się przydatne w infekcjach o podłożu bakteryjnym lub wirusowym, które dość często przytrafiają się w okresie letnim. Zwykle towarzyszy im uciążliwa chrypka, ból gardła i kaszel. Ulgę w tych dolegliwościach przyniesie napar z kwiatu lipy (Tiliae flos) oraz wyciąg z porostu islandzkiego (Lichen islandicus), które poprzez obecność śluzów działają powlekająco i przeciwkaszlowo, zaś obecne w Lichen islandicus kwasy porostowe wykazują właściwości przeciwbakteryjne. W leczeniu stanów zapalnych górnych dróg oddechowych często stosowany jest w - postaci wyciągów wodnych do płukania błony śluzowej gardła - liść szałwii (Salviae folium) posiadający właściwości ściągające i odkażające, dzięki zawartości olejku eterycznego i garbników. Surowiec ten zwykle stosuje się z zielem tymianku (Thymi herba), wywierającym działanie wykrztuśne ze względu na obecność olejku eterycznego, w którym dominującym składnikiem jest tymol, mający ponadto właściwości przeciwbakteryjne.

Alergie
Do najbardziej uciążliwych dolegliwości w okresie letnim należą nasilające się objawy chorób alergicznych. Duże znaczenie ogólnie w leczeniu alergii mają surowce typu "depurativa", ułatwiające usuwanie z organizmu zbędnych metabolitów, które mogą być wewnętrznymi endogennymi alergenami, m. in. liście brzozy (Betulae folium), kłącze perzu (Agropyri rhizoma), korzeń mniszka lekarskiego (Taraxaci radix) czy też liście pokrzywy (Urticae folium) - poprzez wywierane działanie moczopędne. Dobre efekty uzyskuje się przy podawaniu w chorobach alergicznych surowców flawonoidowych, np. ziela fiołka trójbarwnego (Violae tricoloris herba), antocyjanowych, np. owoców bzu czarnego (Sambuci fructus) czy owoców aronii (Aroniae fructus), karotenoidowych i witaminowych, np. owoców róży (Rosae fructus) oraz krzemionkowych, np. ziela skrzypu (Equiseti herba). W alergiach znajduje również zastosowanie podawany wewnętrznie i zewnętrznie olej wiesiołkowy (Oenotherae oleum).

Olej wiesiołkowy uważany jest obecnie za najcenniejsze źródło NNKT omega-6 (n-6), zawierające ponadto niezwykle rzadko spotykany w olejach kwas gammalinolenowy (GLA).

Kwiat nagietka Zawartość NNKT jest najwyższa ze wszystkich znanych olejów roślinnych (ponad 80% w tym około 70% oleju cis- linolowego i ok. 10% kwasu GLA). Olej wiesiołkowy, którego działanie farmakologiczne uwarunkowane jest wysoką zawartością GLA, znajduje zastosowanie w terapii i profilaktyce wielu podstawowych schorzeń, m. in. w chorobach układu krążenia, nerek i wątroby, układu nerwowego oraz w chorobach o podłożu zapalnym i alergicznym: alergii atopowej i astmie oskrzelowej. Działanie przeciwzapalne i przeciwalergiczne wiesiołka wykorzystywane jest często w leczeniu nadmiernego rogowacenia skóry, rumienia, atopowego zapalenia skóry, w świerzbiączce i innych objawach alergii atopowej oraz kontaktowej. Stałe podawanie oleju wiesiołkowego w astmie atopowej przynosi zmniejszenie częstości ataków duszności i znacz- nie zwiększa odporność, szczególnie na schorzenia infekcyjne górnych dróg oddechowych. Choroby alergiczne często charakteryzują się występowaniem wyprysków skórnych bądź nadmiernym przesuszeniem skóry i uciążliwym świądem. Złagodzenie tego typu zmian można uzyskać poprzez stosowanie kąpieli lub maści zawierających wyciąg z kwiatów nagietka (Calendulae flos). Wywiera on działanie przeciwzapalne oraz przyspiesza granulację, dzięki zawartości olejku eterycznego i saponin triterpenowych.
Znaczną poprawę w leczeniu dolegliwości skórnych obserwowano przy stosowaniu preparatów zawierających wyciągi z owocu ostropestu plamistego (Silybi mariani fructus). Surowiec jest bogaty we flawonolignany i znajduje głównie zastosowanie jako hepatoprotektywny. Zaobserwowano także, że uzyskiwany z owocu ostropestu kompleks sylimarynowo- fosfolipidowy, zastosowany na skórę, znacznie łagodzi odczyn zapalny i znosi świąd, co prowadzi do ustąpienia objawów. Zarówno owoc ostropestu, jak i kwiat nagietka zalecane są do leczenia trudnogojących się ran i zmian skórnych oraz oparzeń.

Oparzenia słoneczne
to jedna z częściej występujących dolegliwości w okresie letnim, na którą narażamy się nierozważnie korzystając ze słońca. Ulgę w takich przypadkach przyniosą kąpiele z dodatkiem wyciągu z kory dębu (Quercus cortex), zawierającej garbniki, kwasy fenolowe, flawonoidy, trójterpeny i związki żywicowe o działaniu ściągającym, bakteriobójczym i przeciwkrwotocznym, a odbudowę uszkodzonej tkanki wspomogą podawane do wewnątrz napary z liści pokrzywy (Urticae folium), obfitujących w składniki mineralne, witaminy, m.in. kwas pantotenowy oraz kwasy organiczne, flawonoidy i garbniki.

Urazy skóry
Owoc aronii W okresie letnim często zdarzają się stłuczenia, siniaki oraz uszkodzenia ścięgien i mięśni, spowodowane m.in. nadwyrężeniem nieprzyzwyczajonych do zwiększonego wysiłku organów ruchu. Szczególnie wartym polecenia surowcem są tu koszyczki arniki (Arnicae anthodium). Okłady z kwiatów arniki przyspieszają wchłanianie wylewów podskórnych, wybroczyn i obrzęków pourazowych. Nalewkę z arniki stosuje się ponadto w leczeniu krwiaków podskórnych, czyraków, owrzodzeń żylakowatych podudzi oraz w zapaleniu żył. Należy jednak pamiętać, że nie należy jej stosować na otwarte rany, oparzenia, rozległe otarcia naskórka czy ostre stany zapalne skóry, gdyż może to spowodować silne podrażnienie skóry. Przy zastosowaniu koszyczków arniki istnieje także ryzyko wywołania alergii, więc należy przed rozpoczęciem leczenia przeprowadzić test, stosując preparat z arniki na niewielkim obszarze skóry. Odpowiedzialna za wywoływanie odczynów zapalnych jest helenalina i jej pochodne estrowe, będące składnikami olejku eterycznego. W leczeniu obrzęków, zmian żylakowatych czy krwiaków powstałych na skutek urazów mechanicznych, dobre efekty przynosi stosowanie nasienia kasztanowca (Hippocastani semen). Jest to surowiec saponinowy, za działanie którego odpowiedzialna jest przede wszystkim escyna, będąca mieszaniną kilku substancji pochodnych aglikonów: protoescygeniny i baryngtogeniny C. Escyna bardzo silnie uszczelnia naczynia włosowate. Występuje także w liściach i kwiatach, natomiast kora kasztanowca obfituje w hydroksykumarynę - eskulinę wywierającą podobne działanie. W przypadku powierzchniowych otarć naskórka i płytkich skaleczeń stosuje się zioła o działaniu przeciwzapalnym i przeciwbakteryjnym. Surowcem wykorzystywanym we wszelkiego rodzaju uszkodzeniach skóry jest koszyczek rumianku pospolitego (Chamomillae anthodium). Rumianek pospolity (Matricaria chamomilla) stosuje się do kąpieli i okładów w celu uzyskania działania przeciwzapalnego oraz poprawiającego oddychanie skóry i pracę gruczołów potowych. Rumianek wykazuje właściwości przeciwzapalne, dzięki obecności olejku eterycznego (bisabolol, chamazulen) i flawonoidów, pochodnych apigeniny. Tradycyjnie zaś stosowane mogą być przykładane na skórę świeże liście babki zwyczajnej (Plantago media folium) lub lancetowatej (Plantaginis lanceolata folium).

Ukąszenia
Kwiat arniki Liście obu wymienionych surowców łagodzą ból i obrzęk w miejscu ukąszenia przez owady. W tym celu stosuje się również ziele farbownika lekarskiego (Anchusae herba), który ze względu na zawartość garbników, kwasów organicznych, śluzów i soli mineralnych zmniejsza opuchliznę, łagodzi ból i swędzenie.

Potliwość
W okresie letnim pojawia się często problem z nadmierną potliwością. Do leków roślinnych stosowanych wewnętrznie należy ziele hyzopu (Hyssopiherba), który za pośrednictwem ośrodkowego układu nerwowego hamuje czynność gruczołów potowych oraz liść szałwii lekarskiej (Salviae folium), wykazujący działanie przeciwpotne, przeciwzapalne i antyseptyczne. Poprawę przynoszą też kąpiele ogólne i miejscowe, z dodatkiem wspomnianych wyżej kory dębu i koszyczków rumianku oraz olejku z liści drzewka herbacianego (Melaleuca alternifolia), wykazującego działanie przeciwgrzybicze, co ma szczególne znaczenie w często towarzyszącym nadmiernej potliwości zakażeniom grzybiczym.

Na oczy
W razie wystąpienia podrażnień oczu, ulgę przyniosą okłady z ziela świetlika (Euphrasianae herba). Świetlik łąkowy (Euphrasia Rostkoviana Hayne), ze względu na zawartość garbników i glikozydu irydoidowego - aukubiny, używany jest w zapaleniu spojówek, jęczmieniu, zapaleniu brzegów powiek, nadwrażliwości na promieniowanie oraz alergeny.

Układ pokarmowy
Len karpacki Odbywane często w okresie letnim podróże wiążą się m.in. ze zmianą diety, a niekiedy dobowych pór odżywiania się, co może prowadzić do rozregulowania pracy układu pokarmowego, objawiającego się dyspepsjami (niestrawnościami), zaparciami czy biegunką.
W przypadku niestrawności ulgę przyniesie napar z liści mięty pieprzowej (Menthae piperitae folium), pobudzający wydzielanie soków żołądkowych i działający słabo żółciopędnie, bądź z koszyczków rumianku (Chamomillae anthodium), o działaniu rozkurczowym. W bardziej nasilonych niestrawnościach należy sięgnąć po typowe surowce gorzkie, tj. korzeń goryczki (Gentianae radix), owocnia pomarańczy gorzkiej (Aurantii amari pericarpium) czy korzeń mniszka (Taraxaci radix).

Zaparcia
należy regulować poprzez spożywanie większej ilości owoców, m.in. jabłek, śliwek czy winogron - zarówno świeżych jak i suszonych - oraz produktów zbożowych, pełnoziarnistych. Jeśli pomimo to dolegliwości utrzymują się, można zastosować nasienie lnu (Lini semen), które poprzez zawartość substancji śluzowych rozluźni zalegające w jelitach masy kałowe, korzeń rzewienia (Rhei radix), liść i owoc senesu (Sennae folium, fructus) działające silniej przeczyszczająco, poprzez obecność związków antranoidowych.

W biegunkach
skuteczne jest zastosowanie suchego owocu borówki czernicy (Myrtilli fructus), kłącza pięciornika (Tormentillae rhizoma), bądź korę dębu (Quercus cortex) obfitujących w garbniki działające ściągająco, oraz węgla leczniczego (Carbo medicinalis).

Choroba lokomocyjna
Kwiatostan głogu Ważnym surowcem roślinnym, którego preparatów nie powinno zabraknąć w podróżnej apteczce, jest imbir (Zingiber officinale), którego surowiec - kłącze imbiru (Zingiberis rhizoma) stosuje się w dawce 2 g w celu zapobiegania chorobie lokomocyjnej. Działanie przeciwwymiotne surowca związane jest z obecnością nielotnych składników czynnych - fenyloalkanonów. Kłącza imbiru nie zaleca się kobietom w ciąży i karmiącym, gdyż brak jeszcze wystarczających badań wobec ewentualnego działania teratogennego.

Na uspokojenie...
Lato jest porą, w której nasilają się objawy związane z chorobami serca. Kardiotoniczne właściwości posiadają preparaty z kwiatostanu głogu (Crataegi inflorescentia), ze względu na znaczną zawartość procyjanidyn - oligomerycznych pochodnych katechiny. Wykazano dla nich działanie spazmolityczne, rozszerzające naczynia wieńcowe i ino- oraz chronotropowe dodatnie. Przy stosowaniu kwiatostanu głogu obserwuje się obniżenie ciśnienia tętniczego oraz efekty uspokajające.

mgr farm. Loretta Pobłocka-Olech
mgr farm. Magdalena Skóra
Katedra i Zakład Farmakognozji z Ogrodem Roślin Leczniczych Akademii Medycznej w Gdańsku

Piśmiennictwo
Bisset N. G., Wichtl M. Herbal Drugs and Phytopharmaceuticals. CRC Press, Boca Raton, 2001; Cisowski W., Kowalczyk A., Jamontt J. "Postępy Fitoterapii", 12,2/2004; Kohlmünzer S. Farmakognozja. PZWL, Wwa 2003; Krauze-Baranowska M., Szumowicz E. "Postępy Fitoterapii", 12,2/2004; Krześniak M. Apteczka ziołowa. Wyd. Sport i Turystyka, Wwa 1986; Lamer-Zarawska E. Olej wiesiołkowy w profilaktyce, terapii i kosmetyce [w]: Zbiór prac z II sympozjum na temat: Olej z nasion wiesiołka w profilaktyce i terapii. Łódź, 6-7 X 1995, ss. 35-51; Leung A. Y., Foster S. Encyclopedia of Common Natural Ingredients. John Wiley&Sons, Hoboken, 2003; Lutomski J. "Postępy Fitoterapii", 9,3-4/2001; Lutomski J., Alkiewicz J. Leki roślinne w profilaktyce i terapii. PZWL, Wwa 1993; Olechnowicz-Stępień W., Lamer-Zarawska E. Rośliny lecznicze stosowane u dzieci. PZWL, Wwa 1986; Robbers J. E., Tyler V. E. Herbs of Choice. The Haworth Herbal Press, New York 2000; Samochowiec L. Kompedium ziołolecznictwa. Wyd. Medyczne, Wrocław 2002; Sandberg F., Corrigan D. Natural Remedies-Their Origins and Uses. Taylor&Francis, London 2001; Schilcher H. Fitoterapia w pediatrii; PZWL, Wwa 1998; Schulz V., Hansel R., Tyler V. E., Rational Phytotherapy; Springer, Berlin, 2001. Szmerko E., Mazan J. Zioła i zdrowie. Ancher, Wwa 1992.

komentarz[0] |

Najczęściej czytane
Zioła na choroby...
Fitoterapia w cho...
Reumatoidalne zap...
Ruszczyk kolczast...
Selen - pierwiast...
Propolis, mleczko...
Nadciśnienie tę...
Mniszek lekarski
Rośliny leczą b...
Pomarańcza
Lucerna - niedoce...
Polifenole rośli...
Forum Naukowe W G...
Kora dębu i dęb...
Wąkrota azjatyck...
Ostropest plamist...
Zioła na dziecie...
Czosnek - Antybio...
Rumianek
Zioła dla niemow...
Reklama
IWLF Labofarm Labovet
Nasze leki
IWLF Labofarm IWLF Labofarm IWLF Labofarm
Facebook Panacea
© 2005-2018 Panacea.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.